เมื่อวันที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2569 เวลา 09.00 น. ตัวแทนชาวบ้านจากสามตำบลของอำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม กว่า 50 คนรวมตัวยื่นหนังสือคัดค้านการสำรวจและขุดเจาะแร่โปแตชต่อ ส.ส.นครพนม และนายอำเภอธาตุพนม ที่ว่าการอำเภอ โดยระบุว่าประชาชนส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วยกับการดำเนินการดังกล่าวเพราะเกรงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แหล่งน้ำธรรมชาติ และพื้นที่ทำกิน
เสียงชุมชน: กลัวผลกระทบต่อวิถีชีวิตและการประกอบอาชีพ
ผู้ยื่นหนังสือเป็นตัวแทนจากตำบลพระกลางทุ่ง ตำบลธาตุพนมใต้ และตำบลฝั่งแดง แจ้งต่อเจ้าหน้าที่ว่าพื้นที่ที่จะเข้าสำรวจและขุดเจาะครอบคลุมหมู่บ้านหลายแห่งซึ่งมีการทำเกษตรกรรมเป็นหลัก ตัวอย่างพื้นที่ที่ประสานข้อมูลจากชุมชนได้แก่ บ้านโคกสว่าง บ้านเหล่ากกตาล และบ้านดอนแดง
"ชาวบ้านไม่ยินยอมให้มีการสำรวจหรือทำเหมืองแร่ในพื้นที่ เนื่องจากกังวลผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมในระยะยาว โดยเฉพาะปัญหาดินเค็มและความเสียหายต่อแหล่งน้ำธรรมชาติ"
คำกล่าวของผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 14 บ้านเหล่ากกตาล สะท้อนความกังวลหลักของชุมชน ทั้งนี้ในการเสนอแผนของผู้รับผิดชอบโครงการที่เคยจัดประชุมกับผู้นำชุมชน ระบุว่าหากการขุดเจาะไม่พบแร่ จะมีการขุดบ่อบาดาลและติดตั้งระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ให้กับชุมชน แต่ชาวบ้านชี้ว่าหากพบนั้นกลับไม่มีรายละเอียดชัดเจนเกี่ยวกับขั้นตอนการดำเนินงานเมื่อพบแร่
ข้อกังวลด้านทรัพยากรน้ำและเกษตรกรรม
ตัวแทนชุมชนเน้นย้ำว่าพื้นที่ดังกล่าวพึ่งพาแหล่งน้ำธรรมชาติหลายแห่ง ทั้งน้ำจากแม่น้ำโขงและลำน้ำก่ำ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการทำนา การประมงพื้นบ้าน และการดำรงชีวิตประจำวันของประชาชน
- ห่วงปัญหา ดินเค็ม ที่อาจมากขึ้นจากกิจกรรมเหมือง
- หวั่นการใช้น้ำจำนวนมากในกระบวนการผลิต
- กังวลเรื่อง น้ำเสีย ที่อาจปนเปื้อนแหล่งน้ำพื้นฐาน
นอกจากนี้ชาวบ้านยังติดตามกรณีศึกษาจากพื้นที่ที่มีการทำเหมืองโปแตชในจังหวัดอื่นซึ่งทำให้ความกังวลเพิ่มขึ้น และจึงได้ร่วมลงชื่อในหนังสือร้องเรียนเพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องชะลอการเข้าสำรวจพื้นที่ดังกล่าวจนกว่าจะมีการศึกษาผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมอย่างครบถ้วนและเปิดให้ประชาชนมีส่วนร่วมในเวทีรับฟังความคิดเห็นอย่างเป็นทางการ
กระบวนการสื่อสารและการมีส่วนร่วมที่ยังไม่ชัดเจน
ข้อมูลจากการพบปะระบุว่า แม้จะมีการเชิญผู้นำชุมชนมาชี้แจงแผนการสำรวจ แต่ชาวบ้านกล่าวว่าไม่ได้รับการอธิบายขั้นตอนการดำเนินงานในกรณีพบแร่ และยังไม่ได้มีการจัดเวทีประชาพิจารณ์ที่เปิดกว้างให้ประชาชนทั่วไปได้แสดงความคิดเห็นก่อนเริ่มโครงการ
การขาดเวทีรับฟังความคิดเห็นและรายละเอียดแผนปฏิบัติการเมื่อพบแร่ เป็นอีกประเด็นที่ทำให้ชุมชนไม่ไว้วางใจต่อการดำเนินโครงการ และเรียกร้องให้หน่วยงานราชการและผู้ดำเนินโครงการชี้แจงข้อมูลอย่างโปร่งใส
ข้อเรียกร้องและแนวทางต่อไป
ในหนังสือร้องเรียน ตัวแทนชุมชนขอให้หน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบพิจารณาระงับการเข้าสำรวจและขุดเจาะจนกว่าจะมีการศึกษาและประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนอย่างรอบด้าน พร้อมทั้งจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นของประชาชนอย่างเป็นทางการและให้ผู้นำชุมชนมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ
| ข้อมูลสำคัญ | รายละเอียด |
|---|---|
| กลุ่มผู้ยื่น | ชาวบ้านจาก 3 ตำบล อ.ธาตุพนม |
| จำนวนผู้เข้าร่วม | กว่า 50 คน |
| สถานที่ยื่น | ว่าการอำเภอธาตุพนม |
เหตุการณ์ครั้งนี้เป็นสัญญาณว่าชุมชนยังต้องการข้อมูลและการรับฟังที่ชัดเจนก่อนจะยอมให้มีการดำเนินงานใด ๆ ในพื้นที่ที่เป็นแหล่งทำกินและแหล่งน้ำสำคัญของท้องถิ่น ขณะที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังต้องพิจารณาวิถีการสื่อสารและกระบวนการมีส่วนร่วม เพื่อสมดุลระหว่างการลงทุนด้านทรัพยากรและการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมรวมถึงความมั่นคงทางอาหารของประชาชนในพื้นที่
