LEEUWARDEN – Fryslân wil de woningbouw versnellen met een provinciaal woonplan waarin staat hoeveel woningen de provincie nodig heeft en voor welke groepen gebouwd moet worden. Gedeputeerde Staten hebben het ontwerp van het Fries Woonplan vastgesteld. Het document beschrijft ook welke rol de provincie zelf neemt bij het realiseren van voldoende betaalbare en passende woningen.
Het plan komt op een moment dat de druk op de Friese woningmarkt groot is. Volgens de provincie is er momenteel een tekort van ruim 3.500 woningen. Tot 2050 zijn naar verwachting nog eens 33.000 tot 37.000 extra woningen nodig. De opgave geldt voor zowel de Friese steden als de dorpen. Starters hebben moeite om een betaalbare woning te vinden, terwijl ouderen niet altijd kunnen doorstromen naar een woning die beter aansluit bij hun situatie.
Nieuwe rol voor de provincie
Het Fries Woonplan is de Friese uitwerking van de veranderde wettelijke taak van provincies. Sinds 1 juli heeft Fryslân op grond van de Wet versterking regie volkshuisvesting een duidelijkere regierol. De provincie wil daarmee niet alleen vastleggen wat er gebouwd moet worden, maar ook helpen om plannen daadwerkelijk sneller van de grond te krijgen.
De aanpak is gericht op samenwerking met gemeenten, woningcorporaties, marktpartijen en inwoners. De provincie wil partijen eerder bij elkaar brengen en plannen beter op elkaar laten aansluiten. Daarmee moet worden voorkomen dat projecten vertraging oplopen doordat betrokken organisaties elkaar te laat vinden of knelpunten te lang blijven bestaan.
“Wonen raakt ons allemaal en stopt niet bij de gemeentegrens. Daarom pakken we als provincie een stevigere rol. Door de samenwerking actief op te pakken, maken we aan de voorkant en de achterkant snelheid. Zo kan er sneller gebouwd worden samen met gemeenten, corporaties, marktpartijen en inwoners.”
Gedeputeerde Abel Kooistra benadrukt daarmee dat wonen volgens de provincie niet uitsluitend een zaak van afzonderlijke gemeenten is. De woningmarkt houdt zich niet aan bestuurlijke grenzen. Een besluit of vertraging in de ene gemeente kan gevolgen hebben voor de ontwikkeling van andere gebieden, terwijl woningzoekenden zich vaak over meerdere gemeenten oriënteren.
Niet alleen meer woningen, maar ook passende woningen
In het ontwerp staat niet alleen de omvang van de bouwopgave centraal. Ook de vraag voor wie woningen beschikbaar moeten komen, maakt onderdeel uit van het programma. De provincie koppelt de bouwopgave aan de behoefte aan betaalbare en passende huisvesting. Daarmee richt het plan zich onder meer op de problemen van starters en ouderen, die ieder op een andere manier vastlopen op de woningmarkt.
De provincie kiest naar eigen zeggen nadrukkelijk voor de rol van partner. Gemeenten en woningcorporaties moeten ruimte houden om hun eigen plannen te ontwikkelen, maar krijgen ondersteuning wanneer afstemming of samenwerking nodig is. De grootste tijdwinst ligt volgens Fryslân niet bij het bouwen zelf, maar in de voorbereiding en de besluitvorming die daaraan voorafgaan.
- Het huidige tekort bedraagt volgens de provincie ruim 3.500 woningen.
- Tot 2050 zijn naar verwachting 33.000 tot 37.000 extra woningen nodig.
- Het woonplan moet samenwerking tussen gemeenten, corporaties, marktpartijen en inwoners verbeteren.
- Reageren op het ontwerp kan tot en met 10 december 2026.
Ruimte voor reacties
Het ontwerp ligt sinds eind oktober ter inzage. Inwoners en andere betrokkenen kunnen tot en met 10 december een zienswijze indienen. Die mogelijkheid is bedoeld om reacties op het voorgestelde beleid kenbaar te maken voordat het woonplan definitief wordt vastgesteld. De provincie heeft daarmee een formeel moment ingericht waarop Friezen, gemeenten en organisaties hun aandachtspunten kunnen meegeven.
| Onderdeel | Gegeven |
|---|---|
| Huidig woningtekort | Ruim 3.500 woningen |
| Extra behoefte tot 2050 | 33.000 tot 37.000 woningen |
| Deadline zienswijzen | 10 december 2026 |
Het woonplan moet uiteindelijk richting geven aan de manier waarop de provincie, gemeenten en andere partijen de komende jaren aan de slag gaan. De kern van de provinciale aanpak is dat procedures, plannen en verantwoordelijkheden beter op elkaar worden afgestemd. Fryslân wil zo voorkomen dat beschikbare kennis en capaciteit langs elkaar heen worden ingezet.
Voor Friese dorpen en steden betekent het plan dat de woningbouwopgave provinciebreed wordt bekeken. De provincie noemt betaalbaarheid, passendheid en snelheid als belangrijke onderdelen van de aanpak. De verdere uitwerking zal moeten laten zien hoe die doelen in afzonderlijke gemeenten en woningbouwplannen worden vertaald. Tot die tijd kunnen belanghebbenden hun reactie geven op het ontwerp dat nu ter inzage ligt.
