จังหวัดนครพนมกลายเป็นจุดที่ต้องจับตาสถานการณ์น้ำ หลังสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติรายงานว่าวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2569 จังหวัดนี้มีปริมาณฝนสูงสุดของภาคตะวันออกเฉียงเหนือวัดได้ถึง 84 มิลลิเมตร ขณะที่การพยากรณ์อากาศชี้ว่าระหว่างวันที่ 18-20 สิงหาคม พ.ศ. 2569 ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีแนวโน้มรับฝนเพิ่มและมีฝนตกหนักหลายพื้นที่
ความเสี่ยงและการเฝ้าระวัง
รายงานเตือนว่าฝนตกหนักสะสมอาจทำให้เกิด น้ำท่วมฉับพลัน และ น้ำป่าไหลหลาก โดยเฉพาะพื้นที่ลาดเชิงเขา พื้นที่ลุ่ม และบริเวณที่มีสภาพทางน้ำไหลผ่าน ภายใต้สถานการณ์นี้ จังหวัดที่ระบุเสี่ยงจึงต้องเร่งการเตรียมมาตรการป้องกันและอพยพเมื่อจำเป็น
มาตรการของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ระหว่างการลงพื้นที่ตรวจราชการที่จังหวัดนครพนม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ พร้อมด้วยรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงฯ นายวัชระพล ขาวขำ มอบหมายให้กรมชลประทานจัดทำแผนฟื้นฟูแหล่งเก็บกักน้ำสำคัญหลายแห่งเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการกักเก็บและกระจายน้ำรองรับทั้งเหตุการณ์น้ำมากและช่วงแล้ง
เป้าหมายและแผนพัฒนาอ่างเก็บน้ำ
แผนการพัฒนาที่นำเสนอมีเป้าหมายไม่เพียงเพื่อแก้ปัญหาตะกอนดินและเพิ่มความจุน้ำ แต่ยังมุ่งพัฒนาพื้นที่โดยรอบให้รองรับการสัญจร การขนส่งผลผลิตทางการเกษตร และการต่อยอดเป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชนเพื่อสร้างรายได้ให้ท้องถิ่น
- ฟื้นฟูอ่างเก็บน้ำห้วยก้านเหลือง อำเภอนาแก เพื่อเพิ่มความสามารถกักเก็บและแก้ปัญหาตะกอนดิน
- ฟื้นฟูอ่างเก็บน้ำห้วยศรีคุณ อำเภอนาแก ปรับปรุงพื้นที่รอบอ่างให้รองรับการพัฒนาและการใช้ประโยชน์ของชุมชน
- จัดทำแผนบริหารจัดการน้ำระยะยาว เพิ่มพื้นที่รับน้ำและกระจายน้ำสู่พื้นที่เกษตรกรรม
ข้อมูลอ่างเก็บน้ำที่เกี่ยวข้อง
| อ่างเก็บน้ำ | ปริมาณกักเก็บปกติ (ล้าน ลบ.ม.) | พื้นที่ชลประทาน (ไร่) |
|---|---|---|
| ห้วยก้านเหลือง | 7.41 | 7,840 |
| ห้วยศรีคุณ | 2.312 | 2,000 |
ทั้งสองอ่างเก็บน้ำถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ทศวรรษก่อน แต่ปัจจุบันประสบปัญหาตะกอนดินสะสมทำให้ความจุลดลง การปรับปรุงจะช่วยเพิ่มปริมาตรกักเก็บและคืนประโยชน์ต่อพื้นที่ชลประทานรอบข้าง
ช่องว่างด้านระบบชลประทานของจังหวัด
ผู้บริหารระดับกระทรวงชี้ว่าจังหวัดนครพนมมีพื้นที่ที่ได้รับประโยชน์จากระบบชลประทานเพียงประมาณ ร้อยละ 20 ของพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัด นั่นหมายความว่ายังมีประชาชนเกษตรกรอีกจำนวนมากอาศัยพึ่งพาฝนโดยตรงและเสี่ยงต่อความผันผวนของฝนในแต่ละปี
ผลกระทบต่อชุมชนและเศรษฐกิจท้องถิ่น
การที่พื้นที่ชลประทานมีสัดส่วนต่ำ ทำให้การผลิตเกษตรของชาวนครพนมมีความไม่แน่นอน ทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพผลผลิต เมื่อเกิดฝนตกหนักย่อมเพิ่มความเสี่ยงด้านน้ำท่วมฉับพลันและความเสียหายต่อพืชผล ในทางกลับกันช่วงแล้งประชากรในพื้นที่อาจขาดแคลนน้ำเพื่ออุปโภคบริโภคและการเกษตร
แนวทางปฏิบัติที่ควรเตรียม
ในสถานการณ์ฝนคาดว่าจะเพิ่มขึ้น เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นและประชาชนควรเตรียมการดังนี้
- ติดตามประกาศพยากรณ์อากาศและคำเตือนจากหน่วยงานราชการอย่างใกล้ชิด
- จัดระบบการระบายน้ำและดูแลแนวคันคลองเพื่อป้องกันตะกอนอุดตัน
- วางแผนการเก็บเกี่ยวและเก็บรักษาผลผลิตเมื่อมีการแจ้งเตือนน้ำหลาก
การฟื้นฟูอ่างเก็บน้ำและการขยายระบบชลประทานถือเป็นการลงทุนระยะยาวที่สามารถลดความเสี่ยงจากภัยน้ำทั้งสองด้าน หากการดำเนินโครงการเป็นไปตามแผน อาจช่วยยกระดับความมั่นคงด้านน้ำของนครพนมและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้กับชุมชนได้ในอนาคต
