กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ ออกคำเตือนถึงการจำหน่ายสินค้าที่แอบอ้างใช้ชื่อและตรา GI กับผลิตภัณฑ์ ชามไก่ลำปาง ซึ่งหากไม่เป็นไปตามเงื่อนไขที่ขึ้นทะเบียน จะเข้าข่ายความผิดตามกฎหมายและมีโทษทั้งจำและปรับ พร้อมเชิญชวนให้ประชาชนตรวจสอบตรา GI ก่อนซื้อเพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการในพื้นที่
บทลงโทษตามกฎหมาย
นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา ระบุว่าการนำชื่อหรือเครื่องหมาย GI ไปใช้กับสินค้าที่ไม่ได้ผลิตในแหล่งที่กำหนด หรือไม่ได้ผ่านกระบวนการตามมาตรฐานที่ขึ้นทะเบียน GI ไว้ จะเข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ.คุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ พ.ศ.2546 โดยมีโทษปรับสูงสุด 200,000 บาท
นอกจากนี้ หากมีการนำตรา GI ของไทยไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต ผู้กระทำอาจถูกดำเนินคดีตาม พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า พ.ศ.2534 ซึ่งมีโทษทั้งจำคุกและปรับ ทั้งนี้อธิบดีกรมทรัพย์สินฯ ย้ำว่าการใช้ลวดลายหรือรูปแบบที่คล้ายคลึงกับสินค้า GI โดยไม่ใช้ชื่อหรือตรา GI อย่างชัดเจนอาจไม่เข้าข่ายความผิดตามกฎหมายฉบับนี้ เนื่องจากกฎหมายคุ้มครองชื่อและแหล่งกำเนิดเป็นหลัก ไม่ได้คุ้มครองรูปแบบลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์
“กรมขอเชิญชวนประชาชนเลือกซื้อชามไก่ลำปางที่มีการแสดงชื่อสินค้า GI และตราสัญลักษณ์ GI อย่างถูกต้อง หากไม่พบตราสัญลักษณ์ GI หรือไม่มีการระบุแหล่งกำเนิดอย่างชัดเจน ผู้บริโภคควรตรวจสอบข้อมูลให้รอบคอบก่อนตัดสินใจซื้อ เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการ GI ไทย” — นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม
สถานการณ์ผู้ผลิตและผลกระทบท้องถิ่น
ขณะนี้มีผู้ประกอบการในจังหวัดที่ผลิตชามไก่ลำปางซึ่งผ่านการขึ้นทะเบียน GI ประมาณ 10 ราย โดยมีปริมาณการผลิตรวมประมาณ 2,600 ชิ้นต่อปี ผู้ประกอบการกลุ่มนี้ได้จัดทำระบบควบคุมคุณภาพสินค้าและผ่านการประเมินจากคณะกรรมการตามข้อกำหนดการขึ้นทะเบียน
การแอบอ้างชื่อหรือใช้ตรา GI โดยไม่ได้รับอนุญาตอาจก่อผลกระทบหลายด้าน ทั้งเป็นการลดมูลค่าทางการตลาดของสินค้าจริง ลดความเชื่อมั่นของผู้บริโภค และก่อให้เกิดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้ผลิตท้องถิ่นที่ลงทุนในการยกระดับมาตรฐาน
ข้อแนะนำสำหรับผู้บริโภคและผู้ประกอบการ
กรมทรัพย์สินทางปัญญาแนะนำให้ผู้บริโภคและผู้ประกอบการปฏิบัติดังนี้
- ตรวจสอบการแสดงชื่อสินค้าและ ตราสัญลักษณ์ GI บนตัวสินค้าและบรรจุภัณฑ์
- หากไม่แน่ใจ ให้สอบถามแหล่งที่มาหรือผู้ขายถึงที่มาของสินค้าและหลักฐานการขึ้นทะเบียน
- กรณีสงสัยว่าเป็นการแอบอ้าง ให้แจ้งหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องทันที
ทั้งนี้ ผู้ที่สงสัยหรือพบเห็นการแอบอ้างสามารถติดต่อสำนักงานพาณิชย์จังหวัดทุกจังหวัด หรือแจ้งผ่านสายด่วนของกรมทรัพย์สินทางปัญญา หมายเลข 1368 เพื่อให้กรมเข้าตรวจสอบและประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป
ข้อมูลสรุป
| รายการ | ข้อมูล |
|---|---|
| จำนวนผู้ประกอบการ GI ที่ผลิต | ประมาณ 10 ราย |
| ปริมาณการผลิตรวม | ประมาณ 2,600 ชิ้นต่อปี |
| โทษตาม พ.ร.บ.คุ้มครองสิ่งบ่งชี้ฯ พ.ศ.2546 | ปรับสูงสุด 200,000 บาท |
| โทษตาม พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า พ.ศ.2534 | จำคุกสูงสุด 4 ปี/ปรับสูงสุด 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
การคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ถือเป็นเครื่องมือสำคัญในการรักษาเอกลักษณ์และมูลค่าทางเศรษฐกิจของสินค้าพื้นถิ่น สำหรับผู้บริโภค การตรวจสอบและเลือกซื้อสินค้าที่มีตรา GI ถูกต้องไม่เพียงแต่ช่วยป้องกันการถูกหลอกลวง แต่ยังเป็นการสนับสนุนผู้ผลิตท้องถิ่นที่ยึดถือมาตรฐานและการผลิตที่ยั่งยืน
กรมทรัพย์สินทางปัญญากำลังติดตามและเร่งตรวจสอบกรณีที่มีการแจ้งเบาะแส หากมีการพบการแอบอ้างจะมีการดำเนินการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัดเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคและผู้ประกอบการ GI ที่ทำตามกฎเกณฑ์
