หน่วยเฉพาะกิจนราธิวาสออกคำสั่งยกระดับ ใช้อำนาจตามกฎอัยการศึกตรวจค้น-จับกุมเข้มข้น

เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2569 หน่วยเฉพาะกิจนราธิวาสออกคำสั่งที่ 131/2567 ลงนามโดย พล.ต. ยอดอาวุธ พึ่งพักตร์ ผู้บังคับหน่วยเฉพาะกิจนราธิวาส เพื่อยกระดับการปฏิบัติการรักษาความสงบเรียบร้อยในจังหวัด โดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) กฎอัยการศึก ซึ่งระบุมาตราต่างๆ ให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารสามารถดำเนินการเชิงยุทธการได้อย่างเข้มข้นทั่วพื้นที่

สาระสำคัญของคำสั่ง

คำสั่งนี้ระบุให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารที่รับผิดชอบพื้นที่จังหวัดนราธิวาส ใช้อำนาจตามกฎหมายในการตั้งจุดตรวจค้นบนเส้นทางสาธารณะ ตรวจค้นยานพาหนะที่ต้องสงสัย และมีอำนาจในการเข้าตรวจค้นเคหสถานหากเชื่อได้ว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการก่อเหตุความไม่สงบ รวมทั้งมีอำนาจจับกุมและกักตัวบุคคลที่มีพฤติการณ์ต้องสงสัยเกี่ยวข้องกับการก่อความไม่สงบ

การใช้กำลังในการปฏิบัติการจะยึดตามแนวทางคำสั่งกระทรวงกลาโหม (เฉพาะ) ที่ 59/50 ซึ่งเป็นกฎการใช้กำลังของกองทัพไทย โดยเปิดช่องให้เจ้าหน้าที่สามารถใช้อาวุธได้ทันทีเมื่อพบผู้ก่อเหตุที่มีพฤติการณ์จะก่ออันตรายต่อกำลังพล ฝ่ายทหารตามหลักความจำเป็นและความได้สัดส่วน

มาตรการและอำนาจตามกฎหมาย

คำสั่งอ้างอิงมาตราต่าง ๆ ของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ มาตรา 6, 8, 9, 11 และมาตรา 15 ทวิ ของ พ.ร.บ.กฎอัยการศึก ซึ่งให้ความชอบธรรมทางกฎหมายในการ:

• ตั้งจุดตรวจค้นและตรวจยานพาหนะในพื้นที่สาธารณะ
• ค้นเคหสถานเมื่อมีเหตุอันควรสงสัยว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการก่อเหตุ
• จับกุมและกักตัวผู้ต้องสงสัยชั่วคราวเพื่อตรวจสอบ
• ขอความร่วมมือจากเจ้าหน้าที่ฝ่ายพลเรือนให้ปฏิบัติตามคำสั่งของฝ่ายทหารในส่วนที่เกี่ยวข้อง

เป้าหมายและเหตุผลที่ประกาศใช้

ในคำชี้แจงของหน่วย ระบุว่าเป็นมาตรการขั้นเด็ดขาดเพื่อกระชับพื้นที่ ค้นหาตัวผู้ก่อเหตุความรุนแรงและดำเนินคดีตามกฎหมาย รวมทั้งเพื่อปกป้องความปลอดภัยของประชาชนและทรัพย์สินในจังหวัดนราธิวาส โดยคำสั่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ลงนามเป็นต้นไป จนกว่าจะมีคำสั่งเปลี่ยนแปลง

ผลต่อประชาชนและการสัญจรในพื้นที่

การประกาศใช้มาตรการดังกล่าวจะส่งผลโดยตรงต่อการสัญจรประจำวันของประชาชน เนื่องจากอาจมีการตั้งจุดตรวจค้นเพิ่มขึ้น และการตรวจค้นเคหสถานหรือยานพาหนะสามารถดำเนินการได้ภายใต้กรอบอำนาจของกฎหมาย การจับกุมและกักตัวผู้ต้องสงสัยอาจทำให้บุคคลบางรายถูกควบคุมชั่วคราวเพื่อการตรวจสอบ

กรอบการใช้กำลังและข้อจำกัด

คำสั่งระบุให้การใช้กำลังเป็นไปตามหลักความจำเป็นและความได้สัดส่วน โดยอ้างอิงกฎการใช้กำลังของกองทัพที่เป็นแนวทางปฏิบัติเมื่อเผชิญสถานการณ์ที่มีความรุนแรง อย่างไรก็ตาม การตีความและการปฏิบัติจริงยังขึ้นกับสถานการณ์ในพื้นที่และดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบ

คำถามเชิงสังคมและข้อกังวล

การใช้กฎอัยการศึกและการขยายอำนาจตรวจค้นจับกุมก่อให้เกิดคำถามเกี่ยวกับการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน ขณะที่เจ้าหน้าที่ระบุความจำเป็นด้านความมั่นคง ประชาชนและองค์กรภาคประชาสังคมอาจมีความกังวลต่อการใช้อำนาจในเชิงปฏิบัติ ดังนั้นการตรวจสอบและการรายงานผลการปฏิบัติเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อความโปร่งใส

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ยังไม่ได้ออกแถลงการณ์เพิ่มเติมจากข้อความในคำสั่งฉบับนี้ ประชาชนในพื้นที่ควรติดตามประกาศจากหน่วยงานราชการท้องถิ่นและปฏิบัติตามคำสั่งของเจ้าหน้าที่หากถูกตรวจค้นหรือถูกขอให้ให้ความร่วมมือ เพื่อความปลอดภัยและการบังคับใช้กฎหมายอย่างเป็นระเบียบ