De provincie Noord-Holland heeft een aangescherpt Programma Natuurnetwerk gepresenteerd waarmee de realisatie van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) in de provincie wordt versneld. Het programma beschrijft jaarlijks waar en wanneer de provincie de komende vijf jaar natuur gaat ontwikkelen en welke instrumenten daarvoor worden ingezet.
Doel en aanpak
Het programma is gericht op het versterken van bestaande natuurgebieden en het tot stand brengen van nieuwe verbindingen tussen die gebieden. Volgens de provincie zijn sterke natuurgebieden noodzakelijk om planten en dieren te beschermen. De aanpak bestaat uit een combinatie van grondaankopen, het ontpachten van percelen, herbegrenzingen, ruilverkavelingen en subsidieregelingen voor natuurontwikkeling.
Prioriteitsgebieden en middelen
Provinciale Staten stelden eind 2025 een extra impuls van €200 miljoen beschikbaar voor de afronding van het NNN in Noord-Holland. Dit geld wordt met name gericht op vijf gebieden waar volgens de provincie de meeste natuurwinst te behalen valt:
- Oostelijke Vechtplassen
- Westzaan
- Oostzanerveld
- Weidse Polders
- Zuid-Kennemerland
Bovendien heeft het Rijk recent €60 miljoen gereserveerd voor natuurherstel en bedrijfsverplaatsingen in het Groene Hart en Laag Holland. De provincie stelt daarnaast lokale middelen beschikbaar voor grondaankopen en natuursubsidies buiten de vijf prioriteitsgebieden.
| Potentieel instrument | Voorbeelden |
|---|---|
| Grondaankoop | Aankopen van particuliere percelen |
| Ontpachten | Beëindigen pachtcontracten voor natuurherstel |
| Herbegrenzing en ruil | Wijzigen kavels en ruiltransacties om aaneengesloten natuur te creëren |
| Subsidies | Financiële steun voor gebiedsontwikkelingen |
Resultaten en lopende projecten
De provincie noemt al concrete voorbeelden van gerealiseerde of lopende maatregelen. Zo wordt in de binnenduinrand zogeheten zoet kwelwater ingezet om duinnatuur te herstellen, met projecten bij Zanderij Noord (Noord-Kennemerland) en Zandpolder (Kopkust). Voor de Weidse Polders is een gebiedsvisie opgesteld, met speciale aandacht voor waterbeheer. In de Oostelijke Vechtplassen voert de provincie gesprekken met meerdere grondeigenaren over natuurontwikkeling, en in het deelgebied Het Hol wordt de waterkwaliteit verbeterd door baggerwerkzaamheden.
Nieuwe verbindingen
Naast herstel van afzonderlijke gebieden werkt de provincie aan verbindingsprojecten. Voorbeelden zijn de faunapassage bij de Maxisweg en de Natuurbrug Westerheide, die de samenhang tussen gebieden moet vergroten en dieren veilige doorgangen biedt.
Wat betekent dit voor grondeigenaren en landbouwers?
Grondeigenaren in de provincie kunnen ideeën voor natuurontwikkeling binnen het NNN indienen bij het zogenoemde NNN-kansenloket. De provincie geeft aan in gesprek te willen gaan over vrijwillige verkoop van grond, maar ook over andere oplossingen zoals ruilverkavelingen of compensaties. Voor de regio’s waar bedrijfsverplaatsingen relevant zijn, biedt het Rijk financiële ruimte om dergelijke processen te begeleiden.
Reacties en vervolgstappen
Met het vernieuwde programma wil de provincie jaarlijks inzicht geven in de voortgang en plannen voor de komende vijf jaar. De nadruk ligt op een gerichte inzet van middelen om in de gekozen prioriteitsgebieden zo snel mogelijk natuurwinst te boeken. De provincie stelt dat dit nodig is voor het behoud van biodiversiteit en voor het tegengaan van verdere achteruitgang.
De komende maanden volgen volgens de provincie nadere uitwerkingen en beschikbaarstelling van middelen per gebied. Grondeigenaren die willen meedenken of hun grond willen aanmelden voor natuuropgaven, worden verwezen naar het NNN-kansenloket.
De aanpak toont dat Noord-Holland inzet op zowel herstel van bestaande natuur als op het leggen van verbindingen die de ecologische veerkracht moeten vergroten. Of en hoe snel dat leidt tot zichtbare natuurwinst in de gebieden hangt af van onderhandelingen met grondeigenaren, beschikbaarheid van middelen en uitvoeringscapaciteit.
