เครือข่ายคนไทยพลัดถิ่นระนอง–พังงา ยื่นข้อเสนอเร่งแก้ปัญหาคนตกสำรวจ

เมื่อวันที่ 26–27 กันยายน พ.ศ. 2569 เครือข่ายการแก้ปัญหาคืนสัญชาติคนไทยร่วมกับมูลนิธิชุมชนไท จัดสมัชชาพื้นที่โซนจังหวัดระนองและพังงา โดยมีผู้เข้าร่วมประมาณ 170 คน เพื่อรวบรวมข้อมูลและจัดทำข้อเสนอเสนอต่อกระทรวงมหาดไทยและรัฐบาลให้เร่งรัดการแก้ปัญหาคนไทยพลัดถิ่นที่ยังตกค้าง

ภาพรวมปัญหาระดับประเทศและผลกระทบท้องถิ่น

จากข้อมูลอ้างอิงของเครือข่ายและกระทรวงมหาดไทย พบว่า ขณะนี้มีผู้ที่จัดอยู่ในกลุ่มคนไทยพลัดถิ่นตามพระราชบัญญัติสัญชาติ (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2555 ประมาณ 18,537 คน โดยรัฐบาลดำเนินการคืนสัญชาติไปแล้วประมาณ 13,820 คน เหลือบุคคลที่ยังไม่ได้รับการคืนสัญชาติหรืออยู่ระหว่างการแก้ไขประมาณ 4,700 คน

ในพื้นที่ระนองและพังงา สมาชิกเครือข่ายรายงานว่าสมาชิกครอบคลุม 190 ครอบครัว รวมเป็น 538 คน ขณะที่กลุ่มคนที่ยังตกสำรวจในพื้นที่บางกลุ่มมีอย่างน้อย 150 คน ซึ่งประสบปัญหาด้านการเข้าถึงบริการพื้นฐาน เช่น การรักษาพยาบาลและการศึกษา

ข้อเรียกร้องหลักและความเป็นมา

เครือข่ายระบุว่า การประชุมคณะกรรมการชุดสุดท้ายที่มีอำนาจพิจารณาการคืนสัญชาติมีปัญหาการทำงานล่าช้า โดยไม่ได้ประชุมอย่างน้อยเป็นเวลา 3 ปี ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของการชะงักงันในกระบวนการ

“คนไทยพลัดถิ่นคือคนไทยตามพระราชบัญญัติสัญชาติ ฉบับที่ 5 พ.ศ. 2555”

สมาชิกเครือข่ายย้ำว่าคนกลุ่มนี้ต้องการการยืนยันสถานะเป็นคนไทยตามสายเลือด ไม่ได้มาตัดสิทธิของผู้อื่น และขอให้รัฐดำเนินการอย่างเร่งด่วนเพื่อให้สามารถเข้าถึงสิทธิพื้นฐาน

• ข้อเสนอเร่งด่วนของเครือข่าย ได้แก่ การเปิดสำรวจคนที่ตกสำรวจใหม่
• การรับรองสิทธิในการรักษาพยาบาลและการศึกษา
• ให้สามารถเดินทางออกนอกจังหวัดและเข้าถึงการบริการรัฐได้เหมือนพลเมืองคนอื่น
• ให้มีการประชุมคณะกรรมการชุดใหญ่เพื่อพิจารณารับรองผู้ที่ยังตกค้าง

ผลกระทบต่อชีวิตประจำวันและคำเรียกร้องด้านสาธารณสุข

ตัวอย่างที่ผู้เข้าร่วมเสนอคือผู้ป่วยจากกลุ่มคนตกสำรวจต้องเผชิญภาระหนี้ค่ารักษาพยาบาล โดยมีบางรายต้องผ่อนชำระเป็นเงินเดือนละ 500 บาท และการรักษาแต่ละครั้งอาจมีค่าใช้จ่ายสูงถึง 10,000 บาท ซึ่งเป็นภาระหนักสำหรับครัวเรือนที่มีรายได้จำกัด

เครือข่ายจึงเรียกร้องให้มีมาตรการชั่วคราว เช่น การต่ออายุบัตรสุขภาพหรือจัดสวัสดิการรักษาพยาบาลเฉพาะกลุ่ม เพื่อบรรเทาภาระค่าใช้จ่ายจนกว่าจะได้รับการแก้ไขสถานะอย่างถาวร

รายละเอียดเชิงตัวเลขที่เกี่ยวข้อง

ความคาดหวังและทางออกเชิงนโยบาย

ผู้จัดงานและเครือข่ายย้ำว่าการแก้ปัญหาต้องการทั้งมาตรการระยะสั้นและระยะยาว ทั้งการเปิดสำรวจใหม่ การประชุมคณะกรรมการเพื่อรับรองรายชื่อ และการจัดสวัสดิการพื้นฐานให้ผู้ได้รับผลกระทบทันที ขณะที่ภาครัฐยังต้องเร่งประสานข้อมูลระหว่างหน่วยงานและจัดช่องทางให้ประชาชนสามารถตรวจสอบสถานะของตนได้อย่างโปร่งใส

เหตุการณ์นี้สะท้อนปัญหาความไม่ต่อเนื่องของนโยบายและกระบวนการที่ส่งผลกระทบต่อสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชนกลุ่มเปราะบางในพื้นที่ภาคใต้ตอนบน ซึ่งต้องการความร่วมมือจากทั้งหน่วยงานรัฐและสังคมในการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม

ผู้เกี่ยวข้องจากเครือข่ายระบุว่าจะรวบรวมข้อเสนอทั้งหมดไปยื่นต่อกระทรวงมหาดไทยและเรียกร้องให้รัฐบาลตอบรับแผนการดำเนินงานที่ชัดเจนเพื่อปิดปัญหาคนตกสำรวจในเร็ววัน