Batavia verlaat tijdelijk het water voor langdurige opstelling en renovatie
De reconstructie van het VOC-schip Batavia maakt op zaterdag 19 september haar laatste vaartocht vanuit Lelystad. Dat heeft Museum Batavialand bekendgemaakt. Het schip vertrekt naar Amsterdam, waar het in een droogdok bij Damen Shiprepair in een speciale draagconstructie zal worden geplaatst. De terugkeer naar Lelystad is gepland op 1 oktober; op 2 oktober wordt het schip op zijn definitieve plek op het museumterrein op land gezet.
De beslissing om de Batavia uit het water te halen is het gevolg van aantoonbare aantasting van het schip. Het in 1985 gebouwde en in april 1995 gedoopte schip vertoont op meerdere plaatsen houtrot en kan niet langer te water blijven. De afgelopen jaren zijn plannen uitgewerkt om de scheepsreconstructie in het vernieuwde Museum Batavialand tentoon te stellen.
Transport en 'stoel' voor blijvende opstelling
Op 19 september wordt de Batavia uitgezwaaid in Lelystad en via het Markermeer naar Amsterdam gesleept. In Amsterdam wordt het schip in een droogdok in een draagconstructie van 40 meter lang en 87 ton geplaatst. Die constructie fungeert als een soort permanente stoel waarop het schip voortaan rust. Vervolgens gaat het ponton met de draagconstructie via het Markermeer terug naar Lelystad.
"De draagconstructie of 'stoel' vormt de basis voor de toekomstige opstelling van de Batavia op het museumterrein."
Op 2 oktober vindt in Lelystad de laatste verplaatsing per kade plaats: de draagconstructie wordt stapvoets vanaf de plek waar de veerboot naar de Marker Wadden ligt naar de nieuwe locatie op het terrein van Museum Batavialand gereden. De planning is onder voorbehoud van weersomstandigheden en het waterpeil in het Markermeer.
Publiek, onderhoud en toekomst van het museum
Tot en met 30 augustus is de Batavia nog voor publiek toegankelijk. Daarna starten de voorbereidingen op het transport naar Amsterdam. Het is nog niet bekend wanneer de 'Batavia op het droge' weer open zal zijn voor bezoekers; dat hangt onder meer af van het onderhoud na terugkomst in Lelystad en van de grote verbouwing die volgend jaar aanvangt.
De grootscheepse vernieuwing van Museum Batavialand moet in 2028 zijn afgerond. Voor deze vernieuwing is door de provincie in maart 2025 een bijdrage van €7,7 miljoen toegezegd; het Rijk draagt €7,1 miljoen bij en levert daarnaast een jaarlijkse bijdrage omdat het museum de status heeft van nationaal scheepsmuseum.
- 19 september: vertrek Batavia vanuit Lelystad naar Amsterdam.
- 1 oktober: terugkeer ponton met draagconstructie naar Lelystad.
- 2 oktober: plaatsing van de Batavia op de draagconstructie op het museumterrein.
| Datum | Gebeurtenis |
|---|---|
| Tot en met 30 augustus | Batavia nog toegankelijk voor publiek |
| 19 september | Laatste vaartocht vanuit Lelystad naar Amsterdam |
| 1 oktober | Ponton met draagconstructie terug in Lelystad |
| 2 oktober | Batavia wordt op 'stoel' op het museumterrein geplaatst |
De verplaatsing markeert een omslag in de presentatie van het schip: waar de Batavia tot nu toe te water lag, komt zij voortaan op land in een opstelling die onderhoud en publiekstoegang moet vergemakkelijken. Voor Lelystad betekent dit dat een iconisch object uit de maritieme geschiedenis langdurig zichtbaar blijft binnen de stad, hoewel in een andere vorm en context.
De concrete planning biedt ook ruimte voor onzekerheden. Het weer en het waterpeil in het Markermeer zijn bepalend voor de uitvoering van het transport en de plaatsing. Daarnaast is nog onduidelijk wanneer en op welke wijze bezoekers weer toegang krijgen tot het schip na de verplaatsing en het daaropvolgende onderhoud.
Voor Lelystad is de operatie daarnaast relevant vanwege de bredere vernieuwing van Museum Batavialand. De geplande investering van provincie en Rijk onderstreept het nationale belang dat aan het museum en de collectie wordt toegekend. De komende jaren zal zichtbaar worden hoe de nieuwe opstelling van de Batavia en de museumvernieuwing samen bijdragen aan toerisme, educatie en behoud van maritiem erfgoed in de regio.
