รองนายกฯ ลงนครพนมสั่งปรับเกณฑ์บริหารน้ำลุ่มน้ำโขง เตรียมรับเอลนีโญ-ภัยแล้ง

เมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2569 รองนายกรัฐมนตรี ทรงศักดิ์ ทองศรี เดินทางมาที่จังหวัดนครพนมเพื่อติดตามการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำโขงของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และกำชับให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องปรับเกณฑ์การบริหารน้ำให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่อาจเปลี่ยนแปลงจากสภาวะเอลนีโญ

การลงพื้นที่และจุดที่ตรวจเยี่ยม

คณะได้ตรวจติดตามพื้นที่สำคัญด้านการระบายน้ำและการป้องกันน้ำท่วม พร้อมรับฟังรายงานสภาพความพร้อมจากผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยมีผู้เข้าร่วมสำคัญได้แก่ รองเลขาธิการสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) ผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม และตัวแทนกรมชลประทาน

จุดที่คณะลงพื้นที่ตรวจสอบประกอบด้วย

• ประตูระบายน้ำลำน้ำอูน บ้านปากอูน อำเภอศรีสงคราม
• โครงการประตูระบายน้ำธรณิศนฤมิต อำเภอธาตุพนม
• บริเวณลานพญาศรีสัตตนาคราช อำเภอเมืองนครพนม พื้นที่เสี่ยงต่ออุทกภัย

ข้อสั่งการและแนวทางบริหารจัดการน้ำ

จากการประชุมและการรับฟังรายงาน คำสั่งสำคัญที่รองนายกรัฐมนตรีมอบหมายให้หน่วยงานดำเนินการมีหลายด้านเพื่อเตรียมพร้อมทั้งช่วงน้ำมากและช่วงน้ำแล้ง โดยย้ำว่าการจัดสรรน้ำต้องให้ความสำคัญกับความต้องการพื้นฐานของประชาชนก่อนเป็นลำดับแรก

“น้ำอุปโภคบริโภคต้องมาเป็นอันดับแรก”

ข้อสั่งการที่ชัดเจนมีการมอบหมายให้ สทนช. บูรณาการการทำงานร่วมกับกรมชลประทาน จังหวัดนครพนม และหน่วยงานท้องถิ่น เพื่อ

• ติดตามและประเมินปริมาณน้ำอย่างต่อเนื่อง
• ปรับเกณฑ์การบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำให้ยืดหยุ่นตามสถานการณ์
• เสริมระบบการสื่อสารเตือนภัยให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ความเสี่ยงจากเอลนีโญและผลกระทบต่อพื้นที่

คณะชี้ว่าปรากฏการณ์เอลนีโญที่คาดว่าจะทวีความรุนแรงขึ้นช่วงปลายปี พ.ศ. 2569 อาจส่งผลให้เกิดความผันผวนของปริมาณน้ำ ทั้งการลดลงของน้ำในช่วงหน้าแล้งและความเสี่ยงน้ำท่วมในบางช่วงเวลา ดังนั้นการบริหารจัดการต้องครอบคลุมมิติต่างๆ ทั้งการป้องกันอุทกภัย การจัดเก็บน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค และการเตรียมแผนรองรับชุมชนที่อาจขาดแคลนน้ำ

ข้อมูลที่คณะต้องการติดตามอย่างใกล้ชิด

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้รับมอบหมายให้ติดตามตัวชี้วัดหลายชุดเพื่อประกอบการตัดสินใจ ได้แก่ ระดับน้ำในลำน้ำสำคัญ ความจุอ่างเก็บน้ำ สภาพเครื่องจักรและประตูระบายน้ำ รวมถึงแผนสำรองน้ำเพื่ออุปโภคบริโภคของพื้นที่ชุมชน

ผลกระทบต่อประชาชนและการเตรียมความพร้อมของท้องถิ่น

การเน้นย้ำน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคหมายถึงการจัดลำดับความสำคัญของน้ำให้ชุมชนมีน้ำใช้ในการดำรงชีวิตเป็นอันดับแรก ขณะเดียวกันการเสริมระบบเตือนภัยและการซ่อมบำรุงโครงสร้างระบายน้ำจะช่วยลดความเสี่ยงแก่พื้นที่เศรษฐกิจและที่อยู่อาศัย หากหน่วยงานท้องถิ่นสามารถประสานงานกับหน่วยงานระดับชาติได้อย่างรวดเร็ว ประชาชนจะได้รับการแจ้งเตือนและการช่วยเหลือที่ทันท่วงที

การลงพื้นที่ครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่าการบริหารจัดการน้ำในจังหวัดนครพนมและลุ่มน้ำโขงภาคตะวันออกเฉียงเหนือจำเป็นต้องมีการประสานงานข้ามหน่วยงานอย่างเข้มแข็ง พร้อมทั้งอัพเดตแนวทางและเกณฑ์การจัดสรรน้ำให้สอดคล้องกับสถานการณ์ภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังคงต้องรายงานสถานการณ์และแนวโน้มปริมาณน้ำอย่างต่อเนื่องต่อผู้บังคับบัญชา เพื่อให้การตัดสินใจในระดับนโยบายสามารถตอบโจทย์ความต้องการพื้นฐานของประชาชนและลดผลกระทบจากภัยแล้งหรืออุทกภัยที่อาจเกิดขึ้น