ดร.ธนภณ รับดุษฎีบัณฑิต มรภ.ลำปาง เน้นทุนวัฒนธรรมเป็นต้นทุนขับเคลื่อนท้องถิ่น

วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2569 ในงาน "พิธีวันแห่งความภาคภูมิใจ บัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง" ดร.ธนภณ วัฒนกุล เข้ารับพระราชทานปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาการพัฒนาชุมชน และขึ้นกล่าวปาฐกถาต่อหน้าบัณฑิต ครอบครัว และผู้แทนมหาวิทยาลัย โดยเน้นย้ำบทบาทของสถาบันการศึกษาในการตอบโจทย์ความยั่งยืนของท้องถิ่น

มหาวิทยาลัยในฐานะคลังปัญญาท้องถิ่น

ในการกล่าวปาฐกถา ดร.ธนภณเสนอให้มหาวิทยาลัยไม่จำกัดบทบาทเพียงการผลิตบัณฑิต แต่ควรเป็นพื้นที่ที่องค์ความรู้ร่วมสมัยสื่อสารกับภูมิปัญญาพื้นบ้าน เพื่อทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมระหว่างผู้เฒ่าผู้แก่กับคนรุ่นใหม่ ชุมชนกับนักวิชาการ และวัฒนธรรมกับโอกาสทางเศรษฐกิจ

เขาตั้งข้อสังเกตว่าการพัฒนาที่ยั่งยืนต้องอาศัยรากฐานทางวัฒนธรรม หากนำวัฒนธรรมมาสร้างมูลค่าเชิงเศรษฐกิจโดยไม่รักษาคุณค่าเดิมไว้ อาจสูญเสียความหมายทางจิตวิญญาณของชุมชน แต่ในทางกลับกัน หากรักษาไว้เฉย ๆ โดยไม่ต่อยอด ก็เสี่ยงที่คุณค่าดังกล่าวจะค่อย ๆ เลือนหายไป

"การรักษาคุณค่าต้องเดินไปพร้อมกับการสร้างมูลค่าเพิ่ม หากเราสร้างมูลค่าโดยไม่รักษาคุณค่า วันหนึ่งเราจะเหลือเพียงสินค้าแต่ไม่มีจิตวิญญาณ"

ฝากผังคิดถึงบัณฑิตใหม่

นอกจากการพูดถึงบทบาทสถาบัน ดร.ธนภณยังฝากถึงบัณฑิตรุ่นใหม่ว่า ปริญญาเป็นทั้งเกียรติและหน้าที่ นักศึกษาเมื่อออกสู่สังคมต้องตระหนักถึงภาระต่อบ้านเกิด ใช้ความรู้ที่ได้รับตอบแทนกลับสู่ชุมชน เพื่อช่วยรักษาและต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นให้กลายเป็นพลังสำหรับการพัฒนา

ในเชิงปฏิบัติ เขาเสนอให้สภามหาวิทยาลัยราชภัฏลำปางและคณะผู้บริหารมองบทบาทของมหาวิทยาลัยในมิติใหม่ คือการเป็นคลังปัญญาของแผ่นดินลำปาง ที่ทำให้ความรู้สมัยใหม่เข้าถึงชุมชนและสร้างเวทีแลกเปลี่ยนความรู้ทุกวัย

• จุดเน้นของปาฐกถา: การนำทุนทางวัฒนธรรมมาต่อยอดเชิงเศรษฐกิจโดยไม่ทำลายรากเหง้า
• บทบาทมหาวิทยาลัย: เป็นสะพานเชื่อมภูมิปัญญาพื้นถิ่นและความรู้สมัยใหม่
• ข้อเรียกร้องถึงบัณฑิต: ตระหนักถึงความรับผิดชอบต่อบ้านเกิดและสังคม

ความหมายต่อชุมชนลำปาง

ข้อความของผู้รับปริญญากระตุ้นให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่างการอนุรักษ์กับการพัฒนาในระดับท้องถิ่น สำหรับลำปางที่มีภูมิปัญญาและทรัพยากรทางวัฒนธรรมมากมาย ข้อเสนอเช่นนี้สามารถนำไปสู่โครงการร่วมระหว่างมหาวิทยาลัย ท้องถิ่น และภาคประชาชน เพื่อสร้างรายได้และรักษาอัตลักษณ์ควบคู่กัน

แนวคิดดังกล่าวสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาเชิงพื้นที่ที่ให้ความสำคัญกับเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ซึ่งหากปฏิบัติจริงจะต้องออกแบบกิจกรรมที่เคารพผู้ถือภูมิปัญญาเดิมและเปิดโอกาสให้ชุมชนได้มีส่วนกำหนดทิศทางการพัฒนา

มุมมองต่อไปและสิ่งที่ต้องติดตาม

ข้อเสนอของ ดร.ธนภณ เปิดพื้นที่ให้สังคมถามต่อว่ามหาวิทยาลัยราชภัฏลำปางจะนำแนวคิดนี้ไปปฏิบัติอย่างไร เช่น การจัดหลักสูตรร่วมกับชุมชน การตั้งศูนย์รวบรวมภูมิปัญญาท้องถิ่น หรือโครงการบ่มเพาะผู้ประกอบการวัฒนธรรม ซึ่งหากมีการดำเนินการจริงจะเป็นแบบอย่างให้มหาวิทยาลัยภูมิภาคอื่น ๆ พิจารณา

สำหรับบัณฑิตที่ได้รับปริญญาในวันดังกล่าว ข้อคิดเรื่องความรับผิดชอบต่อบ้านเกิดเป็นการเตือนใจให้ทุกคนมองการศึกษาเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาชุมชน ไม่ใช่เพียงบันไดสู่ความสำเร็จส่วนบุคคล

บทบาทของสถาบันการศึกษาในการเชื่อมโยงความรู้สมัยใหม่กับภูมิปัญญาท้องถิ่นจึงยังคงเป็นประเด็นที่ชาวลำปางและผู้เกี่ยวข้องต้องร่วมกันออกแบบ เมื่อมหาวิทยาลัยยอมรับบทบาทนี้ได้เต็มที่ โอกาสในการแปลงทุนทางวัฒนธรรมให้เป็นพลังพัฒนาที่ยั่งยืนจะเกิดขึ้นจริง