ชาวสวนราชบุรีพบปลาหมอคางดำล้นร่องหวั่นขยายพันธุ์ลุกลาม-หน่วยงานต้องเร่งจัดการ

วันนี้ (24 ต.ค.2569) ชาวบ้านหมู่ที่ 4 ตำบลสามเรือน อำเภอเมืองราชบุรี แจ้งพบ ปลาหมอคางดำ ขนาดประมาณ 3–4 นิ้ว ไหลเข้ามาติดในร่องสวนผลไม้และบ่อเลี้ยงปลา หลังน้ำจากแม่น้ำแม่กลองท่วมพื้นที่เกษตรเป็นเวลากว่า 3 สัปดาห์ ซึ่งเบื้องต้นครอบคลุมพื้นที่การเกษตรรวมกันกว่า 500 ไร่ ทำให้ประชาชนกังวลว่าหากไม่ควบคุมให้ทัน ทรัพยากรน้ำและระบบนิเวศท้องถิ่นอาจได้รับผลกระทบ

สถานการณ์ในพื้นที่

ชาวบ้านเล่าว่าในช่วงที่มีน้ำท่วม โดยเฉพาะเมื่อชาวบ้านสูบน้ำออกจากสวนผลไม้และบ่อเลี้ยงปลา พบปลาหมอคางดำจำนวนมากติดมากับตาข่ายและอวนที่ใช้จับปลาเพื่อหาแหล่งอาหารพื้นถิ่น กลับพบชนิดต่างถิ่นนี้อยู่ร่วมด้วย นอกจากนี้คลองสาขาและร่องสวนหลายจุดยังมีปลายลอยอยู่เป็นจำนวนมาก เมื่อระดับน้ำลดลง ทำให้การจับตรวจพบได้ง่ายขึ้น

ความเสี่ยงต่อการแพร่พันธุ์และผลกระทบ

ชาวบ้านและผู้ติดตามสถานการณ์ต่างหวั่นว่า ปลาหมอคางดำจะเคลื่อนย้ายและตั้งถิ่นฐานในแหล่งน้ำใหม่ เนื่องจากร่องสวนของเกษตรกรเชื่อมต่อกันและสามารถไหลลงสู่แม่น้ำแม่กลองได้ การแพร่กระจายเช่นนี้อาจส่งผลต่อระบบนิเวศน้ำจืดและการประกอบอาชีพประมงพื้นเมือง

ความคิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญ

นายสุรพล สินเกตุ อดีตนักวิชาการอิสระ ระบุว่า แม้ก่อนหน้านี้จะร่วมกับเจ้าหน้าที่ประมงลงกำจัดปลาในพื้นที่ แต่ยังพบว่าปลาบางส่วนหลุดรอดและแพร่ไปตามแหล่งน้ำต่าง ๆ

นอกจากนี้ นายประกอบ ทรัพย์ยอดแก้ว นายกสมาคมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย ให้มุมมองว่าการกำจัดปลาหมอคางดำให้หมดสิ้นหมดไปอาจไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากชนิดปลานี้มีความทนทานต่อสภาพน้ำหลายประเภทและสามารถผสมพันธุ์ได้ตลอดปี

ตัวเลขสำคัญและข้อเท็จจริงที่พบ

ทางเลือกเชิงนโยบายและแนวทางปฏิบัติ

จากข้อสังเกตของผู้เชี่ยวชาญ ปัญหาการแพร่พันธุ์ของปลาหมอคางดำจำเป็นต้องคิดแก้ไขในระยะยาว มากกว่าการมุ่งกำจัดเท่านั้น โดยเสนอให้:

• พิจารณามาตรการควบคุมการเคลื่อนย้ายของปลาเมื่อระดับน้ำลด
• พัฒนาวิธีใช้ประโยชน์จากปลาเพื่อสร้างรายได้ให้ชุมชนควบคู่การควบคุม
• เสริมการเฝ้าระวังตามคลองสาขาและร่องสวนที่เชื่อมต่อกันกับแม่น้ำแม่กลอง

ข้อเสนอเหล่านี้สะท้อนความเป็นไปได้ในการเปลี่ยนจากการกำจัดเพียงอย่างเดียวเป็นการบูรณาการด้านเศรษฐกิจชุมชนและการจัดการทรัพยากรน้ำ

ผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งที่ชาวบ้านควรเตรียมตัว

สำหรับเกษตรกรและผู้เลี้ยงปลาในพื้นที่ ควรติดตามคำแนะนำจากหน่วยงานประมงและสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น หากจำเป็นอาจต้องปรับแปลงวิธีการจับปลาเก็บรักษา และหลีกเลี่ยงการปล่อยสัตว์น้ำที่จับได้กลับลงสู่คลองหรือแหล่งน้ำสาธารณะโดยไม่ผ่านการจัดการ เนื่องจากอาจเร่งการกระจายพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตต่างถิ่น

ขณะนี้ยังไม่มีข้อมูลการดำเนินการจากหน่วยงานราชการในพื้นที่โดยตรงจากรายงานนี้ แต่สถานการณ์ชี้ให้เห็นความจำเป็นในการประสานงานเชิงนโยบายระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการประมง การจัดการน้ำ และชุมชนท้องถิ่นเพื่อหามาตรการที่เหมาะสมและยั่งยืนต่อไป