สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ได้ดำเนินการ ถอนรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ (EHIA) ของโครงการพัฒนาท่าเรือทั้ง 2 แห่งที่เคยเสนอไปยังสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) แล้ว ได้แก่ โครงการท่าเรือบริเวณ แหลมร่ว อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร และโครงการท่าเรือบริเวณ แหลมอ่าวอ่าง อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง ทั้งนี้การดำเนินการดังกล่าวเป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรี (ครม.) และความตกลงตามบันทึกข้อตกลง (MOU) ระหว่างกระทรวงคมนาคมกับกลุ่ม SEC Watch
บริบทของการถอน EHIA
มติ ครม. เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2569 รับทราบการที่กระทรวงคมนาคมได้ลงนาม MOU ร่วมกับกลุ่มศึกษาการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ (SEC Watch) เพื่อทบทวนแนวทางพัฒนาระเบียงคมนาคมภาคใต้หรือโครงการที่หลายฝ่ายเรียกว่า “แลนด์บริดจ์” ส่งผลให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเห็นควรชะลอการดำเนินงานเดิม และดำเนินการตามขั้นตอนที่กำหนดใน MOU แทน
ก่อนการถอนรายงาน EHIA นั้น รายงานของโครงการทั้งสองฉบับอยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (คชก.) ซึ่งมีการท้วงติงเรียกร้องให้ปรับปรุงแก้ไขรวมถึง การตั้งข้อสังเกตถึง 222 ประเด็น ซึ่งชี้ให้เห็นความละเอียดและปัญหาด้านข้อมูลที่ต้องแก้ไขก่อนจะเดินหน้าต่อ
แผนศึกษาครอบคลุม 14 จังหวัดภาคใต้
แนวทางถัดไปที่ สนข. เตรียมดำเนินการ คือการจัดทำแผนแม่บทการพัฒนาภาคใต้ทั้ง 14 จังหวัดใหม่ โดยมีการร่างข้อกำหนดการว่าจ้าง (TOR) เพื่อคัดเลือกสถาบันวิชาการมาดำเนินการศึกษาแทนการเดินหน้าแบบโครงการเดี่ยว การศึกษานี้คาดว่าจะครอบคลุมมิติด้านโครงสร้างพื้นฐานคมนาคม การเชื่อมโยงระหว่างอ่าวไทยและอันดามัน ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ชุมชน และความเป็นไปได้ทางเศรษฐกิจ
เบื้องต้นมีข้อเสนอให้จ้างสถาบันอุดมศึกษาหรือหน่วยวิจัย เช่น สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) มาสำรวจความเหมาะสมใหม่ทั้งหมด โดยคาดว่าจะมีการของบประมาณจากรัฐบาลเพื่อเริ่มกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างในปีนี้
- โครงการที่ถอน EHIA: แหลมร่ว จ.ชุมพร และ แหลมอ่าวอ่าง จ.ระนอง
- เหตุผลสำคัญ: มติ ครม. และ MOU ระหว่างกระทรวงคมนาคมกับ SEC Watch
- ขั้นตอนต่อไป: ร่าง TOR จ้างสถาบันการศึกษา ทำแผนแม่บทภาคใต้ 14 จังหวัด
| หัวข้อ | สถานะ/รายละเอียด |
|---|---|
| วันที่ ครม.รับทราบ | 4 สิงหาคม พ.ศ. 2569 |
| จำนวนประเด็นท้วงติงจาก คชก. | 222 ประเด็น |
| พื้นที่ที่เกี่ยวข้อง | แหลมร่ว (หลังสวน จ.ชุมพร), แหลมอ่าวอ่าง (เมืองระนอง) |
| ขอบเขตการศึกษาที่จะทำใหม่ | แผนแม่บทการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานคมนาคม 14 จังหวัดภาคใต้ |
ผลกระทบต่อชุมชนและข้อกังวลท้องถิ่น
การหยุดหรือปรับทิศโครงการแลนด์บริดจ์มีความหมายต่อชุมชนชายฝั่งและภาคการประมงของชุมพรโดยตรง ประชาชนในพื้นที่ที่ติดตามเรื่องนี้มานานต่างจับตาว่าการศึกษาครั้งใหม่นี้จะให้ความสำคัญต่อการคุ้มครองทรัพยากรธรรมชาติอย่างไร และจะมีส่วนร่วมของภาคประชาชนมากน้อยเพียงใด
การรื้อโครงการเพื่อทำแผนแม่บทระดับภูมิภาคอาจนำมาซึ่งกรอบการพัฒนาที่ครอบคลุมและรอบด้านกว่าเดิม แต่ก็หมายถึงระยะเวลาที่ต้องใช้ในการศึกษายาวออกไป ส่งผลให้การตัดสินใจเชิงนโยบายต้องอธิบายความจำเป็นและผลประโยชน์ต่อท้องถิ่นอย่างชัดเจน
สิ่งที่ควรติดตาม
ในขั้นตอนต่อไป สาธารณะควรจับตาเรื่องต่อไปนี้:
- รายละเอียด TOR และหน่วยงานหรือสถาบันที่ได้รับการว่าจ้าง
- กรอบเวลาและงบประมาณสำหรับการศึกษาใหม่
- กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่นและการเปิดเผยข้อมูลผลการศึกษา
ข่าวนี้สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายที่สำคัญต่อการพัฒนาชายฝั่งภาคใต้ และชี้ให้เห็นว่าการวางแผนโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่จำเป็นต้องประสานทั้งมิติเทคนิค สิ่งแวดล้อม และความยอมรับของชุมชน เพื่อให้การพัฒนาสอดคล้องกับการอนุรักษ์ทรัพยากรและวิถีชีวิตท้องถิ่น
