วันที่ 10 กันยายน พ.ศ.2569 มหาวิทยาลัยศิลปากร และคณะนักวิจัย เดินหน้าโครงการวิจัยเรื่อง "การพัฒนาเมืองรองสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์บนฐานทุนทางวัฒนธรรม" ด้วยการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการที่ มิวเซียมลำปาง เพื่อยกระดับ 34 เยาวชน จาก 13 อำเภอ ให้เป็น "นักจัดการทุนวัฒนธรรมเชิงพื้นที่" พร้อมให้ความรู้ด้านการบริหารจัดการทุนวัฒนธรรมเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจในระดับท้องถิ่น
เป้าหมายเชิงพื้นที่และการสร้างคน
โครงการตั้งเป้าสร้างบุคลากรท้องถิ่นที่มีทักษะในการระบุและจัดการทุนทางวัฒนธรรมของตนเอง เพื่อให้สามารถยื่นขอรับการสนับสนุนงบประมาณจากภาครัฐและต่อยอดกิจกรรมเชิงเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน โดยทีมโครงการประกาศความพร้อมที่จะสนับสนุน ทุนดำเนินงาน แก่ผู้เข้าร่วมที่ผ่านการอบรมและกลุ่มเยาวชน "ยุววัฒนธรรม" เพื่อให้แผนงานสามารถขับเคลื่อนได้จริงในพื้นที่
กระบวนการเปิดแผนที่ทุนวัฒนธรรม
ในเวทีอบรม รศ.ดร.สุพรรณี ฉายะบุตร หัวหน้าโครงการเน้นกระบวนการ “เปิดแผนที่ทุนวัฒนธรรม 13 อำเภอ” โดยมอบหมายให้ตัวแทนจากแต่ละอำเภอทำการวิเคราะห์รากเหง้า ความหมาย และความโดดเด่นของทุนในพื้นที่ จากนั้นนำทีมลงพื้นที่สำรวจข้อมูลจริง เพื่อนำมาปรับปรุงแผนที่วัฒนธรรม และเตรียมส่งเข้าประกวดในการคัดเลือกของโครงการวิจัยต่อไป
โมเดลต้นไม้ทุนวัฒนธรรม
ดร.ธนภณ วัฒนกุล ประธานคณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ บรรยายเกี่ยวกับการบริหารจัดการทุนวัฒนธรรมเชิงพื้นที่ และนำเสนอกรอบการทำงานที่เรียกว่า "โมเดลต้นไม้ทุนวัฒนธรรม" ซึ่งอธิบายลำดับความสัมพันธ์ของทุนต่าง ๆ ตั้งแต่ฐานรากจนถึงผลลัพธ์เชิงเศรษฐกิจ
| ส่วนของต้นไม้ | ลักษณะ / ตัวอย่าง |
|---|---|
| ราก (ทุนวัฒนธรรม) | ประวัติศาสตร์ ประเพณี วัตถุดิบ เช่น "ดินลำปาง" และมรดกการทำเซรามิก |
| ลำต้น (ทุนสังคม) | เครือข่ายบุคลากร ช่างชุมชน และกลไกเชื่อมโยงที่ทำให้วัฒนธรรมเคลื่อนไหว |
| ดอกผล (ทุนเศรษฐกิจ) | ผลิตภัณฑ์ บริการ และมูลค่าทางเศรษฐกิจที่เกิดจากการต่อยอด |
ในคำอธิบาย ดร.ธนภณยกตัวอย่างการใช้ทรัพยากรดินของอำเภอเกาะคาและการผลักดันช่างเซรามิกท้องถิ่นสู่ศิลปะเซรามิก เพื่อยกระดับมูลค่าทางเศรษฐกิจและการแข่งขันในระดับนานาชาติ
เปลี่ยนบทบาทจากจัดกิจกรรมสู่บริหารเชิงยุทธศาสตร์
หนึ่งในข้อเน้นของการอบรมคือการเปลี่ยนมุมมองของผู้เข้าร่วมจากการเป็น "นักจัดกิจกรรม" ไปสู่การเป็น "นักบริหารจัดการเชิงยุทธศาสตร์" ซึ่งต้องรวมทั้งการวางแผน การสร้างเครือข่าย การหาทุน และการจัดการเพื่อให้ผลงานอยู่ได้ในระยะยาว ไม่ใช่กิจกรรมแบบครั้งเดียวจบ
ผลต่อชุมชนและความยั่งยืน
การพัฒนาคนท้องถิ่นให้มีทักษะด้านการจัดการทุนวัฒนธรรมจะช่วยให้ชุมชนสามารถรักษาเอกลักษณ์และต่อยอดเป็นรายได้ที่ยั่งยืนได้มากขึ้น โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีรากวัฒนธรรมเก่าแก่ เช่น ลำปางซึ่งมีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 1,300 ปี ข้อมูลจากโครงการชี้ว่าการจัดทำแผนที่ทุนวัฒนธรรมและการมีตัวแทนในแต่ละอำเภอเป็นพื้นฐานสำคัญที่จะนำไปสู่การออกแบบกิจกรรมเชิงเศรษฐกิจที่เหมาะสมกับบริบทท้องถิ่น
- ผู้เข้าร่วม: เยาวชน 34 คน จาก 13 อำเภอ
- สถานที่จัด: มิวเซียมลำปาง, วันที่ 6 กันยายน พ.ศ.2569
- หัวใจหลัก: โมเดลต้นไม้ทุนวัฒนธรรม และการสร้างเครือข่ายเพื่อการต่อยอดทางเศรษฐกิจ
“เป้าหมายสูงสุดคือการสร้างคนในท้องถิ่นให้มีทักษะดึงศักยภาพทุนทางวัฒนธรรมของตนเองมาต่อยอด และสามารถบริหารจัดการเพื่อขอรับการสนับสนุนงบประมาณจากภาครัฐได้จริง” — คำกล่าวโดย รศ.ดร.สุพรรณี ฉายะบุตร
แม้โครงการยังอยู่ในขั้นการอบรมและการเก็บข้อมูลเชิงพื้นที่ แต่การให้ทุนสนับสนุนงานภายหลังอบรมและการเปิดเวทีให้เยาวชนได้ลงพื้นที่จริงสะท้อนความตั้งใจของหน่วยงานวิจัยที่จะเห็นผลลัพธ์เป็นรูปธรรม ช่วยให้ชุมชนท้องถิ่นมีเครื่องมือและเครือข่ายในการรักษาและต่อยอดมรดกทางวัฒนธรรมไปสู่การเป็นทรัพยากรทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืน
สำหรับผู้สนใจติดตามความคืบหน้าของโครงการ สามารถรอประกาศผลการประกวดแผนที่วัฒนธรรมของแต่ละอำเภอซึ่งจะนำเสนอแนวทางการพัฒนาเชิงพื้นที่ในโอกาสต่อไป
