EASTERMAR — De provincie Fryslân en de Europese Unie investeren de komende twee jaar bijna €5 miljoen in het herstel van landschapselementen in Fryslân. Het initiatief, uitgevoerd door Landschapsbeheer Friesland samen met zeven Friese agrarische collectieven, lokt veel aanmeldingen van boeren en particulieren. Voor enkele maatregelen is het beschikbare budget inmiddels uitgeput.
Niet-productieve investeringen centraal
Het project richt zich op zogenoemde niet-productieve investeringen: ingrepen die een boer niet direct extra opbrengsten opleveren, zoals de aanleg van poelen, houtsingels of kruidenrijke greppellanden. De uitvoering van deze maatregelen wordt volledig vergoed. In sommige gevallen is er daarna via het agrarisch collectief een vergoeding mogelijk voor het onderhoud.
Volgens de betrokken organisaties dienen de maatregelen meerdere doelen: het versterken van de biodiversiteit, het vasthouden van water en de opslag van CO2. Daarnaast dragen ze bij aan het behoud van het karakteristieke Friese landschap, dat onder druk staat door intensivering en verkaveling.
Grote belangstelling, sommige regelingen vol
Voor de maatregel kruidenrijk greppelland was aanvankelijk honderd hectare gereserveerd; die ruimte is inmiddels volledig vergeven. Ook de regeling voor het herstel en vergroenen van voormalige boerenerven is populair en is volgeboekt. Voor andere typen ingrepen zijn nog mogelijkheden beschikbaar.
| Maatregel | Status |
|---|---|
| Kruidenrijk greppelland (reservering 100 ha) | Volgeboekt |
| Vergroenen en herstel van erven | Volgeboekt |
| Poelen, houtsingels, natuurvriendelijke oevers, bloemrijke akkerranden, herstellen opvaarten | Nog beschikbaar |
Ook particuliere eigenaren kunnen meedoen
Niet alleen agrariërs, maar ook particulieren kunnen deelnemen aan het programma. Vooral het plan om voormalige erven te herstellen en te vergroenen wekt veel belangstelling. Deelnemers krijgen begeleiding bij het opstellen van een erfinrichtingsplan, dat is gebaseerd op historische kaarten en ecologische kennis. Daarnaast ontvangen zij plantgoed. Deelnemers moeten de aangeplante bomen en struiken zelf planten, water geven en minimaal tien jaar in stand houden.
- De aanleg van maatregelen wordt volledig vergoed.
- Voor beheer kan in enkele gevallen een aanvullende vergoeding worden verstrekt via agrarische collectieven.
- De nadruk ligt op maatregelen die biodiversiteit, waterbeheer en CO2-opslag bevorderen.
Ruimte voor gerichte landschapsherstelmaatregelen
Genoemde overige mogelijkheden omvatten onder meer het herstellen van opvaarten, de aanleg van natuurvriendelijke oevers en bloemrijke akkerranden, en het planten van houtsingels rond boerenland. Het grootste deel van het geld is bestemd voor ingrepen op landbouwgrond, waar het effect op ecologie en waterhuishouding naar verwachting het grootst is.
De timing van de subsidie en de uitvoering over twee jaar suggereert dat veel projecten nog dit en komend seizoen voorbereid en aangelegd moeten worden. Boeren en particulieren die belangstelling hebben, wordt geadviseerd zich daar tijdig voor te melden bij Landschapsbeheer Friesland of het lokale agrarisch collectief.
Het initiatief past in een bredere nationale en Europese trend om landelijk gebied multifunctioneler in te richten: naast productie ook natuur, klimaatadaptatie en beleving. Voor Fryslân, met zijn open landschap en uitgebreide waterlopen, kan herstel van eenvoudige landschapselementen bijdragen aan natuurwaarden en klimaatbestendigheid zonder dat hiervoor de landbouwproductie volledig hoeft te verdwijnen.
Voor vragen of om mee te doen kunnen geïnteresseerden contact opnemen met Landschapsbeheer Friesland of het dichtstbijzijnde agrarisch collectief. Lokale adviseurs helpen bij het opstellen van plannen en begeleiden de uitvoering, onder meer aan de hand van historische kaartgegevens en ecologische adviezen.
Het project laat zien dat financiële stimulans en samenwerking tussen overheden, collectieven en burgers concrete kansen bieden om het Friese landschap toekomstbestendig te maken. Tegelijkertijd toont de snelle belangstelling voor sommige regelingen aan dat de vraag naar zulke herstelmaatregelen groot is.
