ราชบุรีระดมหน่วยงานรับมือปลาดุกล้นตลาด ดันรวม “แปลงใหญ่” เพิ่มอำนาจต่อรอง-เปิดตลาดใหม่

หน่วยงานลงพื้นที่ประเมินสถานการณ์

เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2569 นายอำนาจ จีนขาวขำ ประมงจังหวัดราชบุรี ร่วมกับนายธรณินทร์ บรรยงวรพินิจ พาณิชย์จังหวัดราชบุรี ลงพื้นที่ตำบลชำแระ อำเภอโพธาราม เพื่อรับฟังปัญหาของเกษตรกรผู้เลี้ยงปลาดุก หลังประสบภาวะผลผลิตล้นตลาดและราคาจำหน่ายปรับตัวลดลงอย่างต่อเนื่อง

ผลกระทบทันทีต่อเกษตรกร

เจ้าหน้าที่พบว่าเกษตรกรหลายรายไม่สามารถระบายผลผลิตออกจากบ่อได้ เนื่องจากมีผู้รับซื้อไม่เพียงพอ ส่งผลให้ต้องเลี้ยงปลาต่อไปโดยแบกรับต้นทุนค่าอาหารและการดูแลเพิ่มเติม ส่งผลให้ต้นทุนรวมเพิ่มขึ้นและโอกาสขาดทุนมีสูงขึ้น สถานการณ์ดังกล่าวทำให้รายได้ของครัวเรือนที่พึ่งพาการเลี้ยงปลาดุกเป็นแหล่งรายได้หลักได้รับผลกระทบโดยตรง

แนวทางแก้ไขเชิงระบบ

จากการประเมินปัญหา หน่วยงานที่เกี่ยวข้องวางแนวทางแก้ไขแบบครบวงจร โดยมีแนวทางสำคัญคือการส่งเสริมให้เกษตรกรรวมกลุ่มจัดตั้ง“แปลงใหญ่” เพื่อร่วมกันวางแผนการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด และเพิ่มขีดความสามารถในการรวบรวมผลผลิตเพื่อจำหน่ายอย่างเป็นระบบ

“รวมกลุ่มให้ได้–ผลิตให้ตรงตลาด–หาตลาดให้ชัด”

แนวทางดังกล่าวไม่ได้มุ่งแก้ปัญหาราคาตกต่ำเฉพาะหน้าเท่านั้น แต่ตั้งเป้าสร้างระบบตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เพื่อให้เกษตรกรมีอำนาจต่อรองมากขึ้น ลดการพึ่งพาพ่อค้าคนกลาง และมีตลาดรองรับที่ชัดเจน

มาตรการและการเชื่อมโยงตลาด

พาณิชย์จังหวัดระบุว่า จะเร่งประสานเชื่อมโยงเกษตรกรกับผู้รับซื้อและตลาดปลายทางโดยตรง ทั้งการสำรวจความต้องการของตลาด การจัดสรรช่วงเวลาเก็บเกี่ยวให้ไม่ออกพร้อมกันเป็นจำนวนมาก และการหาเครือข่ายผู้ซื้อรายใหม่เพื่อลดปัญหาคอขวดด้านการจำหน่าย

• ส่งเสริมการรวมกลุ่มเป็นแปลงใหญ่ เพื่อความเข้มแข็งในการเจรจาต่อรอง
• วางแผนการผลิตให้ตรงตามความต้องการของตลาด ลดการออกพร้อมกันของผลผลิต
• เชื่อมโยงผู้ผลิตกับผู้รับซื้อและตลาดปลายทางโดยตรง
• ส่งเสริมการบริหารต้นทุนและการควบคุมคุณภาพผลผลิต

ประโยชน์ที่คาดหวังและความท้าทาย

หากการรวมกลุ่มและการวางระบบเป็นรูปธรรม เกษตรกรจะได้เปรียบในด้านการซื้อปัจจัยการผลิตในราคาที่ดีกว่า มีทางเลือกการจำหน่ายมากขึ้น และลดความเสี่ยงจากราคาตกทันที อย่างไรก็ตาม การรวมกลุ่มต้องการความร่วมมืออย่างแท้จริงจากเกษตรกร การจัดการภายในกลุ่มที่มีประสิทธิภาพ และการเข้าถึงตลาดใหม่ที่ยั่งยืน ซึ่งเป็นโจทย์สำคัญของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อจากนี้

มาตรการสนับสนุนทางเทคนิคและการบริหารจัดการ

หน่วยงานได้ชี้ว่าจำเป็นต้องมีการส่งเสริมการบริหารจัดการต้นทุน การควบคุมคุณภาพผลผลิต รวมถึงการให้ความรู้เรื่องการวางแผนการผลิตและการตลาด เพื่อให้ผลผลิตมีความสามารถแข่งขันในเชิงคุณภาพและราคา ซึ่งจะช่วยลดแรงกดดันด้านราคาในระยะยาว

สิ่งที่เกษตรกรควรเตรียมและติดตาม

เกษตรกรที่เลี้ยงปลาดุกในพื้นที่ควรติดตามการชักชวนเข้าร่วมกลุ่มแปลงใหญ่ และเข้าร่วมการประชุมรับฟังแนวทางการวางแผนการผลิตจากหน่วยงานจังหวัดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้สามารถปรับแผนการเลี้ยงให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด นอกจากนี้ การปรับปรุงการบริหารต้นทุนและคุณภาพจะช่วยลดโอกาสขาดทุนเมื่อราคาตก

การลงพื้นที่ในครั้งนี้สะท้อนความพยายามของภาครัฐในการแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง ซึ่งต้องการการประสานงานระหว่างหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และเกษตรกร เพื่อให้เกิดระบบการผลิตและการตลาดที่ยั่งยืนในจังหวัดราชบุรีต่อไป