จังหวัดลำปางได้รับการขับเคลื่อนโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเชิงพื้นที่ โดย ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย และ มูลนิธิตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ร่วมมือกับภาคีเครือข่ายท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในพื้นที่จริง
สองโครงการสำคัญในพื้นที่
จากข้อมูลของผู้จัดโครงการ มีการผลักดัน 2 โครงการหลักในจังหวัดลำปาง ได้แก่
- โครงการ “SET คู่ป่า คู่คน เพื่อความยั่งยืน” — ทำงานร่วมกับสมาคมเพื่อการเรียนรู้ป่าชุมชนจังหวัดลำปาง และบริษัท ปูนซิเมนต์ไทย (ลำปาง) จำกัด โดยมีแผนสร้างฝายชะลอน้ำตามแนวพระราชดำริ จำนวน 10,993 ฝาย ครอบคลุมป่าชุมชนทั้ง 13 อำเภอ
- โครงการ “รักบ้าน รักษ์ป่า” — ทำงานร่วมกับสถาบันรักลูก เลิร์นนิ่ง กรุ๊ป และมูลนิธิชุมชนลำปาง เน้นการส่งเสริมการเรียนรู้การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมสำหรับเยาวชนในสถานศึกษา ทั้งระดับปฐมวัย ประถมศึกษา และมัธยมศึกษา บนฐานการพัฒนาทักษะสมอง (Executive Function: EF)
การดำเนินโครงการเหล่านี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างการรับรู้และทักษะที่จำเป็นให้กับชุมชนในการรับมือกับปัญหาสิ่งแวดล้อม เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและปัญหาหมอกควัน PM2.5 ซึ่งเป็นประเด็นที่มีผลกระทบต่อพื้นที่ภาคเหนืออย่างต่อเนื่อง
ความหมายเชิงสัญลักษณ์ของตัวเลขฝาย
ตัวเลข 10,993 ฝาย ที่ถูกวางเป็นเป้าหมายของการก่อสร้าง มีความหมายเชิงสัญลักษณ์ที่เกี่ยวเนื่องกับพระราชจริยวัตรและพระชนมายุของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตามที่สมาคมเพื่อการเรียนรู้ป่าชุมชนจังหวัดลำปางชี้แจงว่า ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนทั้งความจงรักภักดีและความปรารถนาให้เกิดความสมดุลของระบบนิเวศในพื้นที่
“ทั้งสองโครงการเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิตและสร้างประโยชน์แก่สังคมและสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม”
คำกล่าวจากตัวแทนตลาดหลักทรัพย์ฯ สะท้อนแนวคิดในการทำงานร่วมกับภาคีท้องถิ่น เพื่อให้การอนุรักษ์เชื่อมโยงกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตและการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นควบคู่กันไป
ผลกระทบต่อชุมชนและประโยชน์เชิงปฏิบัติ
การสร้างฝายชะลอน้ำจะช่วยฟื้นฟูระบบน้ำในพื้นที่ ทำให้เกิดการกักเก็บน้ำตามธรรมชาติ ลดความเสี่ยงจากน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลากในฤดูฝน ตลอดจนเพิ่มความชุ่มชื้นให้พื้นที่ป่า ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการรักษาระบบนิเวศและความสามารถในการผลิตของพื้นที่เกษตรของชุมชน
ด้านการศึกษาสำหรับเยาวชน การสอนเรื่องการอนุรักษ์บนพื้นฐานการพัฒนาทักษะสมอง EF จะมุ่งเสริมทั้งทักษะการคิด การวางแผน และการควบคุมตนเอง ซึ่งเป็นรากฐานของการมีพลเมืองที่มีความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว
ความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และชุมชน
โครงการดังกล่าวเป็นตัวอย่างของการทำงานที่ผสานกำลังจากหลายฝ่าย ทั้งภาคการเงิน ภาคธุรกิจท้องถิ่น องค์กรพัฒนาเอกชน และชุมชน โดยตลาดหลักทรัพย์ฯ ระบุว่า การทำงานในพื้นที่จริงร่วมกับภาคี จะช่วยให้การอนุรักษ์มีความยั่งยืนและสอดคล้องกับบริบทของชุมชน
| โครงการ | พันธมิตร | เป้าหมาย/กิจกรรม |
|---|---|---|
| SET คู่ป่า คู่คน | สมาคมเพื่อการเรียนรู้ป่าชุมชน จ.ลำปาง, ปูนซิเมนต์ไทย (ลำปาง) | สร้างฝายชะลอน้ำตามแนวพระราชดำริ จำนวน 10,993 ฝาย |
| รักบ้าน รักษ์ป่า | สถาบันรักลูก เลิร์นนิ่ง กรุ๊ป, มูลนิธิชุมชนลำปาง | ส่งเสริมการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมในสถานศึกษา โดยใช้กรอบทักษะ EF |
การดำเนินงานในระดับท้องถิ่นเช่นนี้ ยังช่วยเปิดโอกาสให้กิจกรรมอนุรักษ์เชื่อมโยงกับการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและการอนุรักษ์วัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการสร้างเครือข่ายการทำงานที่เข้มแข็งและยั่งยืน
สำหรับผู้อ่านในพื้นที่ลำปาง โครงการจะเริ่มต้นจากการประสานงานกับชุมชนและสมาคมท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง เพื่อกำหนดตำแหน่งการสร้างฝายและแนวทางการจัดการร่วมกัน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นหลัก
การร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ ในครั้งนี้จึงไม่เพียงแต่เป็นการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นการสร้างความตระหนักรู้และเตรียมความพร้อมให้ชุมชนรับมือกับความเสี่ยงสิ่งแวดล้อมในอนาคต
