ปราจีนบุรี: ตรวจเข้มโรงงานรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์เถื่อน หลังรัฐมนตรีลงพื้นที่ตรวจสอบ

เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม พ.ศ. 2569 นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม พร้อมคณะได้ลงพื้นที่ตรวจสอบบริษัทที่ประกอบกิจการรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์โดยไม่ได้รับอนุญาต ภายในบริเวณ บริษัท เอ็มวาย เมทัล จำกัด ตั้งอยู่ในตำบลกรอกสมบูรณ์ อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งก่อนหน้านี้ถูกตรวจพบว่าลักลอบขยายเครื่องจักรและดำเนินการโดยไม่มีใบอนุญาต

ภาพรวมการลงพื้นที่และข้อสังเกต

คณะผู้ลงพื้นที่ประกอบด้วยผู้บริหารกระทรวงอุตสาหกรรม เจ้าหน้าที่กรมโรงงานอุตสาหกรรม สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของจังหวัดปราจีนบุรี และผู้แทนหน่วยงานท้องถิ่น โดยนายวราวุธได้สำรวจภายในโรงงาน พบ กองขยะอิเล็กทรอนิกส์จำนวนมาก และการนำเศษพลาสติกผสมกับดิน ซึ่งเจ้าหน้าที่ประเมินว่ามีความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมและอาจถูกนำไปใช้หรือถูกโยกย้ายไปยังแหล่งอื่นโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย

รัฐมนตรีระบุความกังวลเกี่ยวกับความถูกต้องของที่ตั้งโรงงาน โดยกล่าวว่าไซต์บางส่วนอาจเป็นการรุกล้ำพื้นที่ป่าสงวน และยังมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสถานะของผู้เกี่ยวข้องเป็นชาวต่างชาติ จึงได้ประสานกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเพื่อสอบสวนว่าบุคคลที่เกี่ยวข้องยังอยู่ในประเทศหรือไม่ และหากยังคงพำนักอยู่ ควรมีมาตรการควบคุมการเดินทางออกนอกประเทศ

“เห็นสิ่งที่เกิดขึ้นแล้วสลดใจ เพราะไม่มีตรงไหนเลยที่ถูกกฎหมาย”

การประสานงานระหว่างหน่วยงาน

กรณีนี้มีการเรียกร้องให้หน่วยงานหลายฝ่ายเข้าตรวจสอบด้านต่างๆ ดังต่อไปนี้

• สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สตม.) ตรวจสอบสถานภาพบุคคลที่เกี่ยวข้อง
• กรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) และสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ตรวจสอบเส้นทางการเงินและการยึดทรัพย์
• กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และหน่วยงานท้องถิ่นตรวจสอบการบุกรุกพื้นที่ป่าสงวนและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
• กระทรวงมหาดไทย และอุตสาหกรรมจังหวัดร่วมตรวจสอบการถือครองหุ้นและการใช้ผู้ถือหุ้นนอมินี

นายวราวุธกล่าวด้วยว่า กระทรวงอุตสาหกรรมได้สั่งการให้อุตสาหกรรมจังหวัดทั่วประเทศเร่งตรวจสอบโรงงานที่แจ้งขออนุญาตในประเภท 105 และ 106 ซึ่งมีรวมประมาณ เกือบ 3,000 แห่ง เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดกรณีคล้ายคลึงในพื้นที่อื่น ๆ

ข้อมูลผู้เข้าร่วมลงพื้นที่

ผลกระทบและทิศทางการดำเนินการ

จากการตรวจสอบที่ปรากฏ ข้อกังวลที่สำคัญได้แก่ความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนของสารพิษจากขยะอิเล็กทรอนิกส์ต่อดินและน้ำ รวมทั้งการจัดการวัตถุดิบที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐาน อันอาจส่งผลต่อสุขภาพชุมชนในพื้นที่ใกล้เคียง การใช้ดินผสมกับเศษพลาสติกเป็นอีกประเด็นที่ถูกตั้งคำถามว่ามีการนำไปใช้ในกิจกรรมอื่นหรือแอบโยกย้ายการทิ้งไปยังพื้นที่อื่นหรือไม่ ซึ่งจำเป็นต้องตรวจสอบอย่างละเอียด

เจ้าหน้าที่ชุดตรวจได้รายงานความคืบหน้าการดำเนินคดีแก่รัฐมนตรี ขณะที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้รับคำสั่งให้บูรณาการตรวจสอบทั้งในมิติกฎหมายสิ่งแวดล้อม การอนุญาตประกอบกิจการ และการสอบสวนเส้นทางการเงินของผู้ถือหุ้น โดยหากพบการกระทำผิดจะดำเนินการตามกฎหมายอย่างเร่งด่วน

ในทางปฏิบัติ รัฐมนตรีเรียกร้องให้ประชาชนในพื้นที่ช่วยเป็นหูเป็นตา แจ้งเบาะแสกรณีกิจกรรมที่น่าสงสัย เนื่องจากการจัดการปัญหาโรงงานเถื่อนต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วนทั้งภาครัฐและชุมชนท้องถิ่น

เรื่องนี้ยังชี้ให้เห็นความจำเป็นในการทบทวนมาตรการนำเข้าเศษพลาสติกและการกำกับดูแลซัพพลายเชนของวัสดุรีไซเคิล เพื่อลดความเสี่ยงที่ประเทศจะกลายเป็นแหล่งรับขยะอุตสาหกรรมที่ไม่ผ่านการคัดกรองอย่างถูกต้อง