วันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2569 คณะสำรวจป่าไม้และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ตรวจพบต้นมะเดื่อขนาดใหญ่ซึ่งชาวบ้านเรียกกันในพื้นที่ว่า “พญาต้นมะเดื่อชุมพร” ขึ้นอยู่ใจกลางพื้นที่ป่าสมบูรณ์ของ โครงการอนุรักษ์พันธุ์พืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลสองพี่น้อง อำเภอท่าแซะ จังหวัดชุมพร
การสำรวจและลักษณะเด่นของต้น
การตรวจสอบพื้นที่นำโดยหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมกับหน่วยพิทักษ์ป่า หน่วยดับไฟป่า และทหาร พบต้นมะเดื่อต้นนี้ตั้งอยู่บนพื้นที่สูงเหนือระดับน้ำทะเลประมาณ 190 เมตร จุดที่พบเป็นป่าลึกไม่ติดริมน้ำ ซึ่งต่างจากการพบมะเดื่อชุมพรปกติที่มักพบตามริมน้ำ
จากการวัดเบื้องต้นพบว่า ลำต้นมีความกว้างรอบลำต้นประมาณ 235 เซนติเมตร และมีความสูงโปร่งกว่า 30 เมตร แผ่กิ่งก้านคลุมพื้นที่กว้าง และที่น่าสังเกตคือทั่วทั้งลำต้นออกผลมะเดื่อหนาแน่นเป็นดง ทั้งที่ไม่ได้อยู่ตามแหล่งน้ำตามธรรมชาติ
ความเห็นจากเจ้าหน้าที่และภูมิปัญญาท้องถิ่น
นายสุวิทย์ จันทนะ หัวหน้าหน่วยดับไฟป่าเคลื่อนที่อำเภอท่าแซะ ระบุว่า ตนและทีมเคยเห็นต้นมะเดื่อต้นนี้มาตั้งแต่ปีพ.ศ. 2540 และเคยใช้ลูกมะเดื่อเป็นเสบียงตอนลาดตระเวน เจ้าหน้าที่ประเมินจากขนาดของลำต้นว่าไม้น่าจะมีอายุมากกว่า 100 ปี
ด้านนายเสน่ห์ ศิลา หัวหน้าหน่วยพิทักษ์ป่าเนินทอง กล่าวว่า ตลอดการทำงานหลายสิบปีไม่เคยพบมะเดื่อชุมพรที่เติบโตสมบูรณ์และมีขนาดใหญ่เช่นนี้มาก่อน
“มะเดื่อชุมพร เป็นไม้มงคล เป็นศักดิ์สิทธิ์ประจำจังหวัดที่ได้รับพระราชทานมา”
ถ้อยคำข้างต้นซึ่งมาจากพระภิกษุสงฆ์ผู้ทรงภูมิในท้องถิ่น สะท้อนมุมมองทางวัฒนธรรมและความเชื่อที่ชุมชนมีต่อไม้ชนิดนี้ ทำให้การค้นพบนอกจากมีความสำคัญทางระบบนิเวศแล้ว ยังมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ต่อชุมชนท้องถิ่น
ผลกระทบต่อการอนุรักษ์และการจัดการพื้นที่
การมีอยู่ของต้นมะเดื่อขนาดใหญ่ในพื้นที่โครงการอนุรักษ์ชี้ให้เห็นถึงคุณค่าทางชีวภาพของผืนป่าและความจำเป็นในการปกป้องไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ซึ่งเป็นแหล่งอาหารและที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า ทั้งนี้ ต้นดังกล่าวตั้งอยู่ในเขตป่าที่มีการเฝ้าระวังไฟป่าอยู่แล้ว แต่การจัดการพื้นที่ต้องพิจารณาเพื่อให้เกิดการอนุรักษ์อย่างยั่งยืนและป้องกันการถูกทำลายจากกิจกรรมที่ไม่เหมาะสม
- ลักษณะต้น: รอบลำต้น 235 ซม., สูงกว่า 30 ม., อยู่สูงจากระดับน้ำทะเล ~190 ม.
- สถานที่: ป่าสมบูรณ์ หมู่ 7 ตำบลสองพี่น้อง อำเภอท่าแซะ
- ผู้พบ: เจ้าหน้าที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า หน่วยพิทักษ์ป่า หน่วยดับไฟป่า และทหาร
ข้อพิจารณาด้านการใช้ประโยชน์และการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ
ความสนใจในต้นไม้ยักษ์อาจดึงนักท่องเที่ยวและชาวบ้านเข้ามาชม แต่ต้องระมัดระวังไม่ให้กิจกรรมดังกล่าวสร้างความเสียหายต่อระบบนิเวศหรือเพิ่มความเสี่ยงไฟป่า เจ้าหน้าที่ควรวางแนวนโยบายเพื่อรักษาความสมบูรณ์ของพื้นที่ เช่น จำกัดการเข้า-ออก จัดเส้นทางเดินที่ไม่รบกวนรากต้น และให้ความรู้แก่ประชาชนและนักท่องเที่ยวเกี่ยวกับการปกป้องทรัพยากรป่าไม้
ทางออกเชิงนโยบายและการมีส่วนร่วมของชุมชน
การอนุรักษ์ต้นมะเดื่อชุมพรควรผสานการบริหารจัดการของหน่วยงานรัฐ โครงการอนุรักษ์ และชุมชนท้องถิ่น โดยเฉพาะการสร้างมาตรการคุ้มครอง การเฝ้าระวังไฟป่าอย่างต่อเนื่อง และการส่งเสริมความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อให้คนในพื้นที่เป็นผู้พิทักษ์ทรัพยากรด้วยตนเอง
การค้นพบต้นมะเดื่อยักษ์นี้จึงไม่เพียงเป็นเรื่องน่าตื่นตาตื่นใจทางธรรมชาติ แต่ยังเรียกร้องให้มีการวางแผนเชิงนโยบายที่ชัดเจนเพื่อคุ้มครองไม้เก่าแก่และคุณค่าทางวัฒนธรรมที่เกี่ยวเนื่องต่อไป
