รมว.สาธารณสุขลงนครพนม ตรวจผลงาน "บ้านกลางโมเดล" หนุน อสม. ยกระดับสาธารณสุขเชิงรุก

วันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2569 ที่หอประชุมว่าการอำเภอเมืองนครพนม นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขเดินทางมาปฏิบัติภารกิจในพื้นที่จังหวัดนครพนม เพื่อติดตามการดำเนินงานด้านสาธารณสุขและรับฟังปัญหา-ความต้องการของประชาชนในพื้นที่ โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัด หัวหน้าส่วนราชการ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร อสม. และประชาชนเข้าร่วม

ชมผลงานชุมชน: นำเสนอแนวทางป้องกันและฟื้นฟู

ในการลงพื้นที่ครั้งนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขได้เยี่ยมชมนิทรรศการและผลงานของ อสม. รวมทั้งการนำเสนอแนวปฏิบัติที่เรียกรวมว่า

“บ้านกลางโมเดล”

โมเดลดังกล่าวเป็นแนวทางการทำงานร่วมกันของหน่วยงานในพื้นที่เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด พร้อมทั้งดูแลผู้ป่วยจิตเวชและผู้ที่มีอาการคลุ้มคลั่งจากการใช้สารเสพติดอย่างครบวงจร ตั้งแต่การระงับเหตุ การรักษา การฟื้นฟู และการส่งกลับสู่ชุมชนอย่างปลอดภัย ซึ่งเป็นการบูรณาการทรัพยากรของท้องถิ่นทั้งฝ่ายปกครอง ตำรวจ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และเครือข่ายอื่น ๆ

เน้นการทำงานเชิงรุกของ อสม. และการใช้เทคโนโลยี

ระหว่างการประชุมมีการนำเสนอนวัตกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากที่ได้รับรางวัลระดับเขต ได้แก่ โครงการที่ผสมภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการให้ความรู้แก่ครอบครัวและชุมชน เช่น การใช้สมุนไพรในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมการดูแลช่องปากสำหรับเด็ก ผู้พิการ และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการทันตสุขภาพ

นอกจากการชื่นชมผลงานแล้ว รัฐมนตรีได้มอบนโยบายสำคัญหลายด้านเพื่อยกระดับระบบบริการสุขภาพในพื้นที่ อาทิ การสนับสนุนเครื่องมือและเทคโนโลยีแก่ อสม. การแก้ไขปัญหาสุขภาพจิตและยาเสพติด การขยายบริการดูแลโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง และการเพิ่มโอกาสเข้าถึงบริการฟอกไต

ข้อเสนอจากพื้นที่และแนวทางสนับสนุน

ผู้เข้าร่วมประชุมสะท้อนปัญหาหนึ่งที่เด่นชัดคือการดูแลผู้ที่อยู่ในภาวะคลุ้มคลั่งหรืออาการชวนหวั่นจากสารเสพติดซึ่งยังไม่เข้าข่ายเป็นผู้ป่วยจิตเวชถาวร หน่วยงานท้องถิ่นเสนอให้มีการปรับวิธีการคัดแยกผู้ป่วยตามความรุนแรง สร้างห้องคัดแยกและพื้นที่พักคอยเฉพาะ รวมทั้งสถานที่บำบัดระยะสั้นที่สามารถรับดูแลได้เป็นระยะเวลา เพื่อให้การส่งต่อและการรักษาเป็นระบบมากขึ้น

• การคัดแยกผู้ป่วย — ลดการปะปนกับผู้ป่วยทั่วไปในโรงพยาบาล
• พื้นที่พักคอยและฟื้นฟู — รับดูแลระยะสั้นก่อนส่งกลับชุมชน
• อสม. เชิงรุก — ให้เครื่องมือและฝึกทักษะเพื่อเข้าถึงครัวเรือน

ผู้เข้าร่วมและบทบาท

การลงพื้นที่ครั้งนี้มีผู้แทนจากหลายหน่วยงานเข้าร่วมเพื่อแสดงตัวอย่างการประสานงานในพื้นที่:

ผลกระทบต่อชุมชนและความคาดหวัง

การที่หน่วยงานระดับสูงเข้ามาติดตามและให้แนวทางมีความหมายเชิงสัญลักษณ์และปฏิบัติ ทั้งเรื่องการจัดสรรงบประมาณเพื่อพัฒนาโครงสร้างรองรับผู้ที่ต้องการการดูแลเฉพาะด้าน และการสนับสนุนเครื่องมือที่ช่วยให้ อสม. ทำงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น สำหรับชุมชนแล้ว การมีระบบส่งต่อที่ชัดเจนและพื้นที่ฟื้นฟูในท้องถิ่นจะช่วยลดภาระของครอบครัว เพิ่มความปลอดภัยของผู้ป่วย และลดความตึงเครียดเมื่อต้องนำผู้มีอาการฉุกเฉินเข้าสู่สถานบริการ

แนวทางปฏิบัติสำหรับประชาชน

คณะผู้บริหารกระทรวงได้เน้นย้ำการมีส่วนร่วมของชุมชนและครอบครัวในการดูแลผู้เสี่ยง โดยเสนอแนวทางปฏิบัติที่ประชาชนสามารถมีส่วนร่วมได้ เช่น

• ติดต่อ อสม. หรือเจ้าหน้าที่ รพ.สต. เมื่อพบผู้มีอาการคลุ้มคลั่ง เพื่อขอคำปรึกษาและการช่วยเหลือเบื้องต้น
• เรียนรู้การปฐมพยาบาลจิตเวชเบื้องต้นตามคำแนะนำของหน่วยงานสาธารณสุข
• ร่วมกิจกรรมฟื้นฟูและเฝ้าระวังในระดับชุมชนเพื่อลดปัจจัยเสี่ยง

การลงพื้นที่ครั้งนี้สะท้อนถึงทิศทางการทำงานที่ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในพื้นที่ และการนำแนวทางเชิงรุกของ อสม. มาเป็นแกนกลางในการเข้าถึงบริการสุขภาพของประชาชน นครพนมยังคงต้องปรับโครงสร้างและเสริมทรัพยากรเพื่อให้แนวคิดเหล่านี้เป็นรูปธรรมและยั่งยืนต่อไป