De gemeente Groningen heeft het omvangrijke boek 'Het lege midden' laten maken over de geschiedenis van de Grote Markt in de stad. Het werk telt 579 pagina's en brengt uiteenlopende teksten en beeldmateriaal samen: historische schetsen, essays, interviews, columns, gedichten, foto's, prenten, ansichtkaarten, ontwerptekeningen, schilderijen en plattegronden.
Aanleiding: herinrichting en reflectie
De opdracht kwam van de gemeente naar aanleiding van de grootschalige herinrichting van het plein die tussen 2020 en 2024 plaatsvond. De redactie van het boek, bestaande uit Erik Dorsman, Johan de Boer en Peter de Kan, wilde met een breed palet aan bijdragen laten zien hoe de Grote Markt zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld en wat het plein nu betekent voor bewoners en bezoekers.
Beeld en tekst vullen elkaar aan
De samenstellers combineren tekstuele essays met veel beeld: historische foto's en prenten worden gekoppeld aan hedendaagse opnamen en ontwerptekeningen van de herinrichting. Daarmee ontstaat niet alleen een geschiedkundige lijn, maar ook een documentatie van het ontwerpproces rondom het nieuwe plein.
“Toen was de Grote Markt de grootste rotonde van Noord-Nederland”, zegt Johan de Boer, die met een oude foto het voormalige verkeer op het plein toont.
Die anekdote illustreert de transformatie die de Grote Markt in de afgelopen decennia doormaakte: van een druk verkeersknooppunt tot een verblijfsplein waar voetgangers, terrassen en samenkomst centraal staan.
Keuzes maken in een duizendjarige geschiedenis
De Grote Markt heeft een lange ontwikkeling doorgemaakt, geworteld in de ligging op de Hondsrug en de stedelijke groei van Groningen. In het boek wordt teruggeblikt op eeuwenoude structuren, maar ook op modernere plannen die vanaf de jaren zeventig tot stand kwamen. De redactie geeft aan dat het noodzakelijk was keuzes te maken om de rijke geschiedenis in één publicatie te vangen.
Wat staat er in het boek?
- Historische schetsen over de ontwikkeling van het plein en omliggende gebouwen
- Essays over stedelijke planning en de recente herinrichting
- Interviews en columns met betrokkenen en gebruikers
- Een rijk beeldarchief met kaarten, prenten en foto’s
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| Aantal pagina's | 579 |
| Periode herinrichting | 2020–2024 |
| Samenstellers | Erik Dorsman, Johan de Boer, Peter de Kan |
Publiekswaarde en lokale betekenis
Voor inwoners van Groningen functioneert het boek niet alleen als naslagwerk, maar ook als reflectie op hoe het publieke domein is ingericht en gebruikt. De omslag van automobilistisch knooppunt naar verblijfsruimte raakt aan bredere discussies over leefbaarheid, verkeer en sociale ruimte in de binnenstad.
Bezoekers en bewoners krijgen zo een context voor keuzes die de afgelopen jaren gemaakt zijn, en inzicht in eerdere plannen die soms al vanaf de jaren zeventig rondgingen. De publicatie kan dienen als referentiepunt bij toekomstige debatten over de stadshartontwikkeling.
Wie profiteert van het boek?
Het werk richt zich zowel op historisch geïnteresseerden als op professionals in stedenbouw, cultuurhistorie en gemeentelijke besluitvorming. Daarnaast biedt het materiaal aanknopingspunten voor toeristen en inwoners die willen weten waarom het plein er nu zo uitziet en welke lagen geschiedenis daaronder liggen.
Vervolg: gebruik in onderwijs en beleidsvorming
Zowel scholen als beleidsmakers kunnen werk uit het boek gebruiken voor lessen en projectie van plannen. De combinatie van beeld en tekst maakt 'Het lege midden' bruikbaar in verschillende contexten: van historisch onderzoek tot praktische reflectie op het openbaar domein.
Het verschijnen van dit omvangrijke boek markeert een moment van reflectie op de Grote Markt: niet alleen als fysiek plein, maar als podium van stadsleven en veranderende inzichten over hoe een binnenstad behoort te functioneren.
