จันทบุรี — กรรมการแข่งขันทางการค้า (กขค.) เตือนว่าอุปสรรคสำคัญในการบังคับใช้กฎเกณฑ์เรื่อง Credit Term คือความกลัวของผู้ประกอบการรายย่อยที่จะถูกตัดขาดจากช่องทางการจำหน่ายหากออกมาเรียกร้องสิทธิ ซึ่งกรณีตัวอย่างที่ถูกยกขึ้นมาจากการลงพื้นที่ให้คำปรึกษาที่จังหวัดจันทบุรี คือผู้ส่งผลไม้ให้โมเดิร์นเทรดรายหนึ่งถูกค้างจ่ายนานกว่า 7–8 เดือน และยังได้รับเงินไม่ครบ รวมมูลค่าความเสียหายในระดับ หลักล้านบาท
ผลกระทบจริงต่อผู้ประกอบการท้องถิ่น
จากที่ กขค. ลงพื้นที่ให้คำปรึกษาในรูปแบบคลินิก พบผู้ประกอบการที่ได้รับผลกระทบเข้ามาเล่าปัญหาเป็นจำนวนหลายราย โดยเฉพาะผู้ประกอบการด้านผลิตภัณฑ์เกษตรและผลไม้ในพื้นที่จันทบุรี ซึ่งมักพึ่งพาช่องทางจำหน่ายผ่านโมเดิร์นเทรดเป็นหลัก การถูกค้างจ่ายเงินยาวนานทำให้เกิดปัญหาสภาพคล่อง กระทบการทำงานต่อเนื่อง และเสี่ยงต่อการเลิกกิจการหากไม่มีการเยียวยาหรือมาตรการคุ้มครองที่เข้มแข็ง
ปัจจัยที่ทำให้ผู้ประกอบการไม่กล้าร้องเรียน
- ความหวั่นเกรงว่าจะถูกตัดออกจากช่องทางการขายหรือถูกคู่ค้าเลิกสัญญา
- การพึ่งพารายได้จากคู่ค้ารายเดียวหรือรายใหญ่เป็นหลัก ทำให้ไม่สามารถเสี่ยงต่อการขาดรายได้ชั่วคราว
- ขาดความรู้หรือความมั่นใจในการใช้สิทธิและเข้าถึงกระบวนการร้องเรียน
- ขาดหลักฐานหรือพยานที่จะนำไปสู่การดำเนินคดีหรือการบังคับใช้กฎหมายได้
นางวรวรรณ ชิตอรุณ กรรมการการแข่งขันทางการค้า กล่าวว่าการมีกฎเกณฑ์ชัดเจนจะช่วยให้คู่ค้ารายใหญ่ระมัดระวังมากขึ้น แต่หากผู้เสียหายไม่กล้าออกมาร้องเรียน และไม่มีหลักฐาน การดำเนินการลงโทษก็ทำได้ยาก เนื่องจาก กขค. ไม่สามารถสันนิษฐานว่ามีการละเมิดโดยไม่มีข้อมูลรองรับ
"ผู้ประกอบการรายเล็กบางรายต้องพึ่งพาคู่ค้ารายใหญ่ หากมีปัญหากันแล้วก็อาจกลัวว่าจะถูกตัดออก หรือคู่ค้าเปลี่ยนไปซื้อสินค้าจากรายอื่น"
ความจำเป็นของการสร้างความมั่นใจและช่องทางร้องเรียน
กขค.เน้นย้ำว่า นอกจากการกำหนดมาตรการและกฎเกณฑ์ที่ชัดเจนแล้ว การสร้างความรู้ความเข้าใจให้ผู้ประกอบการรายย่อยเกี่ยวกับสิทธิและวิธีการเข้าถึงการร้องเรียนเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้ผู้ประกอบการรู้ว่าเมื่อเกิดการละเมิดสามารถดำเนินการอย่างไรโดยไม่เสี่ยงต่อการสูญเสียช่องทางการขายทันที
ในทางปฏิบัติ ตัวแทนหน่วยงานระบุความสำคัญของการจัดคลินิกให้คำปรึกษา การให้คำแนะนำด้านการเก็บหลักฐาน เช่น สัญญา ใบส่งของ ใบแจ้งหนี้ และบันทึกรายการชำระเงิน เพื่อเตรียมข้อมูลเมื่อเกิดกรณีพิพาท ซึ่งเป็นสิ่งที่ช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถตรวจสอบและดำเนินการตามกฎหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สิ่งที่ผู้ประกอบการควรทำหากเผชิญปัญหาค้างจ่าย
- เก็บรักษาหลักฐานการค้าทุกชิ้น เช่น สัญญา ใบสั่งซื้อ ใบส่งสินค้า ใบแจ้งหนี้ และหลักฐานการติดต่อสื่อสาร
- ปรึกษาหน่วยงานที่มีคลินิกให้คำปรึกษาหรือองค์กรที่เกี่ยวข้องทันทีเพื่อรับคำแนะนำด้านกฎหมายและกระบวนการร้องเรียน
- พิจารณาการกระจายช่องทางการจำหน่ายเพื่อลดความเสี่ยงจากการพึ่งพารายเดียว
| ประเด็น | ข้อมูลจาก กขค. |
|---|---|
| ระยะเวลาค้างจ่ายที่ยกเป็นตัวอย่าง | 7–8 เดือน |
| มูลค่าความเสียหาย (กรณีตัวอย่าง) | หลักล้านบาท |
| จำนวนผู้ประกอบการที่มาเล่าในคลินิก | ประมาณ 2–3 ราย |
สำหรับจังหวัดจันทบุรี ซึ่งเป็นแหล่งผลิตผลไม้และสินค้าเกษตรที่มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจท้องถิ่น ความมั่นคงด้านการรับชำระจากช่องทางจำหน่ายขนาดใหญ่จึงมีความหมายต่อเกษตรกรและผู้ส่งออกรายย่อยโดยตรง หากปัญหาดังกล่าวไม่ได้รับการแก้ไขหรือมีผู้ประกอบการกลุ่มใหญ่ใช้เงื่อนไขการชำระเงินที่ไม่เป็นธรรม ผลกระทบจะกระจายไปถึงห่วงโซ่อุปทานและชุมชนที่พึ่งพาภาคการเกษตร
ท้ายที่สุด กขค.เรียกร้องให้มีการสื่อสารและรณรงค์ให้ความรู้แก่ผู้ประกอบการอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งเสนอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมกันพัฒนากระบวนการร้องเรียนที่เข้าถึงง่ายและมีมาตรการคุ้มครองผู้ร้อง เพื่อให้กฎ Credit Term สามารถบังคับใช้ได้จริงและเป็นเกราะคุ้มครองผู้ประกอบการรายเล็กในพื้นที่
