In Wolphaartsdijk is maandagavond 31 augustus een vijfjarig experiment van start gegaan om overtollig regenwater ondergronds op te slaan en later te benutten voor de landbouw. Met de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst zetten de betrokken partijen—onder wie de Provincie Zeeland, agrarische ondernemers, het ASR Dutch Farmland Fund en kennisinstellingen Acacia Water, Deltares en KWR—een nieuwe fase in van het project Wolphaartswater.
Praktijk in plaats van enkel beleidsnota’s
De proef richt zich op het opvangen van het neerslagoverschot in natte perioden, dat nu vaak wordt afgevoerd vanuit de Westkerke- en Westerlandpolder. Het idee is dat dat water in de bodem geïnfiltreerd wordt, zodat er een lokale voorraad zoet water ontstaat die tijdens droge perioden kan worden opgepompt voor irrigatie van landbouwgrond.
Door langere droogteperiodes en toenemende verzilting staat de beschikbaarheid van zoet water in Zeeland onder druk. Wolphaartswater moet uitwijzen of ondergrondse opslag technisch haalbaar is, praktisch toepasbaar én betaalbaar op grotere schaal.
Rol van agrarische ondernemers
Een opvallend element van de aanpak is de prominente rol van lokale agrariërs. Zij stellen grond beschikbaar en dragen gebiedskennis, praktijkgegevens, tijd en een financiële bijdrage bij. Daarmee wordt de proef niet alleen een technisch onderzoek, maar ook een coöperatief praktijkproject waarin eindgebruikers meebeslissen.
“We moeten in Zeeland zuinig zijn op het zoete water dat we hebben. Met Wolphaartswater onderzoeken we hoe we water kunnen vasthouden wanneer het beschikbaar is, zodat we het kunnen gebruiken wanneer het nodig is. Het mooie is dat we dat hier niet alleen op papier bedenken, maar samen met de agrarische ondernemers en onze partners daadwerkelijk in de praktijk gaan brengen. De kennis die we hier opdoen kan uiteindelijk van waarde zijn voor heel Zeeland en ook daarbuiten.”
Die woorden komen van gedeputeerde Arno Vael (Water, Bodem, Klimaat en Landbouw). Ze vatten samen waarom de provincie inzet op deze lokale proef: het gaat om zowel klimaatadaptatie als om regionale zelfvoorziening van water.
Wat de proef concreet onderzoekt
- Kan winterse afvoer uit de Westkerke- en Westerlandpolder worden geïnfiltreerd en als zoetwatervoorraad dienen?
- Is opslag in de bodem technisch en ecologisch verantwoord?
- Is de methode praktisch bruikbaar voor boeren en economisch rendabel bij opschaling?
De praktijkproef moet antwoorden geven op deze vragen over de komende vijf jaar. Resultaten kunnen zowel lokaal direct toepasbaar zijn als model staan voor andere delen van Zeeland waar zoetwater beperkt is.
Partners en rollen
De samenwerking brengt publieke, private en kennispartners samen. Hun taken lopen uiteen van onderzoek en monitoring tot financiering en praktijkinzet.
| Partner | Bijdrage / rol |
|---|---|
| Provincie Zeeland | Initiatiefnemer en coördinatie |
| Agrarische ondernemers | Beschikbaar stellen grond, praktijkkennis en cofinanciering |
| ASR Dutch Farmland Fund | Financiële partner |
| Acacia Water, Deltares, KWR | Kennisontwikkeling en monitoring |
De tabel geeft een beknopt overzicht; in de praktijk zijn rollen vaak verweven en wordt nauw samengewerkt op gebiedsniveau.
Regionale betekenis en beperkingen
Voor Zeeland, waar landbouw en waterbeheer nauw verweven zijn, biedt Wolphaartswater een kans om ervaring op te doen met technieken die elders al in beperkte mate worden toegepast. Tegelijkertijd zijn er technische en ecologische vragen: de effecten op grondwaterkwaliteit, de impact op bestaande waterhuishouding en de kosten voor aanleg en beheer zijn aandachtspunten die nauwkeurig moeten worden gemonitord.
De partners benadrukken dat het geen snelle oplossing is. Opschaling vergt niet alleen gunstige technische uitkomsten, maar ook financieringsmodellen die werken voor boeren en terreinbeheerders. De komende vijf jaar zullen daarom cruciaal zijn om te bepalen of dit concept verder uitgerold kan worden.
Voor nu is Wolphaartsdijk het proefveld: een plek waar praktijk en wetenschap samenkomen om te zoeken naar manieren om Zeeland beter bestand te maken tegen drogere tijden en toenemende verzilting. Als de proef slaagt, kan de opgebouwde kennis in de komende jaren van waarde zijn voor andere delen van de provincie en mogelijk ook daarbuiten.
De komende maanden worden met name benut voor het inrichten van meetnetten, het bepalen van infiltratiepunten en het vastleggen van baseline-gegevens. Monitoring en transparante rapportage aan betrokkenen en publiek zullen onderdeel zijn van het programma.
