De overbelasting van het elektriciteitsnet, ook wel netcongestie genoemd, vormt een steeds duidelijker belemmering voor woningbouw, bedrijfsuitbreiding en duurzame energieprojecten. In Dordrecht stond het probleem deze week opnieuw centraal in de gemeenteraad, waar zorgen rezen over de consequenties voor lopende en geplande projecten.
Landelijk probleem, lokaal voelbaar
Netcongestie betekent dat op bepaalde plaatsen in het netwerk niet eenvoudig extra elektriciteitsaansluitingen mogelijk zijn. Dat leidt volgens betrokken raadsleden en ambtenaren tot uitstel van nieuwe aansluitingen en daarmee tot vertragingen bij bouwprojecten en bij de aansluiting van zonnepanelen- en windparken. Het gevolg: geen aansluitingen, geen bouw- of uitbreidingswerkzaamheden.
VNG komt met prioriteiten; raad vraagt om inspraak
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft regels en prioriteringsrichtlijnen voorgesteld die als basis moeten dienen voor lokaal beleid. Die richtlijnen rangschikken welke aansluitingen en systemen bij netcongestie voorrang zouden moeten krijgen. In Dordrecht riepen die voorstellen vragen op over de positie van de gemeenteraad in het proces van prioritering.
Concreet gaat het om een hiërarchie van prioriteiten zoals die door de VNG is geformuleerd. Deze kunt u schematisch als volgt lezen:
| Prioriteit | Toelichting |
|---|---|
| 1 | Ontlasting van netcongestie via grootschalige opslag (batterijsystemen) |
| 2 | Ziekenhuizen, defensie, noodhulp en vitale infrastructuur |
| 3 | Essentiële basisbehoeften zoals woningbouw, onderwijs, openbaar vervoer en energie-/telecominfrastructuur |
De raad in Dordrecht wil duidelijkheid over de rol van gekozen volksvertegenwoordigers bij het wegen van deze criteria. Leden vroegen zich af of het college de raad tijdig en voldoende heeft betrokken bij de totstandkoming van de prioriteringscriteria en of de raad straks nog invloed kan uitoefenen op welke projecten voorrang krijgen.
Impact op woningbouw en duurzame projecten
Volgens lokale politici komt netcongestie bovenop andere belemmeringen, zoals het stikstofvraagstuk, en vormt het een extra rem op de ambitie om meer huizen te bouwen en bedrijven aan te trekken. Ook duurzame initiatieven lopen risico wanneer de stroom niet op het net kan worden afgezet. Zowel nieuwbouwprojecten als uitbreidingen van bestaande bedrijven zijn afhankelijk van tijdige aansluitingen.
- Woningbouw: Projecten kunnen stilvallen zolang geen nieuwe aansluitingen mogelijk zijn.
- Bedrijfsleven: Uitbreiding en vestiging staan onder druk wanneer stroomaansluitingen uitblijven.
- Duurzame energie: Zonne- en windprojecten hebben weinig nut zonder afname- of opslagmogelijkheden.
Bestuurlijke en technische opties
De VNG-adviezen geven technische én bestuurlijke aanknopingspunten: inzet op grootschalige opslag moet volgens de richtlijnen de druk op het netwerk verlichten, en vitale diensten krijgen hoge prioriteit. Voor gemeenteraden ligt de uitdaging in het vastleggen van lokale prioriteiten die passen bij regionale behoeften, zonder dat urgente maatschappelijke functies in het gedrang komen.
Raadsleden benadrukten tijdens de commissievergadering dat helderheid richting inwoners, projectontwikkelaars en ondernemers noodzakelijk is. Niet alleen om verwachtingen te managen, maar ook om tijdig alternatieven of mitigatiemaatregelen te kunnen treffen.
De discussie in Dordrecht is illustratief voor een bredere politieke opgave: hoe verdeel je schaarse netcapaciteit op een manier die zowel maatschappelijke vitale belangen beschermt als de lange termijn energietransitie niet blokkadeert? Lokale keuzes zijn onmisbaar, maar de omvang en complexiteit van het vraagstuk vragen ook om afstemming met netwerkbeheerder, provincie en landelijke overheid.
Het college van Dordrecht zal naar verwachting de VNG-richtlijnen als uitgangspunt gebruiken bij beleid, maar de gemeenteraad houdt vast aan zijn recht op mede-beslissen over de concrete weging en toepassing van de prioriteiten.
