Veel mensen in Zeeland bereiden zich voor op de zonsverduistering van 12 augustus 2026, maar wie geen officiële eclipsbril heeft, moet extra voorzichtig zijn. Vrijwilliger Jan Koeman van Sterrenwacht Philippus Lansbergen in Middelburg waarschuwt voor onveilige thuisoplossingen die op internet circuleren en geeft concrete alternatieven om het natuurverschijnsel zonder risico te bekijken.
Geen cd's of zelfgemaakte filters
Op sociale media verschijnen doorgaans allerlei tips om toch naar de zon te kijken: door een gaatje in een cd kijken, een lasbril gebruiken of een zonnebril met zeer donkere glazen. Volgens Koeman zijn die methoden geen veilige opties. Een cd bestaat uit kunststof met een reflecterende laag die per exemplaar kan verschillen en wordt daarom niet als betrouwbaar filter geacht. Wie door het gat van een cd kijkt, loopt het risico rechtstreeks in de zon te kijken en schadelijke straling binnen te laten.
"Een cd is absoluut schadelijk, want die bestaat uit een soort kunststof met een reflecterende laag en dat is bij iedere cd anders. Sommige mensen gaan gewoon door het gaatje van de cd kijken en dan kijk je rechtstreeks de zon in. De gevaarlijke straling gaat er dan direct doorheen"
Veilige, eenvoudige alternatieven
Koeman raadt kijken via indirecte projectiemethoden aan. Een beproefde en veilige werkwijze is het gebruik van een vergiet of een knijper met gaten als een soort pinhole-camera. Door de gaatjes ontstaat op de grond of op een stuk wit papier een serie kleine zonneschijfjes; tijdens de eclips zul je zien dat die schijfjes een hapje missen. Dit is een eenvoudige manier om het verloop van de verduistering vast te leggen en tegelijk je ogen te beschermen.
- Vergiet of zeef: projecteer de zon op wit papier of de grond en fotografeer de projecties.
- Pinhole-camera: maak een kleine camera van karton om een duidelijk beeld te krijgen van de gedeeltelijk bedekte zon.
- Eclipsbril: als nog verkrijgbaar, uitsluitend met een CE- of ISO-keurmerk gebruiken.
- Organisaties: ga naar een georganiseerde kijkplaats met deskundige begeleiding als die in de buurt wordt aangeboden.
Weer en locatie bepalen het zicht
Het weer speelt een belangrijke rol bij het waarnemen van de eclips. Weerman Mario Egthuijsen zei dat enkele wolkenvelden geen groot probleem zijn, maar dat sluierbewolking het zicht flink kan verminderen. Omdat de zon laag aan de hemel staat rond het tijdstip van de verduistering, geeft Egthuijsen het advies om een plek met vrij uitzicht richting west-noordwest te kiezen, bijvoorbeeld aan de kust of op dijken tussen de eilanden.
| Aspect | Advies |
|---|---|
| Zicht | Zoeker een open plek met vrij zicht op west-noordwest |
| Weer | Sluierbewolking is nadelig; weinig losse wolken zijn acceptabel |
| Oogveiligheid | Alleen gecertificeerde eclipsbrillen of indirecte projectie |
Praktische tips voor kijkers in Zeeland
Voor iedereen die vanavond naar buiten gaat om te kijken, zijn er enkele praktische aandachtspunten:
- Controleer of je eclipsbril een geldig keurmerk heeft; koop ze alleen bij betrouwbare verkooppunten.
- Gebruik bij ontbrekende bril indirecte methoden zoals een vergiet of pinhole-projectie.
- Kies een plek met vrij zicht op de horizon; het strand of dijk is vaak geschikt.
- Houd kinderen goed in de gaten: onder 12 jaar is begeleiding verplicht bij sommige evenementen en het is ook verstandig thuis toezicht te houden tijdens waarneming.
Koeman benadrukt dat het nog lang duurt voordat Nederland weer zo'n opvallende gedeeltelijke zonsverduistering ziet. Volgens Egthuijsen is een vergelijkbare landelijke gebeurtenis niet eerder te verwachten dan in 2081, en een totale eclips in delen van Nederland pas in 2135. Dat maakt het evenement van vanavond extra bijzonder.
Voor wie geen veilige kijkopstelling kan vinden, blijft de optie om de eclips via een lokale sterrenwacht of media-uitzending te volgen. Zo krijgt men het effect te zien zonder risico voor de ogen.
Een veilige kijkervaring begint met de juiste voorbereiding: kies geen twijfelachtige doe-het-zelf-oplossingen, ga bij voorkeur naar een plek met vrij uitzicht en volg de aanwijzingen van lokale sterrenkundigen en weerkundigen.
