De gemeente Almere had in 2024 niet zorgvuldig genoeg gehandeld bij het verlenen van een ontheffing voor werkzaamheden op de railinzetplaats aan de Laan der VOC bij station Almere Oostvaarders. Dat oordeelde de rechtbank in een zaak tussen bouwbedrijf Strukton, omwonenden uit Almere Buiten en de gemeente.
Achtergrond van het geschil
De kern van de rechtszaak draaide om de vraag of de gemeente de juiste vergunning of ontheffing had afgegeven voor werkzaamheden die een railinzetplaats gebruiken. Strukton en de gemeente verwachtten dat er vaker nachtelijke werkzaamheden aan het spoor zouden plaatsvinden en dat de railinzetplaats daarvoor nodig zou zijn. Omwonenden maakten zich zorgen over mogelijke overlast van nachtwerk.
"Werkzaamheden aan het spoor worden soms uitgevoerd in de nacht omdat de treinreiziger er dan minder last van heeft"
Dat was de toelichting van de advocaat van Strukton tijdens de zitting. De gemeente gaf echter geen ontheffing voor nachtelijk werk; zij verleende een ontheffing voor de avond. Strukton had bezwaar gemaakt tegen die beslissing, waarna de zaak bij de rechtbank belandde.
De conclusie van de rechter
De rechtbank oordeelde dat de gemeente bij de behandeling van de aanvraag fouten heeft gemaakt. Allereerst zou de afgegeven ontheffing onder het Bouwbesluit niet van toepassing zijn op de werkzaamheden in kwestie, omdat die ontheffing is bedoeld voor bouw- en sloopwerkzaamheden. Volgens de rechter vallen de handelingen op de railinzetplaats niet onder die categorie.
Daarnaast was het volgens de rechter onjuist dat de gemeente geen ontheffing voor nachtwerk heeft verleend. De avondontheffing die wel werd toegekend was niet waar Strukton om had gevraagd en kon door de gemeente alleen worden afgegeven als de aanvraag daarvoor aangepast zou zijn. De rechter stelde verder dat de gemeente onvoldoende de verschillende belangen heeft meegewogen: die van omwonenden, de financiële belangen van eisers, de belangen van spoorbeheerder ProRail, en het algemeen belang bij een veilige en goed functionerende spoorverbinding.
Praktische gevolgen en toekomst
Door de uitspraak krijgt Strukton duidelijkheid over de kern van het geschil: de noodzaak van de railinzetplaats voor werkzaamheden die mogelijk 's nachts plaatsvinden. De rechter gaf aan dat normaal gesproken geen uitspraak wordt gedaan als een kwestie niet meer actueel is, maar in dit geval geldt een uitzondering. Zolang er geen goed alternatief beschikbaar is, blijven spoorwerkers afhankelijk van de railinzetplaats.
- Belang omwonenden: zorgen over geluid en nachtrust blijven relevant als nachtwerk wordt toegestaan.
- Belang spoorbeheer: ProRail en uitvoerende bedrijven hebben ruimte nodig om veilig spooronderhoud uit te voeren zonder het treinverkeer onnodig te hinderen.
- Bevoegdheden gemeente: de rechter benadrukte dat de gemeente zorgvuldig moet kiezen welke ontheffing van toepassing is en moet motiveren waarom bepaalde belangen zwaarder wegen.
Welke ontheffingen stonden centraal?
| Type ontheffing | Toepassing volgens gemeente | Beoordeling rechter |
|---|---|---|
| Bouwbesluit (geluidhinder) | Afgegeven door de gemeente voor werkzaamheden | Niet van toepassing: betreft bouw- en sloopwerkzaamheden, niet de spoorwerkzaamheden hier |
| Avondontheffing | Wél toegekend door de gemeente | Niet wat Strukton had gevraagd en kon alleen gegeven worden bij éénzijdige wijziging van de aanvraag |
| Nachtontheffing | Niet verleend | Moest volgens de rechter betrokken worden bij afwegingen, gemeente had hier onvoldoende naar gekeken |
De uitspraak legt voor de toekomst een duidelijkere verplichting bij de gemeente neer om vooraf zorgvuldig te wegen welke ontheffing passend is en om alle relevante belangen expliciet te betrekken in de besluitvorming.
Wat betekent dit voor inwoners van Almere Buiten?
Voor omwonenden verandert er op korte termijn niets: er is nog geen directe vergunningswijziging aangekondigd in reactie op de uitspraak. Wel heeft de uitspraak gevolgen voor hoe de gemeente aanvragen in vergelijkbare situaties moet behandelen. Als vervolgacties plaatsvinden — zoals nieuwe aanvragen of bezwaarprocedures — kunnen bewoners opnieuw betrokken raken bij de besluitvorming rond nachtwerk en mogelijke maatregelen tegen overlast.
De zaak toont aan dat vergunningverlening rond spoorwerk complex is en meerdere publieke belangen raakt: nachtrust van bewoners, veiligheid en continuïteit van het treinverkeer en de uitvoerbaarheid van onderhoud. De rechtbank benadrukte dat deze belangen zorgvuldig in balans moeten worden gebracht voordat ontheffingen worden verleend.
Maud Timmerman, correspondent Flevoland
