โครงการแก้มลิงแก้ปัญหาน้ำท่วม-แล้งในพื้นที่ตำบลดอนโอง
วันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2569 โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาชีกลาง สำนักงานชลประทานที่ 6 ของ กรมชลประทาน ดำเนินโครงการพัฒนาแก้มลิงห้วยปลาค้าว พร้อมอาคารประกอบ ในตำบลดอนโอง อำเภอโพธิ์ชัย จังหวัดร้อยเอ็ด เพื่อบรรเทาปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากในฤดูฝนและปัญหาขาดแคลนน้ำในฤดูแล้งของราษฎรในพื้นที่
สภาพเดิมและแนวทางการปรับปรุง
ก่อนหน้านี้ พื้นที่บริเวณห้วยปลาค้าวมีลักษณะตื้นเขิน ทำให้ความสามารถในการกักเก็บน้ำจำกัด โดยเฉพาะเมื่อเป็นพื้นที่รับน้ำในช่วงน้ำหลากจึงเกิดน้ำท่วมบ่อยครั้ง ขณะที่ในฤดูแล้งกลับขาดแคลนน้ำอย่างรุนแรง โครงการของสำนักงานชลประทานที่ 6 จึงสำรวจออกแบบและจัดทำงานวิศวกรรมเพื่อเพิ่มปริมาตรกักเก็บและปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานของแหล่งน้ำ
ผลงานทางวิศวกรรมและตัวเลขพื้นฐาน
การดำเนินงานประกอบด้วยการขุดลอกพื้นที่จำนวนหนึ่ง การก่อสร้างคันดิน พร้อมระบบท่อลอดและอาคารประกอบโครงการ เมื่อแล้วเสร็จ โครงการสามารถเพิ่มความจุการเก็บกักน้ำในพื้นที่ได้อย่างมีนัยสำคัญ
| รายการ | รายละเอียด |
|---|---|
| พื้นที่ขุดลอก | ประมาณ 214 ไร่ |
| ปริมาณดินขุด | ประมาณ 770,000 ลูกบาศก์เมตร |
| ความยาวคันดิน | ประมาณ 5.3 กิโลเมตร (บดอัดแน่น) |
| ท่อลอด | ขนาด 2 x 2 เมตร จำนวน 5 ช่อง ใน 2 จุด |
| ปริมาตรกักเก็บน้ำเพิ่ม | 770,000 ลูกบาศก์เมตร |
| สถานะโครงการ | ดำเนินการแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2568 |
ผลกระทบต่อชุมชนและการใช้ประโยชน์
หลังการปรับปรุงแก้มลิงห้วยปลาค้าว ชาวบ้านในตำบลดอนโองรายงานการเปลี่ยนแปลงด้านการบริหารจัดการน้ำอย่างชัดเจน ทั้งการมีน้ำสำรองสำหรับอุปโภคบริโภคและการเกษตร รวมถึงการลดความรุนแรงของน้ำท่วมในฤดูน้ำหลาก โครงการนี้ยังช่วยให้เกษตรกรสามารถทำนาปรังได้ต่อเนื่องตลอดปีและเปิดโอกาสให้ปลูกพืชอื่นร่วมกับการใช้งานเครื่องสูบน้ำไฟฟ้า
"ทำให้มีน้ำเก็บกักไว้ใช้ทำนาปรังได้ตลอดทั้งปี" — เกษตรกรผู้ใช้น้ำรายหนึ่ง
นอกจากการใช้น้ำเพื่อการเกษตรแล้ว แหล่งน้ำที่ปรับปรุงแล้วยังกลายเป็นแหล่งประมงท้องถิ่น ทำให้ชาวบ้านสามารถจับปลาเป็นอาชีพเสริม สร้างรายได้เพิ่มเติมและเป็นแหล่งอาหารในชุมชน
- บรรเทาปัญหาน้ำท่วม ในฤดูฝนโดยลดพื้นที่รับน้ำที่ล้น
- เพิ่มแหล่งกักเก็บน้ำ สำหรับอุปโภคบริโภคและการเกษตรในฤดูแล้ง
- สร้างโอกาสอาชีพเสริม เช่น การประมงท้องถิ่น
นัยยะต่อการจัดการน้ำในร้อยเอ็ด
โครงการแก้มลิงห้วยปลาค้าวเป็นตัวอย่างหนึ่งของการบริหารจัดการแหล่งน้ำเชิงวิศวกรรมที่เน้นทั้งการลดความเสี่ยงจากอุทกภัยและการเสริมความมั่นคงด้านน้ำในระยะยาว สำหรับจังหวัดร้อยเอ็ดซึ่งมีลักษณะภูมิประเทศที่รับน้ำในช่วงหน้าฝนและแห้งแล้งในหน้าแล้ง การลงทุนปรับปรุงแหล่งกักเก็บน้ำขนาดเล็กถึงขนาดกลางเช่นนี้มีความสำคัญต่อระบบเกษตรกรรมรายย่อยและความเป็นอยู่ของชุมชน
สำนักงานชลประทานที่ 6 ระบุว่าการดำเนินงานดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชน ทั้งด้านอุทกภัยและภัยแล้ง หากมีการติดตามผลการใช้น้ำและการบำรุงรักษาอย่างต่อเนื่อง โครงการดังกล่าวอาจเป็นแบบอย่างให้พื้นที่อื่น ๆ ของจังหวัดนำไปปรับใช้ในอนาคต
