De komst van drie windturbines van maximaal 200 meter bij de Noorder IJ‑plas kan volgens de gemeente Zaanstad gevolgen hebben voor de haalbaarheid van ongeveer 2.000 woningen in het Sluiskwartier. Het college heeft de provincie Noord‑Holland in een brief gevraagd om bij een nieuw besluit over de turbines expliciet rekening te houden met de Zaanse woningbouwplannen. Een afschrift van die brief is ook aan de gemeente Amsterdam gestuurd.
Woningbouw en windplan kruisen elkaar
De mogelijke plaatsing van drie windturbines vlak over de gemeentegrens met Oostzaan is onderdeel van een dossier dat al jaren loopt en nu opnieuw wordt beoordeeld door de provincie. Zaanstad benadrukt dat bij de heroverweging niet alleen de turbines zelf moeten worden gewogen, maar ook de ruimtelijke en milieutechnische gevolgen voor de Zaanse zijde van de grens, waar het Sluiskwartier moet verrijzen.
Het Sluiskwartier maakt deel uit van de Achtersluispolder en betreft het noordoostelijke deel van het bedrijventerrein dat moet transformeren tot een hoogstedelijk woonwerkgebied van zo'n tien hectare. De plannen voor het Sluiskwartier zijn sinds januari 2025 concreter: toen stelde de gemeenteraad het Perspectief Achtersluispolder en de startnotitie voor het Sluiskwartier vast. Het gebied werd in 2025 door het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aangewezen als 'doorbraaklocatie' voor woningbouw.
Investeringen en afspraken op meerdere niveaus
Zaanstad wijst er in de brief op dat er op verschillende bestuursniveaus al afspraken zijn gemaakt over de ontwikkeling van het Sluiskwartier. In november 2025 besloten de ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Infrastructuur en Waterstaat samen €64 miljoen beschikbaar te stellen voor onder meer HOV ZaanIJ en de ontwikkeling van de Achtersluispolder, een investering die bedoeld is om woningbouw in het Sluiskwartier mogelijk te maken.
"Nadrukkelijk rekening te houden met de Zaanse woningbouwplannen."
In de brief verwijst Zaanstad ook naar het milieueffectrapport voor het windplan, dat aangeeft dat de turbines negatieve effecten kunnen hebben op de leefomgeving aan de Zaanse kant, zoals slagschaduw, geluid en licht. Die effecten kunnen invloed hebben op de planologische uitvoerbaarheid en de woonkwaliteit in het Sluiskwartier.
- Drie geplande windturbines rond de Noorder IJ‑plas, tot 200 m hoog
- Ongeveer 2.000 woningen gepland in het Sluiskwartier (Achtersluispolder)
- €64 miljoen gereserveerd in november 2025 voor HOV ZaanIJ en Achtersluispolder
| Moment | Belangrijk punt |
|---|---|
| Januari 2025 | Raad stelt Perspectief Achtersluispolder en startnotitie Sluiskwartier vast |
| 2025 | Doorbraaklocatie aanwijzing door ministerie VRO |
| November 2025 | €64 miljoen beschikbaar gesteld voor HOV ZaanIJ en Achtersluispolder |
| 2026 (nu) | Provincie moet opnieuw beslissen over drie windturbines |
Voor Zaanstad ligt de spanning vooral op het punt dat de turbinelocatie direct tegen de gemeentegrens aanligt. De gemeente wil dat de provincie bij de afweging niet alleen kijkt naar nationale en provinciale belangen rond duurzame energie, maar ook naar de overeengekomen regionale en nationale afspraken over woningbouw en mobiliteit waaraan het Sluiskwartier is gekoppeld.
De zaak illustreert de tegenstrijdige belangen die vaak samenkomen bij grensoverschrijdende ruimtelijke ingrepen: energiedoelen en lokale woningbouwambities. Voor Zaanstad staat op het spel of een plan met enkele extreem hoge turbines de kansen voor een nieuwe woonwijk in het hart van de gemeente kan ondermijnen.
De provincie moet bij haar hernieuwde besluitvorming over de windturbines alle relevante effecten meenemen, zo verwoordt de gemeente. Wat volgt is afwachten hoe Noord‑Holland de balans trekt tussen regionale energieopgaven en eerder gemaakte afspraken over woningbouw in de Metropoolregio Amsterdam.
