ตรวจพบตะกอนแม่น้ำกก-สายน้ำเชียงรายปนเปื้อนสารหนู-ตะกั่ว-โครเมียมเกินมาตรฐาน

กรมควบคุมมลพิษแจ้งผลการติดตามตรวจสอบคุณภาพตะกอนดินในแม่น้ำกก ลำน้ำสาขา และแม่น้ำสาย รวมถึงแม่น้ำรวกและแม่น้ำโขง ระหว่างวันที่ 7–10 กรกฎาคม พ.ศ. 2569 ว่า พบการปนเปื้อนของโลหะหนักหลายชนิดเกินค่ามาตรฐานที่ปลอดภัยต่อสัตว์หน้าดินและระบบนิเวศในหลายจุดของพื้นที่จังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่

จุดที่พบการปนเปื้อนและระดับสารพิษ

การตรวจที่ทำในรอบนี้ครอบคลุมทั้งหมด 21 จุด ในพื้นที่เชื่อมต่อทั้งจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย ผลการตรวจพบความผิดปกติที่สำคัญหลายจุดของแม่น้ำกก โดยเฉพาะสารหนู ซึ่งมีค่าที่สูงกว่ามาตรฐานที่กำหนดไว้สำหรับความปลอดภัยต่อสัตว์หน้าดิน

• พบสารหนูเกินมาตรฐาน (มาตรฐานเทียบระดับปลอดภัยต่อสัตว์หน้าดินไม่เกิน 10 มก./กก.) ในหลายจุด
• พบบางจุดมีการปนเปื้อนของปรอท ตะกั่ว นิกเกิล และโครเมียมเกินค่าที่ปลอดภัย
• จุดใกล้สะพานเฉลิมพระเกียรติ 1 อำเภอเมืองเชียงราย มีค่าบางชนิดสูงในระดับก่ออันตรายต่อสัตว์หน้าดิน

ตัวอย่างจุดที่น่าสังเกต ได้แก่:

ผลกระทบต่อชุมชนและระบบนิเวศ

การพบโลหะหนักในตะกอนดินของแม่น้ำมีความหมายเชิงนิเวศวิทยาและสาธารณสุข เนื่องจากตะกอนเป็นแหล่งสะสมสารพิษที่อาจถูกพัดพา ปล่อยหรือสะสมในห่วงโซ่อาหารทางน้ำ สัตว์หน้าดินและสิ่งมีชีวิตในระบบน้ำอาจได้รับผลกระทบโดยตรง ส่งต่อไปยังปลาที่ชุมชนจับกินได้ ซึ่งก่อความเสี่ยงต่อสุขภาพของประชาชนที่พึ่งพาแหล่งน้ำเพื่อการยังชีพและอาชีพประมง

นอกจากนี้ พื้นที่ชายฝั่งและบริเวณที่มีการสะสมตะกอนสูงอาจทำให้ความอุดมสมบูรณ์ของที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำและพืชน้ำเปลี่ยนแปลง ชุมชนท้องถิ่น รวมทั้งกลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรน้ำเหล่านี้ จึงต้องติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด

แนวทางการบริหารจัดการและข้อเสนอแนะ

กรมควบคุมมลพิษได้สรุปผลการติดตามและแนะนำให้มีการตรวจสอบต้นทางของมลพิษ ติดตามผลในระยะยาว และร่วมมือกับหน่วยงานท้องถิ่นเพื่อวางมาตรการป้องกันการแพร่กระจายของสารพิษในระบบน้ำ การสร้างความตระหนักแก่ชุมชนที่พึ่งพาแม่น้ำและส่งเสริมการตรวจสอบคุณภาพอาหารทะเลน้ำจืดเป็นสิ่งจำเป็น

สำหรับชาวบ้านและผู้ใช้แหล่งน้ำ ควรหลีกเลี่ยงการบริโภคสัตว์น้ำจากจุดที่มีการแจ้งเตือน และขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเผยแพร่ข้อมูลเชิงพื้นที่อย่างชัดเจนเพื่อให้คนที่พึ่งพิงทรัพยากรน้ำสามารถปรับวิถีชีวิตและอาชีพได้ทันท่วงที

การเฝ้าระวังคุณภาพตะกอนดินและน้ำอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งการตรวจสอบแหล่งมลพิษทั้งจากกิจกรรมในพื้นที่และข้ามพรมแดน จะเป็นกุญแจสำคัญในการปกป้องแม่น้ำทรัพยากร และสุขภาพของคนเชียงรายในระยะยาว

ผู้เกี่ยวข้องได้เรียกร้องให้มีการศึกษาผลกระทบเชิงลึก และกำหนดมาตรการฟื้นฟูพื้นที่ตะกอนที่ปนเปื้อน ตลอดจนการประสานงานกับชุมชนท้องถิ่นเพื่อการจัดการที่ยั่งยืน โดยเฉพาะพื้นที่ชายฝั่งแม่น้ำที่ชุมชนชาติพันธุ์อาศัยและทำมาหากิน

ข่าวนี้เป็นการรายงานผลการตรวจวิเคราะห์ที่เผยแพร่โดยหน่วยงานรัฐซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญต่อการตัดสินใจและการป้องกันผลกระทบในพื้นที่จังหวัดเชียงรายและจังหวัดใกล้เคียง