นักวิจัยไทย-จีนสำรวจอ่าวพังงา เตรียมแผนบูรณาการใช้พื้นที่ทะเล-เกาะ-ป่าชายเลน

คณะนักวิจัยจากไทยและจีนได้ดำเนินการสำรวจภาคสนามในพื้นที่ อ่าวพังงา เมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2569 เพื่อรวบรวมข้อมูลเชิงนิเวศศาสตร์และทรัพยากรทางทะเล โดยมีฝ่ายไทยนำโดย กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ร่วมกับสถาบันวิจัยสมุทรศาสตร์ที่ 1 ของจีน การสำรวจครอบคลุมทั้งด้านสภาพแวดล้อมทางนิเวศ พลศาสตร์ทางน้ำ ป่าชายเลน และศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงยั่งยืน

กิจกรรมภาคสนามและข้อมูลที่เก็บได้

ตามรายงาน คณะสำรวจได้ดำเนินการเก็บตัวอย่างและติดตั้งอุปกรณ์เพื่อตรวจวัดสภาพแวดล้อมทางทะเลในหลายมิติ ได้แก่ การเก็บตัวอย่างน้ำในอ่าว การติดตั้งทุ่นตรวจวัด และการเก็บตัวอย่างตะกอนในพื้นที่ป่าชายเลนสำคัญ นอกจากนั้นยังจัดทำแบบสอบถามเพื่อประเมิน ขีดความสามารถรับรองนักท่องเที่ยว และประเมินความเสี่ยงต่อระบบนิเวศจากกิจกรรมมนุษย์

นายศักดิ์อนันต์ ปลาทอง ระบุว่า การศึกษาครั้งนี้ช่วยให้สามารถวิเคราะห์กิจกรรมทางทะเลที่สอดคล้องหรือขัดแย้งกันอย่างเห็นภาพ และจำเป็นต้องมีการวางแผนแบบองค์รวมที่บูรณาการพื้นที่บนบก เกาะ และทะเล

พื้นที่ครอบคลุมและความท้าทายด้านการบริหาร

พื้นที่การวางแผนที่เกี่ยวข้องไม่จำกัดเฉพาะจังหวัดพังงาเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมไปถึง จังหวัดภูเก็ต และ จังหวัดกระบี่ ผลจากการแบ่งขอบเขตการใช้พื้นที่ทางทะเลข้ามจังหวัดทำให้การจัดการต้องคำนึงถึงการประสานงานระหว่างหน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่นหลายฝ่าย ซึ่งเป็นหนึ่งในปัญหาและความท้าทายที่รายงานระบุว่า ต้องเร่งพิจารณา

แนวทางการวางแผนแบบองค์รวม

คณะนักวิจัยแนะนำให้ใช้แนวทางการวางแผนเชิงบูรณาการ ที่ผสมผสานการคุ้มครองระบบนิเวศ การพัฒนาอุตสาหกรรม และความต้องการของชุมชน ร่วมทั้งการจัดทำแผนที่ใช้ประโยชน์จากข้อมูลที่เก็บได้เพื่อระบุพื้นที่ที่กิจกรรมต่าง ๆ สามารถอยู่ร่วมกันได้หรือมีความขัดแย้งชัดเจน

• เก็บตัวอย่างน้ำและตะกอนเพื่อประเมินคุณภาพสิ่งแวดล้อม
• ติดตั้งทุ่นตรวจวัดเพื่อศึกษาพลศาสตร์ทางน้ำ
• สำรวจป่าชายเลนสำคัญและประเมินความเสี่ยงต่อระบบนิเวศ
• จัดทำแบบสอบถามเพื่อวัดขีดความสามารถรองรับนักท่องเที่ยว

ข้อมูลเชิงเทคนิคที่ได้จากการสำรวจ

การสำรวจผสมผสานทั้งการเก็บตัวอย่างทางชีวภาพและเชิงกายภาพ รวมถึงการติดตั้งอุปกรณ์ตรวจวัดระยะยาวซึ่งจะช่วยให้เกิดข้อมูลต่อเนื่องสำหรับการตัดสินใจเชิงนโยบาย โดยข้อมูลเบื้องต้นจะถูกนำไปวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลจากหน่วยงานท้องถิ่นเพื่อกำหนดพื้นที่จัดการและมาตรการอนุรักษ์

ผลที่คาดหวังและขั้นตอนต่อไป

คณะวิจัยได้วิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้นแล้วและวางแผนจะรวบรวมข้อมูลเพิ่มเติม เพื่อสำรวจกลไกการจัดการแบบร่วมมือกันระหว่างหน่วยงาน ซึ่งรวมถึงการประสานขอบเขตพื้นที่และหน้าที่ความรับผิดชอบขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหลายแห่งในทั้งสามจังหวัด ข้อเสนอแนะจากงานวิจัยคาดว่าจะเป็นฐานข้อมูลสำคัญในการกำหนดนโยบายการใช้พื้นที่ทางทะเลที่สอดคล้องกับการอนุรักษ์และการพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่น

สำหรับประชาชนและหน่วยงานท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง การศึกษาครั้งนี้ชี้ชัดว่าการจัดการอ่าวพังงาจำเป็นต้องอาศัยทั้งข้อมูลวิชาการ การมีส่วนร่วมของชุมชน และการประสานการบริหารข้ามพื้นที่เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างการใช้ประโยชน์และการคุ้มครองทรัพยากรทางทะเล

รายงานฉบับสมบูรณ์และข้อเสนอแนะแผนการจัดการร่วมคาดว่าจะถูกนำเสนอแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป เพื่อใช้เป็นแนวทางปฏิบัติและการกำหนดนโยบายในระดับพื้นที่