LELYSTAD – De manier waarop Jeugd Lelystad de toegang tot jeugdhulp uitvoerde, heeft in de afgelopen jaren bij sommige gezinnen geleid tot een verergering van hun problemen. Ook had de gemeente onvoldoende zicht op de kwaliteit en de resultaten van de hulpverlening. Dat staat in twee onderzoeken naar Jeugd Lelystad en de samenwerking binnen de jeugdhulpketen.
De belangrijkste conclusies zijn dinsdagavond besproken tijdens een commissievergadering. Adviesbureau AEF onderzocht zowel de dienstverlening van Jeugd Lelystad als de samenwerking tussen de gemeente en andere organisaties in de jeugdzorg. De gemeenteraad had vorig jaar om een nieuw onderzoek gevraagd, nadat een eerder onderzoek niet openbaar was gemaakt. De nieuwe onderzoeken moeten inzicht geven in de manier waarop de toegang tot hulp de afgelopen jaren is ingericht en welke gevolgen dat in de praktijk heeft gehad.
Strikte uitleg van bezuinigingsopdracht
Jeugd Lelystad is een BV die voor de gemeente de toegang tot jeugdhulp verzorgt. Ouders van kinderen jonger dan 18 jaar die extra ondersteuning of begeleiding nodig hebben, moeten zich bij de organisatie melden om een beschikking te krijgen. Volgens AEF speelde de bezuinigingsopdracht van de gemeenteraad een belangrijke rol in de inrichting van die toegang.
De organisatie legde die opdracht volgens de onderzoekers strikt uit. In de dagelijkse werkwijze lag daardoor veel nadruk op kostenbeheersing en vaste processen. Andere uitgangspunten uit het gemeentelijke beleid kregen volgens het onderzoek te weinig gewicht. Het gaat daarbij om veiligheid, ruimte om van de standaard af te wijken en samenwerking met organisaties in de regio.
"Veiligheid, ruimte voor uitzonderingen en regionale samenwerking kregen onvoldoende aandacht."
Hulpvraag niet altijd passend opgepakt
De onderzoekers beschrijven situaties waarin gezinnen met zware problematiek werden verwezen naar algemene voorzieningen. Als voorbeelden worden een sportclub en groepsbijeenkomsten over ouderschap genoemd. In sommige gevallen werd ouders gevraagd hun hulpvraag in te trekken, omdat volgens Jeugd Lelystad al een oplossing was geboden.
Daarmee ontstond een verschil tussen de ernst van de problematiek en de vorm van ondersteuning die werd aangeboden. De bevindingen maken duidelijk dat een algemene voorziening niet in alle gevallen aansloot op wat een gezin nodig had. Volgens het onderzoek kon de werkwijze ertoe leiden dat problemen niet werden opgelost en zelfs zwaarder werden.
- De nadruk lag sterk op kostenbeheersing en vaste werkprocessen.
- Bij zware problemen werd in verschillende gevallen verwezen naar algemene voorzieningen.
- De gemeente had onvoldoende zicht op kwaliteit en resultaten van de jeugdhulp.
Contact opnieuw zoeken bleek lastig
Ook het formuleren van de hulpvraag vormde volgens het onderzoek een drempel. Wanneer ouders er niet in slaagden hun situatie op de gewenste manier te beschrijven, werd soms geen hulp ingezet. Werd het dossier vervolgens gesloten, dan bleek het voor ouders moeilijk om opnieuw contact met Jeugd Lelystad te krijgen.
| Onderdeel | Belangrijkste bevinding |
|---|---|
| Dienstverlening | Strikte processen en nadruk op kostenbeheersing |
| Ondersteuning | Niet altijd passend bij zware problematiek |
| Toezicht | Onvoldoende zicht op kwaliteit en resultaten |
De conclusies raken daarmee niet alleen de uitvoering door Jeugd Lelystad, maar ook de manier waarop de gemeente haar verantwoordelijkheid voor jeugdhulp heeft georganiseerd. Een toegangspunt bepaalt immers in belangrijke mate welke gezinnen worden doorgeleid naar ondersteuning en welke hulp beschikbaar komt. Als veiligheid, uitzonderingen en samenwerking onvoldoende worden meegewogen, kan de beoordeling van een hulpvraag grote gevolgen hebben voor kinderen en hun ouders.
De onderzoeken sluiten aan bij eerder gepubliceerde verhalen over de zoektocht naar jeugdhulp in Lelystad. Daarbij werd bericht over de 17-jarige Jamie en over Maartje, die ondersteuning probeerde te krijgen voor haar 10-jarige zoon. De nieuwe rapporten plaatsen zulke ervaringen in een breder beeld van de dienstverlening en de samenwerking binnen de jeugdhulpketen.
De bespreking in de commissie vormt een nieuw moment van openbare verantwoording over de jeugdhulp in Lelystad. De onderzoeken geven de gemeenteraad zicht op de keuzes die achter de werkwijze lagen en op de gevolgen daarvan in gezinnen. Uit de gepresenteerde bevindingen blijkt in elk geval dat kostenbeheersing niet los kan worden gezien van de kwaliteit, veiligheid en bereikbaarheid van jeugdhulp.
