In Vlissingen-Oost liggen op zijn minst duizenden tonnen staalslakken onbehandeld in de buitenlucht, op een ondergrond die water doorlaat. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) classificeerde de hopen als zogeheten waterbouwslakken, maar kon niet vaststellen waar ze precies vandaan komen. Ook in Terneuzen zijn vergelijkbare hopen aangetroffen.
Wat is het probleem?
Staalslakken zijn een bijproduct van de staalproductie. In de praktijk worden zij vaak ingezet als secundaire bouwstof bij wegen, dijken en waterbouwkundige werken. De afgelopen jaren is er echter steeds meer zorg ontstaan over de veiligheid van die praktijk. Uit veldonderzoek en meldingen blijkt dat stofvorming kan leiden tot gezondheidsklachten zoals bloedneuzen en andere irritaties. Daarnaast bestaat het risico dat schadelijke stoffen bij regen uit de hopen weglopen.
"Dan gaat dat uitloogproces op gang komen", zegt Maarten Bakker, recyclingdeskundige aan de TU Delft. "Dan zullen stoffen langzaam uitlogen en ook in de grond terechtkomen."
Welke stoffen en gevolgen spelen een rol?
Volgens Bakker gaat het onder meer om metalen als vanadium, chroom en molybdeen. Daarnaast reageert de kalk in de slakken met water, wat het spoelwater sterk basisch kan maken. Beide processen kunnen nadelige effecten hebben op bodem- en waterkwaliteit in de omgeving.
- Metalen als vanadium, chroom en molybdeen kunnen langzaam uitspoelen en in de ondergrond terechtkomen.
- Kalk in de slakken kan het hemelwater zeer basisch maken bij contact.
- Stofvorming op warme dagen veroorzaakt gezondheidsklachten bij omwonenden, zoals bloedneuzen.
Om die redenen benadrukt Bakker ook dat hopen slakken afgedekt zouden moeten zijn: "Daarom moet er eigenlijk ook een zeil omheen."
Wat is er officieel bekend?
De ILT heeft vastgesteld dat het materiaal in Vlissingen-Oost valt onder de categorie waterbouwslakken. De instantie kon echter niet bepalen waar de hopen vandaan komen. Over eventuele vergunningen, transportdocumenten of certificering van het materiaal zijn geen details in het rapport genoemd.
| Aspect | Bekend |
|---|---|
| Locatie | Vlissingen-Oost (en vergelijkbaar in Terneuzen) |
| Type materiaal | Waterbouwslakken (staalslag) |
| Herkomst | Niet vastgesteld door ILT |
| Belangrijkste risico's | Uitloog van metalen; sterk basisch water; stofvorming |
Lokale betekenis en mogelijke gevolgen
Voor Vlissingen is dit een onderwerp dat meerdere beleidsterreinen raakt: milieu, gezondheid en waterbeheer. De stad ligt in een delta waar bodem- en waterkwaliteit direct invloed hebben op landbouw, natuur en de veiligheid van dijken en infrastructuur. Als metalen en basische stoffen in de bodem of het grondwater terechtkomen, kan dat gevolgen hebben voor lokale flora en fauna en voor toekomstige bouw- en baggerprojecten in de haven- en kustzone.
Daarnaast speelt de menselijke kant: omwonenden meldden eerder al klachten door stof. Het is onduidelijk of er door de gemeente of provincie aanvullende metingen zijn gepland of of er handhavingsacties volgen zodra de ILT of andere instanties nader onderzoek afronden.
Welke maatregelen liggen voor de hand?
Op basis van de gevonden risico's noemen deskundigen en handhavers enkele basale stappen die de schade beperken of voorkomen:
- Hopen afdekken met een zeil om uitspoeling en stofvorming te beperken.
- Onderzoek naar herkomst en juridische status van het materiaal.
- Monitoring van water- en bodemkwaliteit rond de opslaglocaties.
Of en wanneer deze maatregelen in Vlissingen-Oost worden genomen, hangt af van vervolgonderzoeken en beslissingen van toezichthouders en lokale bestuurders. Voor bewoners die zich zorgen maken blijft dit een onderwerp om scherp in de gaten te houden: de meeste effecten verdwijnen niet vanzelf en vragen om snelle, zorgvuldige beantwoording.
Deze kwestie past in een bredere discussie over de omgang met restproducten van de staalindustrie. Eerder werden al beperkingen en tijdelijke verboden opgelegd aan gebruik van staalslakken door de producenten. Voor Vlissingen betekent dat: opletten waar en hoe dergelijke secundaire bouwstoffen worden opgeslagen of verwerkt, zeker in een kwetsbaar kustgebied.
