In Soest is een recente toepassing van optoppen van woningen in praktijk gebracht: op het woonblok Hoog Soestdijk zijn twintig sociale huurwoningen toegevoegd. De corporatie die het project uitvoerde, Portaal, stelt dat dit laat zien dat verdichten door omhoog bouwen een concrete bijdrage kan leveren aan de lokale woningopgave, maar waarschuwt ook voor complicaties die dergelijke projecten met zich meebrengen.
Praktijkervaring en publieksvraag
Bij de oplevering van de nieuwe appartementen ontstond veel belangstelling: bijna 1.500 woningzoekenden reageerden. Dat onderstreept zowel de vraag naar betaalbare woningen in de regio als het potentieel van optoppen om snel aanbod te vergroten zonder extra grond te gebruiken. Bij het uitvoerende deel van het project was bouwbedrijf Veluwezoom Verkerk Bouw betrokken.
Corporatie Portaal over opbrengst en leerpunten
Portaal benadrukt dat naast het toevoegen van twintig woningen het project ook heeft gezorgd voor praktijkkennis die bij toekomstige projecten van pas komt. Het combineren van wonen op een bestaand, bewoond gebouw brengt extra complexiteit met zich mee, waardoor elke stap—van ontwerp tot uitvoering en beheer—zorgvuldig moet worden afgewogen.
Bestuurlijke en juridische hindernissen
Niet alle partijen geloven even sterk in optoppen als oplossing. Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) noemde het concept recent kritisch. Tegelijkertijd waarschuwen betrokken bedrijven ervoor dat het grootste knelpunt niet zozeer technisch is, maar bestuurlijk en juridisch.
"De techniek is de afgelopen jaren enorm vooruitgegaan. De grootste uitdagingen zitten tegenwoordig bij vergunningen, parkeerbeleid, regelgeving, VvE's en politieke besluitvorming," aldus Jeroen Rutte van HDO Groep, een bedrijf gespecialiseerd in houtbouw (niet betrokken bij het Soest-project).
HDO stelt dat dankzij lichte bouwmethoden en prefab-oplossingen veel projecten technisch sneller te realiseren zijn dan algemeen wordt aangenomen, maar dat procedures vaak vertragen. Als gemeenten, woningcorporaties, ontwikkelaars en bouwbedrijven beter samenwerken, kunnen volgens HDO veel stappen worden versneld.
Voorbeelden en tegenvoorbeelden in Nederland
Er zijn binnen Nederland verschillen in benadering. Zo stimuleert Rotterdam optoppen actief via lokaal beleid. Daar staat tegenover dat de gemeente Haarlem recent besloot af te zien van een grootschalige aanpak; daar speelde onderzoek een rol dat optoppen duur, juridisch complex en moeilijk uitvoerbaar achtte. Hoogleraar Hilde Remøy noemt het te negatief om optoppen nu al af te schrijven.
| Kenmerk | Soest (Hoog Soestdijk) |
|---|---|
| Toegevoegde woningen | 20 |
| Aantal reacties woningzoekenden | ~1.500 |
| Betrokken bouwpartner | Veluwezoom Verkerk Bouw |
Gevolgen voor Soest en vervolg
Voor Soest biedt het project een concrete casus: op relatief kleine schaal is extra sociale huisvesting geregistreerd zonder nieuwe grondontwikkeling. Tegelijkertijd toont de ervaring dat opschaling van optopprojecten beleidsmatige keuzes vereist. Belangrijke aandachtspunten voor gemeentelijke afdelingen Ruimtelijke Ordening, vergunningverlening en parkeerbeleid zijn onder meer:
- afstemming tussen VvE-regels en bouwkundige veranderingen;
- snellere en duidelijke vergunningprocedures;
- parkeeroplossingen en infrastructuuraanpassingen voor hogere dichtheid.
Het succes van het project op Hoog Soestdijk levert zowel een bewijs van concept als een reeks praktische lessen op. Voor Soest en omliggende gemeenten geldt dat technische mogelijkheden aanwezig zijn, maar dat bestuurlijke besluitvorming en samenwerking de doorslag zullen geven bij de vraag of optoppen op grotere schaal wordt toegepast.
