สภาพปัจจุบันและการจัดการน้ำ
วันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2569 โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำปาว แจ้งว่า เขื่อนลำปาว จังหวัดกาฬสินธุ์ อยู่ในช่วงการกักเก็บน้ำอย่างเต็มประสิทธิภาพ เพื่อสำรองน้ำสำหรับการชลประทาน พื้นที่ท้ายน้ำ และการรักษาระบบนิเวศในลำน้ำปาวและแม่น้ำชี
ข้อมูลของโครงการระบุว่า ปริมาณน้ำในอ่างขณะนี้อยู่ที่ 1,198 ล้านลูกบาศก์เมตร จากความจุกักเก็บทั้งหมด 1,890 ล้านลูกบาศก์เมตร คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 61 เปอร์เซ็นต์ ยังสามารถรับน้ำเพิ่มเติมได้อีกราว 782 ล้านลูกบาศก์เมตร
เหตุผลที่ต้องเร่งกักเก็บ
โครงการอธิบายว่า การกักเก็บในขณะนี้เป็นมาตรการสำคัญเพื่อเตรียมรับมือการใช้น้ำในช่วงหน้าฝน-หน้าแล้ง และเพื่อรักษาสมดุลระบบนิเวศ อย่างไรก็ตาม เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อน ปริมาณน้ำยังคงต่ำกว่าค่าเฉลี่ยประมาณ 100 ล้านลูกบาศก์เมตร หรือราว 5 เปอร์เซ็นต์ สาเหตุหลักมาจากปริมาณฝนเหนือแหล่งน้ำต้นน้ำลดลง รวมถึงผลกระทบจากปรากฏการณ์เอลนีโญ
การส่งน้ำช่วยพื้นที่การเกษตรและประมง
โครงการได้ดำเนินการส่งน้ำเสริมเข้าคลองสายหลักทั้งสองฝั่ง เพื่อช่วยเหลือพื้นที่การเกษตรและการประมงในเขตชลประทานของเขื่อนลำปาวมากกว่า 300,000 ไร่ โดยการส่งน้ำเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 3.65 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อวัน
นอกจากนี้ ยังมีการระบายน้ำเพื่อรักษาระบบนิเวศในลำน้ำปาวและแม่น้ำชีในอัตราเฉลี่ยประมาณ 3 แสนลูกบาศก์เมตรต่อวัน เพื่อคงคุณภาพน้ำและสภาพแวดล้อมแก่ชุมชนท้ายลำน้ำ
“จากการติดตามสภาพอากาศ คาดว่าในฤดูฝนนี้จะมีน้ำไหลเข้าอ่างประมาณ 1,300 ล้านลูกบาศก์เมตร หรือคิดเป็นราวร้อยละ 65 ซึ่งปริมาณฝนยังคงมีอยู่และอาจเพิ่มขึ้นในช่วงปลายเดือนกันยายนถึงต้นตุลาคม”
ความหมายต่อชุมชนและการวางแผนอนาคต
การกักเก็บน้ำของเขื่อนลำปาวมีผลโดยตรงต่อเกษตรกรและชาวประมงในพื้นที่ เพราะปริมาณน้ำที่พอเพียงช่วยลดความเสี่ยงจากภาวะแล้งในฤดูต่อไปและสนับสนุนการเพาะปลูกตามฤดูกาล การส่งน้ำในอัตราที่กำหนดยังช่วยให้พื้นที่กว่า 300,000 ไร่ ยังคงสามารถเพาะปลูกและเลี้ยงสัตว์น้ำได้ตามแผน
ความไม่แน่นอนจากปัจจัยภูมิอากาศ
แม้ขณะนี้ปริมาณน้ำจะเพียงพอสำหรับความต้องการระยะสั้น แต่ปัญหาปริมาณฝนที่ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยในบางพื้นที่และปรากฏการณ์เอลนีโญยังคงเป็นความเสี่ยงต่อปริมาณน้ำระยะยาว ทางโครงการจึงต้องติดตามสภาพอากาศอย่างใกล้ชิดและปรับแผนการระบายน้ำให้สอดคล้องกับสถานการณ์
ตัวเลขสำคัญ
| รายการ | ปริมาณ |
|---|---|
| ปริมาณน้ำปัจจุบัน | 1,198 ล้าน ลบ.ม. |
| ความจุอ่าง | 1,890 ล้าน ลบ.ม. |
| ร้อยละความจุ | 61% |
| ความสามารถรับน้ำเพิ่มเติม | 782 ล้าน ลบ.ม. |
| คาดการณ์น้ำเข้าในฤดูฝน | 1,300 ล้าน ลบ.ม. (คิดเป็นร้อยละ 65) |
- ปัจจุบันเขื่อนยังคงปิดบานประตูสปิลเวย์ทั้ง 4 บานเพื่อกักเก็บน้ำ
- การส่งน้ำเพื่อการเกษตรเฉลี่ยวันละ 3.65 ล้าน ลบ.ม. รองรับพื้นที่ชลประทานกว่า 300,000 ไร่
- การระบายน้ำรักษาระบบนิเวศเฉลี่ยวันละ 300,000 ลบ.ม.
ข้อสรุปและสิ่งที่ต้องติดตาม
ภาพรวมขณะนี้ชี้ว่า เขื่อนลำปาวมีปริมาณน้ำเพียงพอต่อการใช้งานทั้งในช่วงฝนและต่อเนื่องไปถึงต้นฤดูฝนปีถัดไป แต่ต้องติดตามปริมาณฝนในช่วงปลายกันยายนถึงต้นตุลาคมอย่างต่อเนื่อง หากมีการเปลี่ยนแปลงของปริมาณฝน โครงการอาจต้องปรับอัตราการส่งและระบายน้ำเพื่อรักษาสมดุลระหว่างการอุปโภค-บริโภค การเกษตร และการอนุรักษ์ระบบนิเวศ
สำหรับประชาชนที่อาศัยในพื้นที่รับน้ำให้ติดตามประกาศจากโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำปาว เพื่อข้อมูลการจัดสรรน้ำและแผนการส่งน้ำในช่วงฤดูกาลต่อไป
