สถานการณ์และพื้นที่พบ
เมื่อวันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2569 เจ้าหน้าที่ฝ่ายประมงของจังหวัดกาฬสินธุ์และเจ้าหน้าที่ชุดประชาสัมพันธ์ได้ลงติดตามการระบาดของ ปลาหมอคางดำ ในอ่างเก็บน้ำเขื่อนลำปาว ตำบลหนองสรวง อำเภอหนองกุงศรี พบว่าจำนวนการตรวจจับเพิ่มขึ้นเป็นรวมทั้งสิ้น 12 ตัว โดยตัวอย่างที่ถูกจับยังคงกระจุกตัวอยู่บริเวณแนวตลิ่งของตำบลหนองสรวง
การดำเนินการของหน่วยงานรัฐ
สำนักงานประมงจังหวัดกาฬสินธุ์ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจัดปฏิบัติการประชาสัมพันธ์และติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด โดยมีการส่งทีมลงพื้นที่เพื่อตรวจสอบ ให้คำแนะนำแก่ชาวประมงพื้นบ้าน และเผยแพร่ภาพเปรียบเทียบลักษณะระหว่างปลาหมอคางดำกับปลานิลเพื่อช่วยให้ชาวบ้านแยกแยะได้
ผู้ว่าราชการจังหวัดกาฬสินธุ์ นายสุวรรธณ์ เข็มธนเพ็ชร ได้ติดตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง ขณะที่เจ้าหน้าที่ประมงอำเภอหนองกุงศรีรายงานถึงการตรวจจับและการเฝ้าระวังในพื้นที่เป็นประจำ
การประเมินความรุนแรงและเกณฑ์การให้ความช่วยเหลือ
นางสาวศิราณี งอยจันทร์ศรี ผู้อำนวยการกองวิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืด ระบุว่า จากข้อมูลที่เก็บได้ขณะนี้ สถานการณ์ยังถือว่าอยู่ในระดับที่สามารถควบคุมได้ และยังไม่ถึงเกณฑ์ที่จะประกาศให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติฉุกเฉิน
เกณฑ์มาตรฐานสำหรับการประกาศเขตภัยฉุกเฉินตามที่ใช้โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องคือการพบปลาหมอคางดำในอัตราความชุกชุมตั้งแต่ 10 ตัวต่อพื้นที่ 100 ตารางเมตรขึ้นไป ซึ่งจะต้องมีการประเมินจากเจ้าหน้าที่เป็นประจำก่อนดำเนินการตามมาตรการช่วยเหลือเพิ่มเติม
ลักษณะการกระจายและเหตุผลที่ยังควบคุมได้
จากการสำรวจพบว่า ปลาหมอคางดำมักพบรวมตัวในบริเวณที่มีการแปรรูปสัตว์น้ำหรือพื้นที่ที่มีสารอินทรีย์สะสมสูง เนื่องจากเป็นแหล่งอาหารที่อุดมสมบูรณ์ ขณะเดียวกันคุณลักษณะทางกายภาพของเขื่อนลำปาวที่มีความลึกและโครงสร้างชัดเจนเอื้อต่อการติดตามและกำจัดต่างจากแหล่งน้ำกร่อยหรือป่าชายเลนซึ่งสัตว์น้ำสามารถหลบซ่อนในที่มืดได้ยากกว่า
มาตรการปฏิบัติการและคำแนะนำสำหรับชาวประมง
มาตรการที่เจ้าหน้าที่นำมาใช้เพื่อควบคุมสถานการณ์ประกอบด้วยการลงพื้นที่ติดตามอย่างต่อเนื่อง การประชาสัมพันธ์เพื่อให้ประชาชนรู้จักวิธีสังเกตและแยกชนิดปลา รวมถึงการปฏิบัติการจับปลาหมอคางดำในช่วงเช้ามืด ซึ่งเป็นช่วงที่สัตว์น้ำเคลื่อนไหวง่ายต่อการควบคุม
- การสังเกตลักษณะปลาหมอคางดำเมื่อเทียบกับปลานิล (เจ้าหน้าที่มีภาพเปรียบเทียบแจกจ่าย)
- ขอความร่วมมือจากชาวประมงพื้นบ้านให้ช่วยจับและแจ้งเจ้าหน้าที่เมื่อพบการกระจายตัวเพิ่มเติม
- เจ้าหน้าที่จะลงพื้นที่ประเมินผลเป็นประจำทุกเดือน เพื่อตรวจวัดความหนาแน่นของการพบตัวปลา
ตัวเลขการพบและการจับ
| รายการ | จำนวน/สถานะ |
|---|---|
| ยอดจับรวมที่รายงาน | 12 ตัว |
| พื้นที่ที่พบ (เขื่อน) | เขื่อนลำปาว ตำบลหนองสรวง อำเภอหนองกุงศรี |
| เกณฑ์ประกาศภัยฉุกเฉิน | 10 ตัวต่อ 100 ตารางเมตร |
ผลกระทบต่อชุมชนและแนวทางต่อไป
แม้ขณะนี้สถานการณ์ยังไม่เข้าข่ายเป็นภัยพิบัติ แต่การพบปลาหมอคางดำที่เพิ่มขึ้นเป็นเรื่องที่ชาวประมงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องให้ความสำคัญ เพราะอาจกระทบต่อระบบนิเวศและอุตสาหกรรมประมงพื้นบ้าน หากปลาพันธุ์นี้เพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็วจะส่งผลต่อการจับสัตว์น้ำชนิดอื่นและการบริหารจัดการแหล่งน้ำในระยะยาว
เจ้าหน้าที่จึงเน้นการเฝ้าระวังเชิงรุก การให้ความรู้แก่ชุมชน และการจับกุมกำจัดเป็นกลุ่มเพื่อลดจำนวนอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งรายงานการประเมินผลทุกวันตามแผนปฏิบัติการของจังหวัดและสำนักงานประมง
ผู้ที่พบปลาต้องสงสัยหรือมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการจำแนกชนิด ขอให้แจ้งไปยังสำนักงานประมงอำเภอหรือสำนักงานประมงจังหวัดกาฬสินธุ์เพื่อประสานงานและดำเนินมาตรการต่อไป
