สตูลผลักดันจิตอาสาเขียนขอทุนท้องถิ่น สร้างเกราะคุ้มกันเด็กจากบุหรี่ไฟฟ้า

วันที่ 7 ก.ย. 2569 ที่ห้องประชุมวิทยาลัยชุมชนจังหวัดสตูล มีการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนาการเขียนโครงการด้านการควบคุมยาสูบและบุหรี่ไฟฟ้า โดยความร่วมมือของ สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ชุมชนสามารถขอรับทุนจากกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่นได้ด้วยตนเองผ่านระบบออนไลน์

เป้าหมายหลักคือการเพิ่มการเข้าถึงงบประมาณท้องถิ่น

ผู้จัดงานระบุว่าวิธีการดำเนินงานครั้งนี้ตั้งใจลดขั้นตอนยุ่งยากด้านเอกสารและระเบียบที่เป็นอุปสรรคต่อการตั้งโครงการของชาวบ้าน โดยเฉพาะกลุ่มครู อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เยาวชน และกลุ่มแม่บ้าน ผู้ซึ่งมีความตั้งใจร่วมขับเคลื่อนงานรณรงค์แต่ขาดทักษะด้านการเขียนข้อเสนอขอรับเงินทุน

“ชาวบ้านอยากทำ งานรณรงค์มีใจ แต่พอเจอเอกสารกระดาษกับระเบียบยากๆ เขาก็ถอย วันนี้เราต้องตัดตอนขั้นตอนเหล่านั้นออกไป”

คำกล่าวของนางกัลยาทรรศน์ ติงหวัง ผู้แทนภาคีเครือข่ายและผู้ประสานงานในพื้นที่ สะท้อนปัญหาที่พบในชุมชนว่าแรงจิตอาสามีอยู่ แต่ระบบราชการและรูปแบบการขอทุนยังเป็นอุปสรรคสำคัญ

เสียงจากครูและเยาวชน: ดึงเด็กหลังห้องเป็นแกนนำ

ภายในเวิร์กช็อป ผู้แทนจากภาคการศึกษาได้ชี้ให้เห็นว่ากลุ่มเด็กที่ถูกมองข้าม เช่น เด็กหลังห้อง มักตกเป็นเป้าหมายของการใช้บุหรี่ไฟฟ้า ตัวแทนฝ่ายกิจการนักเรียนของโรงเรียนในจังหวัดชี้ว่า การสร้างเครือข่ายแกนนำนักเรียนจะช่วยเข้าถึงกลุ่มเสี่ยงได้ดีกว่าการทำงานจากผู้ใหญ่เพียงฝ่ายเดียว

ผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อปซึ่งมีทั้งครู อสม. และแม่บ้าน ได้ทดลองฝึกเขียนข้อเสนอผ่านระบบออนไลน์ พร้อมรับคำแนะนำในการปรับแนวคิดเชิงปฏิบัติให้สอดคล้องกับข้อกำหนดของกองทุนท้องถิ่น เพื่อให้โครงการที่ยื่นมีโอกาสได้รับการสนับสนุนมากขึ้น

• จุดประสงค์: เพิ่มโอกาสการเข้าถึงงบกองทุนสุขภาพท้องถิ่นสำหรับโครงการต้านบุหรี่ไฟฟ้า
• กลุ่มเป้าหมาย: ครู อสม. เยาวชน และกลุ่มแม่บ้าน ที่ทำงานในชุมชน
• แนวทาง: ฝึกเขียนโครงการผ่านระบบออนไลน์ เพื่อลดขั้นตอนเอกสารและระเบียบที่เป็นอุปสรรค

สถานะกองทุนท้องถิ่นในสตูล

การประชุมชี้ข้อมูลสำคัญว่าในจังหวัดสตูลมี กองทุนตำบล/เทศบาลจำนวน 41 แห่ง แต่ปัจจุบันมีเพียงส่วนหนึ่งของชุมชนที่สามารถเข้าถึงงบประมาณดังกล่าวได้อย่างเต็มที่ ซึ่งเป็นช่องว่างที่เวิร์กช็อปพยายามปิด

ความหมายเชิงสังคมและความท้าทาย

การเปิดช่องทางให้ชุมชนยื่นขอทุนผ่านระบบออนไลน์มีข้อดีทั้งการลดเวลารวมถึงลดขั้นตอน แต่ยังมีความท้าทายด้านทักษะดิจิทัลของผู้สูงอายุและการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตในพื้นที่ห่างไกล นอกจากนี้การทำงานเชิงป้องกันต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างโรงเรียน ครอบครัว และเครือข่ายสุขภาพชุมชน เพื่อให้โครงการที่ได้รับทุนสามารถขยายผลและสร้างความเปลี่ยนแปลงจริงแก่กลุ่มเยาวชน

ตัวแทนครูที่เข้าร่วมระบุว่าแม้งบประมาณโรงเรียนจะจำกัด แต่การได้รับเครื่องมือในการเขียนข้อเสนอทำให้เห็นหนทางปฏิบัติ เช่น การจัดกิจกรรมแกนนำนักเรียน การจัดกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อน และการทำกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ที่ทำให้เด็กมีภารกิจและความรู้สึกมีคุณค่า ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงของการเข้าไปพัวพันกับบุหรี่ไฟฟ้า

เวิร์กช็อปในครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการถ่ายทอดเทคนิคการเขียนโครงการ แต่ยังเป็นการเติมช่องว่างระหว่างความตั้งใจของประชาชนกับระบบสนับสนุนทางการเงินของท้องถิ่น เพื่อให้การป้องกันบุหรี่ไฟฟ้าเป็นเรื่องที่ชุมชนจัดการได้เองอย่างยั่งยืน

ความสำเร็จต่อไปขึ้นกับการติดตามผล การสร้างความต่อเนื่องของเครือข่ายแกนนำนักเรียน และการปรับระบบให้ใช้งานง่ายสอดรับกับบริบทท้องถิ่น เพื่อให้เงินจากกองทุนกลายเป็นเกราะคุ้มกันเด็กและเยาวชนจากปัญหายาสูบยุคใหม่