Melkveehouders in Groningen kijken met bezorgdheid naar de militaire oefening Centaur Hammer, die op 17 augustus begint. Tijdens de tien dagen durende oefeningen zullen crews van het Defensie Helikopter Commando met Apache-gevechtshelikopters trainen op laag aanvliegen en het uitschakelen van gronddoelen. Daarbij mogen de toestellen aanzienlijk lager vliegen dan het reguliere minimum van 45 meter, om doelen onopgemerkt te naderen.
Praktische adviezen van Defensie
Defensie waarschuwt dat het lawaai van laagvliegende helikopters vee, vooral koeien, in paniek kan brengen. Als voorzorgsmaatregel adviseert de krijgsmacht melkveehouders om waar mogelijk dieren binnen te houden of ze op een ruime, beschutte weide te laten staan. Ook wordt geadviseerd om een radio aan te zetten in de stal, om het geluid van de helikopters deels te maskeren.
- Oefening: Centaur Hammer
- Startdatum: 17 augustus
- Duur: tien dagen
- Toestellen: Apache-gevechtshelikopters
- Aanbeveling: dieren binnen houden, radio aan in stal
Ervaringen uit het verleden
Voor boeren is de angst niet nieuw. Volgens bronnen is er in voorgaande oefeningen schade aangericht aan vee. Veearts Theo Slegers uit Winsum werd tijdens een oefening bij Pieterburen ooit opgeroepen omdat een groep koeien door het lawaai in paniek was geraakt. Eén koe gleed uit en liep een zodanige pootbreuk op dat inslapen noodzakelijk was. Een vergelijkbaar incident deed zich vorig jaar voor in Hardenberg, waar ook een koe moest worden afgemaakt nadat het dier op hol sloeg door een oefenende helikopter.
„Een groep koeien was door het lawaai van een helikopter gaan rennen; een van de dieren gleed uit en brak een poot. Die heb ik moeten euthaniseren.”
Ook ex-staatssecretaris en BBB-lid Eddie van Marum, inwoner van Niekerk, haalt voorbeelden aan. Tijdens de oefening Falcon Spring in mei 2025 — waarbij Chinook-transporthelikopters meerdere malen laag over kwamen — zagen boeren volgens hem onder meer vroeggeboortes en dieren die over afrasteringen liepen.
Discussie over verantwoordelijkheid en compensatie
De terugkerende incidenten leiden tot vragen over wie de kosten van dergelijke oefeningen draagt. Van Marum pleit op sociale media voor een regeling die melkveehouders schadeloos stelt wanneer zij hun dieren op stal moeten houden of wanneer vee door oefeningen gewond raakt of sterft. Hij erkent het belang van militaire oefeningen in de huidige geopolitieke omstandigheden, maar vindt tegelijk dat bij de planning van die oefeningen rekening moet worden gehouden met de agrarische sector.
| Onderwerp | Feit |
|---|---|
| Oefening | Centaur Hammer |
| Start | 17 augustus |
| Duur | Tien dagen |
| Toestellen | Apache-gevechtshelikopters |
Wat kunnen boeren praktisch doen?
De adviezen van Defensie zijn helder, maar voor veel boeren roept het extra werk en onzekerheid op. Praktische stappen die houders van melkvee kunnen overwegen, gebaseerd op de aanbevelingen en eerdere ervaringen, zijn:
- Waar mogelijk dieren tijdelijk binnen houden of verplaatsen naar een afgeschermde weide.
- Een radio in de stal zetten om een constante achtergrondgeluidbron te bieden.
- Extra controles uitvoeren rond afrasteringen en weidepalen om schade door schrikreacties te beperken.
- Contact houden met de dierenarts bij tekenen van stress, vroeggeboorte of verwondingen.
Voor veel boeren is de vraag wie eventuele schade vergoedt nog open. De discussie over vergoeding en verantwoordelijkheid speelt vooral onder agrarische belangenorganisaties en lokale politici, en zal de komende dagen ongetwijfeld verder worden gevoerd.
Het voornaamste dilemma blijft dat militaire training als cruciaal wordt gezien voor de nationale veiligheid, terwijl de gevolgen voor de agrarische sector — financieel en qua dierenwelzijn — concreet voelbaar kunnen zijn. Boeren bereiden zich voor en hopen op duidelijke communicatie en waar nodig compensatie voor eventuele verliezen.
