พระราชินีทรงถือกระเป๋าจักสานย่านลิเภาจากนราธิวาส เผยภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่สายตาโลก

ในโอกาสพระราชพิธีเสด็จพระราชดำเนินเยือนสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนามเพื่อร่วมเฉลิมฉลองความสัมพันธ์ทางการทูตครบ 50 ปี สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีทรงถือกระเป๋าจักสานจาก ย่านลิเภา จังหวัดนราธิวาส ขณะประทับรถยนต์พระที่นั่งเสด็จไปยังโรงแรมแฟร์มอนต์ กรุงฮานอย ซึ่งรัฐบาลเวียดนามจัดถวายเป็นที่ประทับระหว่างการเสด็จฯ

ภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่สายตานานาชาติ

กระเป๋าใบดังกล่าวมีลักษณะสี่เหลี่ยม กะทัดรัด สีน้ำตาลเข้ม ผลิตจากเส้นย่านลิเภาจักสานอย่างประณีตมีผิวเรียบและเนื้อแน่น ตกแต่งด้วยหินไพลินและหูจับรูปดอกทิวลิปบาน ระบุว่าเป็นผลงานของ นายอับดุลรอนิง วาจิ สมาชิกศิลปาชีพกลุ่มย่านลิเภา จังหวัดนราธิวาส ซึ่งสืบสานงานจักสานย่านลิเภาจากบรรพบุรุษและนำเสนอการออกแบบที่ผสมผสานความเป็นไทยกับแนวร่วมสมัย

การที่พระราชินีทรงเลือกใช้เครื่องหัตถกรรมจากนครชายแดนภาคใต้ในโอกาสสำคัญเช่นนี้ เป็นสัญญาณที่ชัดเจนต่อการยอมรับและให้คุณค่ากับงานช่างฝีมือท้องถิ่น ทั้งยังเป็นช่องทางเผยแพร่ภูมิปัญญาไทยสู่สากล การนำผลงานของช่างชุมชนไปปรากฏในบริบทระหว่างประเทศย่อมส่งผลต่อภาพลักษณ์และโอกาสทางเศรษฐกิจของชุมชน

ความหมายทางสังคมและเศรษฐกิจ

แม้ข่าวการใช้กระเป๋าจะเป็นรายละเอียดเชิงพิธีการ แต่สำหรับชุมชนผู้ผลิตแล้วมีความหมายมากกว่ารายการเครื่องใช้ เนื่องจากการปรากฏในวงสากลช่วยสร้างมูลค่าทางวัฒนธรรมและเพิ่มช่องทางการรับรู้ถึงศักยภาพผลิตภัณฑ์ การยกระดับหัตถกรรมท้องถิ่นให้เป็นที่ต้องการของตลาดที่กว้างขึ้นเป็นประโยชน์ทั้งต่อช่างฝีมือรายบุคคล กลุ่มศิลปาชีพ และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัด

นักสังเกตการณ์ด้านงานหัตถศิลป์ชี้ว่า การเชื่อมโยงระหว่างผู้สร้างกับผู้บริโภคระดับสูง เช่น การถูกเลือกใช้ในงานพระราชพิธีหรือการเสด็จฯ สามารถกระตุ้นความต้องการและเปิดพื้นที่ให้การฝึกอบรม การพัฒนารูปแบบ และการเข้าถึงแหล่งทุนสนับสนุนมากขึ้น

รายละเอียดผลงานและแหล่งผลิต

ข้อมูลจากข่าวระบุชัดว่าผลงานชิ้นนี้มีองค์ประกอบสำคัญดังนี้

• วัสดุหลัก: เส้นย่านลิเภาจักสาน
• สีและรูปทรง: สีน้ำตาลเข้ม รูปทรงสี่เหลี่ยมกะทัดรัด
• การตกแต่ง: ประดับด้วยไพลินและหูจับลวดลายดอกทิวลิป
• ผู้ผลิต: นายอับดุลรอนิง วาจิ สมาชิกศิลปาชีพ กลุ่มย่านลิเภา จังหวัดนราธิวาส

การสืบทอดภูมิปัญญาและบทบาทชุมชน

ย่านลิเภาเป็นหนึ่งในภูมิปัญญาการจักสานที่สืบทอดภายในชุมชนมาช้านาน งานจักสานจากวัสดุท้องถิ่นซึ่งมีความยืดหยุ่นและความงามเฉพาะตัวมักถูกนำมาประยุกต์ใช้ในงานเครื่องใช้และเครื่องประดับ สำหรับช่างฝีมือท้องถิ่น การได้รับการยอมรับในระดับนี้ช่วยยืนยันคุณค่าและความจำเป็นในการอนุรักษ์ทักษะดังกล่าว

นอกจากมิติด้านวัฒนธรรมแล้ว การส่งเสริมการตลาดเชิงสร้างสรรค์ เช่น การผสมผสานลวดลายสมัยใหม่ การเลือกใช้วัสดุตกแต่งประณีต และการออกแบบให้ตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่ จะเป็นกุญแจในการขยายตลาดให้ยั่งยืน

แนวทางขับเคลื่อนต่อไป

การขับเคลื่อนให้หัตถศิลป์ท้องถิ่นเติบโตต่อไปควรพิจารณาปัจจัยหลายด้านร่วมกัน ได้แก่ การฝึกทักษะคนรุ่นใหม่ การเข้าถึงเครือข่ายตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ การจัดมาตรฐานคุณภาพ และการสนับสนุนด้านการเงินหรือการประชาสัมพันธ์จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

สำหรับชาวจังหวัดนราธิวาสและกลุ่มย่านลิเภา การที่ผลงานของคนในชุมชนปรากฏในบริบทระดับชาติและนานาชาติถือเป็นโอกาสสำคัญที่ควรต่อยอดอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมคงอยู่และสร้างรายได้ให้ชุมชนได้ในระยะยาว

การปรากฏของผลงานย่านลิเภาในพระหัตถ์สมเด็จพระนางเจ้าฯ จึงไม่เพียงเป็นเครื่องประดับในพิธีการ แต่ยังเป็นสัญญาณยืนยันถึงคุณค่าและศักยภาพของงานหัตถศิลป์ไทยที่พร้อมจะยืนหยัดในเวทีโลก