สถานการณ์การใช้จ่ายงบประมาณและการบริหารจัดการทรัพย์สินของรัฐกลับเป็นปัญหาเรื้อรังในพื้นที่อำเภอหนองปรือ จังหวัดกาญจนบุรี เมื่อทีมข่าวลงพื้นที่ตรวจสอบพบว่า ตลาดสดหนองปรือ ซึ่งก่อสร้างเสร็จและใช้งบประมาณจำนวนมากกลับถูกปล่อยทิ้งร้างมานานกว่า 10 ปี ส่งผลให้สิ่งก่อสร้างทรุดโทรมและกลายเป็นที่สะสมมูลนกพิราบเหมือนสุสานกลางไร่
ประวัติการก่อสร้างและปัญหาการใช้งาน
จากการตรวจสอบพบว่า โครงการก่อสร้างตลาดแห่งนี้ว่าจ้างเอกชน โดยเริ่มสัญญาเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2558 และสิ้นสุดสัญญาเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2559 วงเงินงบประมาณทั้งสิ้น 9,800,000 บาท ผู้รับจ้างคือห้างหุ้นส่วนจำกัด ภัทรฤทธิ์การโยธา
เมื่อตรวจรับงานแล้ว ตลาดถูกเปิดใช้งานครั้งแรก แต่ไม่กี่วันต้องปิดตัวลงเนื่องจากไม่มีประชาชนเข้ามาจับจ่าย เหตุผลสำคัญที่ถูกชี้แจงคือ ทำเลที่ตั้งอยู่กลางพื้นที่เกษตรกรรม จึงไม่เอื้อต่อการค้าปลีกและการจราจรของผู้บริโภค
การตรวจสอบและข้อสังเกตจาก สตง.
ก่อนหน้านี้เจ้าหน้าที่ได้มีการลงพื้นที่ตรวจสอบหลายครั้ง รวมถึงการลงพื้นที่ของทีมจากสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2560 ทำให้เกิดข้อสังเกตและข้อเสนอแนะต่อหน่วยงานผู้รับผิดชอบ โดยมีความพยายามเปลี่ยนวัตถุประสงค์การใช้ประโยชน์ของโครงการ แต่การแก้ไขยังไม่บรรลุผล
ต่อมาในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2560 อดีตผู้อำนวยการ สตง. ระบุว่าตลาดหนองปรือมีแนวโน้มจะกลายเป็นทรัพย์สินด้อยค่า แต่ถึงกระนั้นในปัจจุบัน (พ.ศ. 2569 ตามการสำรวจล่าสุด) ตลาดยังคงไม่ได้รับการนำไปใช้ประโยชน์ กลายเป็นอาคารร้างและทรุดโทรมยิ่งกว่าเดิม
สภาพแวดล้อมภายในตลาดที่ส่งผลต่อการใช้งาน
ทีมลงพื้นที่สังเกตสภาพจริงภายในอาคารตลาด พบปัญหาการออกแบบที่อาจเป็นสาเหตุสำคัญต่อการไม่สามารถใช้งานได้จริง เช่น พื้นที่ยืนจำหน่ายของผู้ค้าแคบ ผู้ค้าต้องหันหลังชนกัน ทำให้ไม่สะดวกต่อการจัดวางสินค้าและการสัญจร รวมทั้งบริเวณรอบอาคารมีการก่อสร้างแผงขายสินค้าในลักษณะที่ไม่สามารถใช้งานได้จริง
ลักษณะการออกแบบและสภาพปัจจุบันยิ่งตอกย้ำว่าเงินภาษีจำนวนหนึ่งได้ถูกใช้ไปกับสิ่งก่อสร้างที่ไม่ตอบโจทย์การใช้งานจริงของชุมชน
ผลกระทบต่อชุมชนและการใช้ทรัพยากร
การมีโครงการสาธารณะที่ไม่ถูกใช้อย่างเป็นรูปธรรมส่งผลกระทบด้านต่างๆ ได้แก่
- การสูญเปล่าของงบประมาณภาครัฐจากการลงทุนที่ไม่ได้ให้ผลตอบแทนทางสังคม
- ทรัพย์สินของภาครัฐเสื่อมสภาพกลายเป็นทรัพย์สินด้อยค่า
- โอกาสในการพัฒนาพื้นที่และสร้างรายได้ให้กับชุมชนถูกพลาดไป
การดำเนินการที่กำลังเกิดขึ้น
รายงานระบุว่า กรณีของตลาดสดหนองปรืออยู่ในความสนใจของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาค ซึ่งกำลังอยู่ในกระบวนการตรวจสอบ ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้าง การควบคุมงานก่อสร้าง และการติดตามการใช้ประโยชน์ของโครงการยังต้องรอข้อสรุปจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ข้อพิจารณาทางกฎหมายและการบริหารจัดการ
ในมุมมองเชิงกฎหมาย การตรวจสอบของ สตง. อาจนำไปสู่การชี้มูลความผิดด้านการจัดซื้อจัดจ้างหากพบความบกพร่อง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับผลการตรวจสอบเชิงลึกที่รวมถึงสัญญาจ้าง การเบิกจ่ายเงิน และการควบคุมงานก่อสร้าง
ทางด้านการบริหารจัดการ ท้องถิ่นอาจพิจารณาหาทางออกเชิงนโยบาย เช่น การปรับเปลี่ยนวัตถุประสงค์การใช้ประโยชน์ให้สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน หรือการประเมินค่าใช้จ่ายเพื่อปรับปรุงอาคารให้สามารถใช้งานได้จริง แต่ทุกแนวทางต้องคำนึงถึงความคุ้มค่าและความโปร่งใสในการใช้งบประมาณเพิ่มเติม
คำถามที่ยังรอคำตอบ
กรณีนี้ยังคงทิ้งคำถามสำคัญไว้หลายประการต่อหน่วยงานของรัฐและประชาชน เช่น
- เหตุใดโครงการที่ใช้งบประมาณจำนวนมากจึงไม่ได้ผ่านการประเมินความเหมาะสมของทำเลและความต้องการชุมชนอย่างเพียงพอก่อนก่อสร้าง
- มีการติดตามผลหลังการส่งมอบงานและตรวจรับอย่างเป็นระบบหรือไม่
- ผู้รับผิดชอบจะดำเนินมาตรการใดเพื่อนำทรัพย์สินกลับมาใช้ประโยชน์หรือเยียวยาความเสียหายต่อรัฐและชุมชน
จากกรณีตลาดสดหนองปรือสะท้อนภาพปัญหาการบริหารงบประมาณและการติดตามการใช้ประโยชน์ของโครงการสาธารณะซึ่งต้องการความชัดเจนและการรับผิดชอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อไม่ให้เกิดการสูญเสียทรัพยากรของประเทศและผลกระทบต่อประชาชนในพื้นที่
