De rechtbank heeft het besluit van het college van burgemeester en wethouders van Meppel vernietigd waarbij twee vergunningen werden verleend voor de bouw en het gebruik van mestvergisters op percelen van twee melkveehouders. De uitspraak volgt op een beroep van de Stichting Natuurbeschermingswacht uit Meppel, die zich zorgen maakte over mogelijke effecten op nabijgelegen Natura 2000-gebieden.
Aard van de bezwaren en oordeel rechtbank
Centraal in de zaak stond de vraag of de mestvergisters aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor beschermde natuur. Als dat niet met voldoende zekerheid kan worden uitgesloten, is naast de omgevingsvergunning ook een natuurvergunning nodig. De rechtbank concludeert dat het college die zekerheid niet heeft geleverd.
De rechtbank liet zich tijdens de zaak adviseren door de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB). Op basis van dat advies oordeelt de rechter dat de beoordeling van de uitstoot van stikstof onvoldoende was, onder meer omdat bij het gebruik van de noodfakkel de uitstoot is onderschat. Daarnaast werden niet alle verkeersbewegingen voor onderhoud van de vergisters in kaart gebracht en beoordeeld. Ook bestond er onzekerheid over emissies bij de opslag en het gebruik van digestaat. Hoewel STAB die onzekerheid bevestigt, merkt de rechtbank op dat opslag en aanwending van digestaat juridisch als een afzonderlijk project kunnen worden gezien en dus niet per se in deze beoordeling moeten worden betrokken.
De rechter: het onderzoek naar stikstofuitstoot en verkeer rond de mestvergisters is niet toereikend.
Bevindingen samengevat
| Onderdeel | Beoordeling rechtbank / STAB |
|---|---|
| Stikstofuitstoot (incl. noodfakkel) | Onderzocht maar onderschat; onvoldoende zekerheid |
| Verkeersbewegingen onderhoud | Niet alle bewegingen beoordeeld; effecten onduidelijk |
| Emissies bij opslag/aanwending digestaat | Onzekerheid bevestigd door STAB; rechtbank ziet dit als apart project |
| Effect op methaan/ammoniak uit stallen | Afname bevestigd door STAB, maar geen vrijbrief voor vergunningverlening |
Wat de uitspraak betekent voor het college en vergunninghouders
De vernietiging dwingt het college van Meppel terug naar de tekentafel. Het college en de aanvragende melkveehouders zullen opnieuw moeten onderbouwen dat de mestvergisters geen ontoelaatbare effecten hebben op beschermde natuurgebieden. Dat kan betekenen dat aanvullende onderzoeken moeten plaatsvinden, bijvoorbeeld naar emissies bij incidenteel gebruik van installatieonderdelen zoals een noodfakkel en naar verkeersstromen voor periodiek onderhoud.
Belangrijk is dat de rechtbank stelt dat positieve milieu-effecten binnen de stallen — zoals minder methaan en ammoniak — wel door STAB zijn bevestigd, maar dat dit op zichzelf niet volstaat om de vraag te beantwoorden of een natuurvergunning vereist is. Zulke verbeteringen kunnen wel een rol spelen bij een passende beoordeling, maar verdringen niet de noodzaak van een gedegen toetsing aan Natura 2000-eisen.
Lokale en praktische gevolgen
Voor omwonenden en natuurorganisaties betekent de uitspraak dat zij mogelijk extra wettelijke garanties krijgen dat risico’s voor kwetsbare natuur worden beperkt. Voor de agrariërs en investeerders in de vergisters kan het besluit leiden tot vertraging, extra kosten voor aanvullend onderzoek en mogelijk aanpassingen in de bedrijfsvoering.
- Het college moet opnieuw beoordelen en eventuele aanvullende onderzoeken opvragen.
- Vergunninghouders kunnen aanvullende milieumaatregelen of -monitoring moeten aantonen.
- Natuurorganisaties houden het recht om verdere procedures te starten als zij onvoldoende garanties zien.
Wat verder nog relevant is
De uitspraak onderstreept de rol van externe deskundigen als STAB in bestuursrechtelijke procedures rond milieukansen. Voor projecten die in de nabijheid van Natura 2000-gebieden worden gerealiseerd, is het van groot belang dat zowel emissies als secundaire effecten zoals extra verkeer zorgvuldig worden gekwantificeerd en beoordeeld.
De raad en het college van Meppel zullen naar verwachting in de komende weken moeten aangeven welke stappen zij zetten om het besluit opnieuw te funderen. Voor betrokken boeren raakt de kwestie aan investeringsplannen en bedrijfsvoering; voor bewoners aan geur-, geluid- en natuurbeleving in de omgeving. De uitspraak laat zien dat milieu- en natuurbelangen een doorslaggevende rol kunnen spelen bij lokale ruimtelijke besluiten.
De redactie heeft gesignaleerd dat de procedure en de inhoud van het STAB-advies bepalend waren voor het oordeel van de rechtbank. Het is aan het college van Meppel en de aanvragers om de ontbrekende stukken en nadere onderbouwing te leveren, of om alsnog een natuurvergunning aan te vragen zodra de effecten niet meer onzeker blijken.
