ตัวแทนชุมชนบางพลัด ยื่น กมธ. ขอสอบโครงการริมเจ้าพระยา เรียกร้อง 'หยุด-รับฟัง' ก่อนเดินหน้า

วันนี้ (13 สิงหาคม พ.ศ. 2569) ตัวแทนเครือข่ายประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาริมแม่น้ำเจ้าพระยา เขตบางพลัด เดินทางยื่นหนังสือต่อ คณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน สภาผู้แทนราษฎร เพื่อขอให้ตรวจสอบและเฝ้าระวังแผนการพัฒนาที่กำลังดำเนินการโดยฝ่ายบริหารของกรุงเทพมหานคร

ชุมชนร้องขอการตรวจสอบกระบวนการ

การยื่นหนังสือครั้งนี้ มีตัวแทนจากกลุ่มคัดค้านถนนหลังเขื่อนเลียบเจ้าพระยา เขตบางพลัด นำโดย อมานา อารีย์รัตน์ พร้อมด้วยเครือข่ายชุมชนที่ได้รับผลกระทบ พวกเขาระบุว่าได้ยื่นเรื่องร้องเรียนต่อหน่วยงานภาครัฐมาแล้วหลายหน่วยทั้งกรุงเทพมหานคร กระทรวงมหาดไทย ผู้ตรวจการแผ่นดิน และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) แต่ยังไม่เห็นการทบทวนแผนอย่างเป็นรูปธรรม

ตัวแทนชุมชนชี้ว่าโครงการที่กำลังวางแผนและดำเนินการขาดการศึกษา ผลกระทบทางสังคม (SIA) และมีการละเลยกระบวนการมีส่วนร่วมอย่างเป็นระบบ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสิทธิที่ดิน การดำรงชีวิตและมรดกวัฒนธรรมริมแม่น้ำที่มีมายาวนาน

“เรามาในฐานะของประชาชนที่ต้องการปกป้องสิทธิพื้นฐาน ทั้งในเชิงเนื้อหาและกระบวนการ... พื้นที่แห่งนี้เป็นพื้นที่ที่มีอัตลักษณ์และมรดกทางวัฒนธรรมในการค้าทางน้ำมาตั้งแต่โบราณ” — อมานา อารีย์รัตน์

ความย้อนแย้งระหว่างคำประกาศและการปฏิบัติ

ผู้ยื่นหนังสือระบุว่าเคยได้รับสัญญาณจากผู้บริหารกรุงเทพมหานครในเชิงว่าจะมีการระงับหรือชะลอโครงการ แต่เมื่อดูแผนปฏิบัติการและการดำเนินการของฝ่ายราชการประจำ พบว่ายังมีการเดินหน้าต่อ จนเกิดความไม่มั่นใจและความกังวลในหมู่ชุมชน

นอกจากนี้ นิศานาถ โยธาสมุทร ซึ่งเป็นรองประธานมูลนิธิสถาบันการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม ระบุว่า ความไม่โปร่งใสและข้อมูลที่ขัดแย้งกันเองของหน่วยงานรัฐ เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ชุมชนไม่เชื่อมั่นในกระบวนการตัดสินใจ

ข้อเรียกร้องหลักของชุมชน

• ขอให้คณะกรรมาธิการฯ ตรวจสอบกระบวนการอนุมัติและการจัดทำแผนของกรุงเทพมหานคร
• ขอให้มีการจัดทำการศึกษาผลกระทบทางสังคม (SIA) อย่างเป็นระบบและเปิดเผยผลการศึกษา
• ขอให้ชะลอการดำเนินโครงการทุกขั้นตอน จนกว่าจะมีการเจรจาร่วมกับชุมชนและผู้ได้รับผลกระทบ

ความสำคัญเชิงวัฒนธรรมและวิถีชีวิต

ตัวแทนชุมชนยืนยันว่าแนวตลิ่งและพื้นที่ริมน้ำเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานการค้าทางน้ำและวิถีชีวิตท้องถิ่นที่ดำรงมายาวนานตั้งแต่สมัยอยุธยา การพัฒนารวดเร็วโดยไม่คำนึงถึงบริบททางสังคมและวัฒนธรรมย่อมเสี่ยงต่อการทำลายมรดกทางวัฒนธรรมและฐานอาชีพของคนท้องถิ่น

แนวทางต่อไปและผลกระทบในทางปฏิบัติ

ผู้ยื่นหนังสือเรียกร้องให้คณะกรรมาธิการฯ นำข้อมูลทั้งหมดเข้าสู่กระบวนการพิจารณาเชิงนิติบัญญัติ เพื่อให้ผู้มีอำนาจตัดสินใจได้รับทราบข้อมูลรอบด้านก่อนอนุมัติหรือให้ความเห็นชอบโครงการใด ๆ โดยชุมชนย้ำว่าต้องมีการเปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นอย่างเป็นทางการและโปร่งใส

ขณะเดียวกัน การเคลื่อนไหวครั้งนี้สะท้อนความตึงเครียดระหว่างนโยบายการพัฒนาเมืองและการคุ้มครองสิทธิชุมชนท้องถิ่น หากไม่สามารถหาจุดสมดุลผ่านการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง อาจนำไปสู่การฟ้องร้อง คัดค้านในเชิงกฎหมาย หรือการประท้วงจากชุมชนต่อไป

คณะกรรมาธิการฯ จะต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและข้อมูลจากทั้งสองฝ่ายก่อนออกข้อเสนอแนะหรือบทสรุป ซึ่งประชาชนรวมทั้งเครือข่ายชุมชนระบุว่าจะติดตามการดำเนินการอย่างใกล้ชิด