Het jaarlijkse rapport van de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD) ontbreekt dit jaar nog steeds. Voor inwoners en bestuurders van Den Haag is dat meer dan een administratieve omissie: het rapport fungeert doorgaans als eerste, vertrouwelijke indicatie van welke veiligheidsdreigingen in Den Haag en daarbuiten op tafel liggen en welke thema’s in de stad spelen.
Spanning tussen diensten en politiek na Malieveld
De aarzeling om het CIVD-jaarverslag te publiceren valt samen met een periode van verhoogde politieke spanning die volgde op de escalatie van extreemrechts geweld op het Malieveld op 20 september 2025. Die gebeurtenis werd landelijk gevoeld, maar speelde zich letterlijk voor de deur van het Binnenhof en beïnvloedt sindsdien de discussie over veiligheid en democratische grenzen in Den Haag.
Direct na het geweld ontstond een openlijk meningsverschil tussen de inlichtingendiensten en een aantal politieke partijen. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en de AIVD concludeerden dat de taal in de politiek een voedingsbodem kan vormen voor politiek geweld. Toenmalig AIVD-hoofd Erik Akerboom stelde destijds dat ook de politiek in de spiegel moet kijken.
"We moeten allemaal in de spiegel kijken, ook de politiek."
In de Kamer stelde ChristenUnie-fractievoorzitter Mirjam Bikker vragen aan toenmalig CIVD-voorzitter Geert Wilders over de invloed van politieke woorden op het publiek. Wilders antwoordde toen:
"Helemaal niets. Ik blijf doen wat ik doe."
De verhouding tussen de diensten en het politieke veld is sindsdien een terugkerend punt van zorg. Voor Den Haag, als centrum van nationale politiek en locatie van het Malieveld, betekent dat zowel operationele als bestuurlijke uitdagingen: hoe waarborg je de openbare orde rond politieke manifestaties, en hoe classificeer en bespreek je politieke uitingen die mogelijk aanzetten tot geweld?
Nieuwe analyse: façadepolitiek en normalisering
Recent brachten NCTV en AIVD een gezamenlijke analyse uit over wat zij noemen 'façadepolitiek'. De diensten signaleren dat rechts-extremistische groepen hun ideeën verpakken zodat ze acceptabeler lijken voor een breder publiek. Methoden variëren van online beïnvloeding tot het kapen van asielprotesten en het infiltreren of beïnvloeden van partijen op de uiterste rechterflank.
De analyse noemt verschillende organisaties bij naam, waaronder White Lives Matter, de Geuzenbond, de Groot-Nederlandse Studentenvereniging en Voorpost. Volgens de diensten verheerlijken sommige van deze groepen het nationaalsocialisme, tonen zij antisemitische opvattingen en promoten zij racistische superioriteitsideeën. De analyse beschrijft ook termen als 'omvolking' en 'remigratie' als voorbeelden van discours dat bijdraagt aan de normalisering van extreemrechtse ideeën.
- Direct effect op Den Haag: het Malieveld blijft een brandpunt van logistieke en veiligheidsvraagstukken.
- Bestuurlijke impact: versterken van controle en informatie-uitwisseling tussen diensten en het lokale bestuur is noodzakelijk.
- Politieke verantwoordelijkheid: debat over grenzen van politieke retoriek blijft actueel.
Wat betekent dit voor de stad en het Binnenhof?
Den Haag huisvest het nationale bestuur en is zo vaker podium voor protesten en politieke demonstraties. De constatering dat bepaalde extreemrechtse formats en taalgebruik stap voor stap acceptabeler worden gemaakt, raakt direct aan de openbare orde- en veiligheidsstrategie van de gemeente en de politie in de regio. Praktische vragen die nu spelen zijn onder meer hoe meldingen en signalen van radicalisering en gewelddreiging sneller tussen landelijke diensten en lokale opsporingsinstanties worden gedeeld, en hoe preventieve maatregelen rond grote bijeenkomsten worden ingericht.
Daarnaast is er een politiek dilemma: hoe balanceer je tussen vrijheid van meningsuiting en het voorkomen van taal die kan bijdragen aan polarisatie en geweld? In Den Haag worden die afwegingen dagelijks praktisch: vergunningen voor demonstraties, inzet van politie en veiligheidsdiensten rond het Malieveld en de bescherming van parlementariërs en ambtenaren.
Het uitblijven van het CIVD-jaarverslag compliceert dit krachtenveld. Zonder die periodieke, vertrouwelijke reflectie is het lastiger voor fractievoorzitters en lokale bestuurders om geïnformeerde, weloverwogen besluiten te nemen over kwetsbare thema’s. Voor bewoners en bezoekers van Den Haag betekent dit dat de discussie over veilige openbare ruimte en politieke verantwoordelijkheid nog niet is afgerond.
| Datum | Gebeurtenis |
|---|---|
| 20 september 2025 | Escalatie van extreemrechts geweld op het Malieveld |
| 2026 (jaar) | NCTV/AIVD-analyse over 'façadepolitiek' gepubliceerd |
Of het vertraagde CIVD-jaarverslag en de nieuwe analyses leiden tot concreet nieuw beleid of aangescherpte regels voor politieke uitingen moet nog blijken. Wat vaststaat voor Den Haag is dat de stad, als toneel van nationale politiek en grote manifestaties, wederom centraal staat in de vraag hoe democratische discussie wordt beschermd tegen radicalisering en geweld.
