วันนี้ (22 กันยายน พ.ศ.2569) ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติรับหลักการร่างพระราชบัญญัติให้จัดตั้ง มหาวิทยาลัยน่าน ตามข้อเสนอของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยเป็นการยกระดับจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาน่านมาเป็นหน่วยงานในกำกับของรัฐที่ไม่เป็นส่วนราชการและไม่เป็นรัฐวิสาหกิจ
เป้าหมายเชิงพื้นที่และการบริหารที่ยืดหยุ่น
สาระสำคัญของร่างกฎหมายชี้ให้เห็นเป้าหมายเพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการบริหาร ทั้งด้านบุคลากร การเงิน และนิติกรรม ซึ่งจะช่วยให้สถาบันสามารถตอบโจทย์ปัญหาที่มีความจำเพาะของจังหวัดน่านได้รวดเร็วยิ่งขึ้น โดยเน้นการออกแบบหลักสูตรสำหรับบริบทพื้นที่ป่า-ภูเขา การรับมือสังคมสูงวัย และงานที่ส่งเสริมการป้องกันการสูญเสียบุคลากรหรือ "สมองไหล"
หลักสูตรมุ่งแก้ปัญหาเฉพาะพื้นที่
ร่าง พ.ร.บ.ระบุหลักสูตรเฉพาะทางที่มุ่งแก้โจทย์ท้องถิ่น เช่น วนเกษตร, วิศวกรรมภัยพิบัติ โดยเฉพาะการจัดการไฟป่าและดินถล่ม และสาขาที่เกี่ยวข้องกับ สุขภาวะ ซึ่งสอดคล้องกับสภาพภูมิประเทศของจังหวัดน่านที่เป็นภูเขาและพื้นที่อนุรักษ์
การคุ้มครองผู้เรียนและบุคลากร
หนึ่งในประเด็นที่ร่างกฎหมายให้ความสำคัญคือการคุ้มครองสิทธิผู้เรียน โดยกำหนดห้ามปฏิเสธการรับเข้าเรียนหรือบังคับให้ออกจากการศึกษาในระดับปริญญาตรีเนื่องจากขาดแคลนทุนทรัพย์ ขณะเดียวกันร่างฯ เปิดทางให้บุคลากรเดิมมีสิทธิเลือกโอนย้ายตามความสมัครใจ หากเปลี่ยนสถานะเป็นพนักงานของมหาวิทยาลัยจะได้รับเงินเดือนและสวัสดิการไม่น้อยกว่าที่เคยได้รับ
"จะดัน 'มหาวิทยาลัยน่าน' เป็น Innovation Sandbox University... แม้จะขนาดเล็ก แต่มีคุณภาพสูง"
คำกล่าวของนายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เป็นทิศทางที่ชี้ให้เห็นบทบาทของมหาวิทยาลัยในฐานะหน่วยงานทดลองนวัตกรรมที่เชื่อมโยงกับชุมชน
การบริหารรายได้และส่งเสริมนวัตกรรม
ร่างกฎหมายเปิดช่องให้มหาวิทยาลัยบริหารรายได้อิสระโดยไม่ต้องนำส่งคลัง ซึ่งสามารถนำรายได้ไปตั้งหรือร่วมลงทุนในนิติบุคคล เพื่อพัฒนาต่อยอดงานวิจัยและส่งเสริมกิจการเริ่มต้น (startup) รวมทั้งสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจจากผลงานวิจัยและนวัตกรรม
ยุทธศาสตร์ 5 ด้านของมหาวิทยาลัยน่าน
ร่างแผนยุทธศาสตร์ที่นำเสนอประกอบด้วย 5 ด้านสำคัญ เพื่อเชื่อมโยงพันธกิจของมหาวิทยาลัยกับการพัฒนาท้องถิ่น
- การพัฒนากำลังคน ในรูปแบบการเรียนรู้ตลอดชีวิต
- การพัฒนาวิจัยและนวัตกรรม ที่มุ่งประเด็นอนุรักษ์และแก้ไขปัญหา PM2.5 รวมทั้งต่อยอดสู่ Green Economy และ Circular Economy
- การบริการวิชาการท้องถิ่น เพื่อยกระดับอาชีพและสร้างรายได้ที่เหมาะสมกับสังคมคาร์บอนต่ำ
- การสร้างมูลค่าเศรษฐกิจสร้างสรรค์เชิงวัฒนธรรม ซึ่งถือเป็นจุดเด่นของจังหวัดน่าน
- การพัฒนาโครงสร้างการบริหาร ให้มีความยืดหยุ่นสูงตอบโจทย์ปัญหาพื้นที่
| ยุทธศาสตร์ | ประเด็นเชิงปฏิบัติ |
|---|---|
| พัฒนากำลังคน | หลักสูตรระยะสั้น-ยาวและการเรียนรู้ตลอดชีวิต |
| วิจัยและนวัตกรรม | งานวิจัยป้องกันไฟป่า PM2.5 และเศรษฐกิจสีเขียว |
| บริการวิชาการ | ยกระดับอาชีพท้องถิ่นและสังคมคาร์บอนต่ำ |
| เศรษฐกิจสร้างสรรค์ | เพิ่มมูลค่าวัฒนธรรมท้องถิ่น |
| บริหารยืดหยุ่น | การเงิน บุคลากร และการร่วมลงทุน |
ขั้นตอนต่อไปและการมีส่วนร่วมของชุมชน
ร่าง พ.ร.บ.ผ่านการรับฟังความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้องโดยมีสัดส่วนผู้เห็นด้วยมากกว่าร้อยละ 92 หลังจากนี้ร่างกฎหมายจะถูกส่งให้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณา ก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการพิจารณาของรัฐสภาต่อไป ระยะเวลาที่ใช้ในแต่ละขั้นตอนขึ้นกับกระบวนการทางกฎหมายและการพิจารณาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
สำหรับจังหวัดน่าน การมีมหาวิทยาลัยที่มุ่งประเด็นเฉพาะพื้นที่อาจช่วยเติมช่องว่างด้านทักษะคนท้องถิ่นและสร้างโอกาสในการวิจัยที่ตอบโจทย์การบริหารเชิงนิเวศและเศรษฐกิจท้องถิ่น อย่างไรก็ดี การแปลงนโยบายเป็นผลสัมฤทธิ์จะขึ้นกับการออกแบบหลักสูตร การจัดสรรงบประมาณ และการร่วมมือกับภาคส่วนต่าง ๆ ในภูมิภาค
ผู้สนใจสามารถติดตามความคืบหน้าของร่าง พ.ร.บ.มหาวิทยาลัยน่านในขั้นตอนตรวจพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาและประกาศของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
