Duitsland transformeert in korte tijd tot een Europese militaire grootmacht. Waar lange tijd een diepgeworteld pacifisme en het 'vredesdividend' de Duitse veiligheidsstrategie bepaalden, zorgt de veranderende wereldorde voor een versnelde koerswijziging richting grootschalige bewapening en hogere defensie-uitgaven.
Waarom de omslag nu zo snel gaat
Druk vanuit de Verenigde Staten op NAVO-partners, het verlies aan vertrouwen in de VS en vooral de oorlog in Oekraïne worden in de analyse als belangrijkste oorzaken genoemd. Timo Graf, socioloog bij de Bundeswehr die onderzoek doet naar opvattingen over veiligheidsbeleid, benadrukt dat de verschuiving niet van de ene op de andere dag plaatsvond, maar dat er wel een duidelijke versnelling is opgetreden.
"Dat Duitsland zijn pacifisme van de ene op de andere dag overboord heeft gegooid, klopt niet", stelt Graf.
Volgens Graf was de grondhouding tegenover het leger al sinds het begin van deze eeuw grotendeels positief. Het cruciale verschil is dat Duitsland nu bereid is om dat positieve sentiment om te zetten in concrete uitgaven. Graf wijst op een brede maatschappelijke steun voor hogere defensiebudgetten.
Concrete cijfers en ontwikkeling
De bron noemt enkele kengetallen die de omvang van de omslag illustreren: steun voor verdere verhoging van het defensiebudget nam in 2025 toe naar ongeveer 6 procent (van het bbp). Het vertrouwen in de Verenigde Staten daalde flink, met een afname van ongeveer 28 procent volgens de aangehaalde analyse. Bovendien wordt het totale Duitse defensiebudget inclusief hulp aan Oekraïne voor 2027 geschat op 145 miljard euro.
- Steun voor hoger defensiebudget: ~6% van het bbp (2025)
- Vertrouwen in de VS: daling van 28%
- Totaal defensiebudget inclusief hulp aan Oekraïne: €145 miljard (2027)
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Steun voor hoger defensiebudget (2025) | ~6% van het bbp |
| Vertrouwen in de VS | -28% |
| Totaal defensiebudget (2027) | €145 miljard |
Implicaties voor Nederland en de NAVO
De Duitse herbewapening heeft meerdere gevolgen voor de Europese veiligheidsarchitectuur. Duitsland is een sleutellid binnen de NAVO en haar hogere bestedingen veranderen de machtsverhoudingen binnen de alliantie en bieden mogelijkheden voor intensievere Europese samenwerking op defensiegebied. Voor Nederland kan dit de druk verlagen om eenzijdig op te schalen, maar het roept ook vragen op over taakverdeling, interoperabiliteit en strategische coördinatie binnen NAVO-operaties.
Belangrijke aandachtspunten zijn onder meer:
- afstemming van capaciteiten en uitrusting tussen bondgenoten,
- gecoördineerde bewaking van Europese grenzen en reacties op crises,
- politieke en publieke draagvlak in Nederland voor vergaande NAVO-verplichtingen naast Duitse investeringen.
Een nieuwe realiteit
De omslag in Duitsland weerspiegelt een groter Europees realisme over veiligheid sinds 2022. De afnemende afhankelijkheid van Amerikaanse garantie en de directe ervaring met oorlog in Europa leiden ertoe dat landen die eerder krimp in defensie doorvoerden nu inzetten op opbouw. Voor beleidsmakers in Den Haag betekent dit dat er opnieuw naar strategische keuzes moet worden gekeken: samenwerken met een sterker Duitsland biedt mogelijkheden, maar vereist ook heldere afspraken over gedeelde verantwoordelijkheden.
De analyse van de Bundeswehr-socioloog onderstreept dat deze verandering breed gesteund wordt in Duitsland en dat de discussie niet langer alleen ideologisch is, maar steeds meer over praktische investeringen en geopolitieke realiteit gaat.
