นักวิจัย บพท. เยือนพัทลุง ศึกษา 'พัทลุงโมเดล' ต่อยอดทรัพยากรท้องถิ่นแก้จน

เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2569 คณะนักวิจัยจากภาคอีสานร่วมกับเครือข่ายสื่อมวลชนซึ่งอยู่ภายใต้การประสานงานของหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) จำนวนประมาณ 20 คน เดินทางลงพื้นที่จังหวัดพัทลุงเพื่อศึกษาและแลกเปลี่ยนแนวทางการแก้ปัญหาความยากจนที่พัฒนาโดย มหาวิทยาลัยทักษิณ ภายใต้กรอบที่เรียกว่า “พัทลุงโมเดลแก้จน”

เน้นใช้ทรัพยากรและภูมิปัญญาในชุมชน

การลงพื้นที่มุ่งศึกษาว่าแนวคิดด้านงานวิจัยและนวัตกรรมสามารถนำมาประยุกต์กับทรัพยากรท้องถิ่นอย่างไรเพื่อสร้างอาชีพและรายได้อย่างยั่งยืน ซึ่งเป็นแนวทางที่เน้นการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชน รวมทั้งส่งเสริมบทบาทของกลุ่มสตรีและการสร้างเครือข่ายความร่วมมือภายในชุมชนเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างเป็นรูปธรรม

เยี่ยมชมสองโมเดลที่นำไปสู่การสร้างรายได้

คณะได้เยี่ยมชมสองแหล่งเรียนรู้ที่เป็นตัวอย่างของการนำงานวิจัยไปประยุกต์จริง ได้แก่

• เหลียงใบใหญ่โมเดล ณ ศูนย์เรียนรู้เครือข่ายสินธุ์แพรทอง ตำบลลำสินธุ์ อำเภอศรีนครินทร์ ซึ่งมุ่งส่งเสริมการปลูกผักเหลียงพันธุ์ใบใหญ่แซมในสวนยางและสวนผลไม้
• ศรีนาคาโมเดล ตำบลบ้านนา อำเภอศรีนครินทร์ ภายใต้โครงการ “โมเดลแก้จนสวัสดิการชุมชนเกื้อกูล: คนเมืองลุงไม่ทอดทิ้งกัน” ที่เน้นการพัฒนาทักษะการทำผ้ามัดย้อมและผ้าพิมพ์ลายจากสีธรรมชาติ

สองโมเดลดังกล่าวสะท้อนแนวทางที่แตกต่างกันแต่มีจุดร่วมคือการใช้ต้นทุนทางท้องถิ่นเพื่อเพิ่มมูลค่า และลดการพึ่งพาพืชเศรษฐกิจชนิดเดียว

รายละเอียดของแต่ละโมเดล

ที่ศูนย์เรียนรู้เครือข่ายสินธุ์แพรทอง นักวิจัยได้รับฟังการนำเสนอโดย ผศ.ดร.นันทิยา พนมจันทร์ ผู้ชี้ให้เห็นแนวทางการส่งเสริมการปลูกผักเหลียงพันธุ์ใบใหญ่แซมในพื้นที่สวนยางพาราและสวนไม้ผล พร้อมแนวคิดการพัฒนาการผลิตและการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิตของเกษตรกร

ส่วนที่ตำบลบ้านนา ภายใต้การขับเคลื่อนโดย อ.ดร.ทิพย์ทิวา สัมพันธมิตร โครงการมุ่งพัฒนาทักษะอาชีพผ่านการผลิตผ้ามัดย้อมและผ้าพิมพ์ลายจากสีธรรมชาติ ซึ่งต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถสร้างรายได้ พร้อมทั้งส่งเสริมบทบาทของกลุ่มสตรีให้มีส่วนในการบริหารจัดการอาชีพและขยายเครือข่ายการตลาดในชุมชน

ความหมายเชิงนโยบายและการขยายผล

การศึกษาดูงานครั้งนี้ชี้ให้เห็นบทบาทของมหาวิทยาลัยในฐานะหน่วยงานที่สามารถนำงานวิจัยและนวัตกรรมมาใช้แก้ไขปัญหาความยากจนได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยไม่ได้เน้นเพียงงานวิชาการแต่ผสานกับการพัฒนาเชิงพื้นที่และการสร้างขีดความสามารถให้กับชุมชน

แนวทางเหล่านี้อาจเป็นต้นแบบให้พื้นที่อื่นนำไปปรับใช้ตามบริบทของตนเอง ทั้งในด้านการจัดการทรัพยากรที่มีอยู่ การพัฒนาทักษะแรงงาน และการสร้างเครือข่ายตลาดชุมชน

มุมมองจากชุมชนและภาคปฏิบัติ

การทำงานแบบผสมผสานระหว่างงานวิจัยของมหาวิทยาลัยและการมีส่วนร่วมของชุมชน ทำให้แนวทางแก้จนไม่ได้เป็นเพียงโครงการระยะสั้น แต่ก้าวสู่การสร้างความยั่งยืนทางเศรษฐกิจระดับครัวเรือนและชุมชน โดยเฉพาะเมื่อมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับตลาดและบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ

ในระยะถัดไป ผู้เกี่ยวข้องทั้งหน่วยงานวิจัย ภาครัฐ และชุมชน จำเป็นต้องพิจารณาแนวทางการขยายผล การเชื่อมโยงตลาด และการสนับสนุนด้านการเงินหรือการฝึกอบรมเพิ่มเติม เพื่อให้โมเดลเหล่านี้สามารถยืนหยัดและเพิ่มรายได้ให้คนในพื้นที่ได้จริง

การลงพื้นที่ของคณะ บพท. ครั้งนี้จึงไม่เพียงเป็นการเรียนรู้เชิงเทคนิค แต่ยังเป็นเวทีแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างนักวิจัยและชุมชน ซึ่งจะเป็นเครื่องมือสำคัญในการผลักดันการพัฒนาแบบมีส่วนร่วมและยั่งยืนในจังหวัดพัทลุงต่อไป