สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ออกมาให้ความชัดเจนต่อความกังวลสาธารณะกรณีข้อมูลที่เผยแพร่ในสื่อสังคมออนไลน์ว่า น้ำดื่มบรรจุขวดที่วางตากแดด หรือเก็บไว้ในที่ร้อนเป็นเวลานาน อาจมีสารเคมีปนเปื้อนจนเสี่ยงเป็นมะเร็ง
อย.ยืนยันข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และกฎหมายควบคุม
อย.ระบุว่า ข้อมูลที่ระบุว่าขวดน้ำดื่มถูกผลิตด้วยสารไดออกซินหรือสารทาเลตแล้วจะปล่อยสารพิษเมื่อโดนความร้อนนั้น ไม่เป็นความจริง เนื่องจากสารไดออกซินและทาเลตไม่ได้เป็นส่วนประกอบในการผลิตขวดน้ำดื่มประเภท PET, PP และ PC ที่ใช้บรรจุเพื่อการบริโภคทั่วไป
สำหรับสารบิสฟีนอล เอ (BPA) อย.ชี้แจงว่าแม้จะเป็นสารตั้งต้นในการผลิตพลาสติกบางประเภท แต่ประเทศไทยมีกฎหมายและมาตรฐานควบคุมภาชนะบรรจุอาหารอยู่แล้ว เพื่อให้มั่นใจว่าภาชนะที่ใช้กับอาหารและเครื่องดื่มจะไม่ก่ออันตรายต่อผู้บริโภค
"ข้อมูลที่เผยแพร่ว่า การดื่มน้ำจากขวดพลาสติกที่วางตากแดดเป็นเวลานานทำให้เกิดมะเร็งนั้นไม่เป็นความจริง"
มาตรฐานความปลอดภัยที่เกี่ยวข้อง
อย.กล่าวเพิ่มเติมว่ากฎหมายควบคุมคุณภาพภาชนะบรรจุอาหารครอบคลุมประเด็นสำคัญหลายด้าน เพื่อคุ้มครองผู้บริโภค ได้แก่
- การห้ามใช้วัตถุที่เป็นอันตรายกับอาหารและเครื่องดื่ม
- ข้อกำหนดด้านการปนเปื้อนของโลหะหนักและจุลินทรีย์
- การจำกัดปริมาณสารที่อาจแพร่กระจายจากวัสดุบรรจุสู่ผลิตภัณฑ์
อย.ยังระบุว่าในปัจจุบันยังไม่มีรายงานการตรวจพบสารไดออกซินในพลาสติกจากกรณีที่มีการเผยแพร่ข่าวดังกล่าว
ชนิดของพลาสติกที่ใช้ในขวดน้ำดื่ม
เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจความแตกต่างของวัสดุ อย.ได้ชี้แจงลักษณะทั่วไปของพลาสติกที่มักใช้บรรจุน้ำดื่ม ดังนี้
| ชนิดพลาสติก | การใช้ทั่วไป | ประเด็นสารเคมีที่เกี่ยวข้อง (ตามอย.) |
|---|---|---|
| PET | ขวดน้ำดื่มแบบใช้ครั้งเดียว | ไม่ใช้สารไดออกซินหรือทาเลตในการผลิต |
| PP | ฝาขวดและภาชนะที่ต้องทนความร้อนปานกลาง | ไม่มีการใช้สารอันตรายตามที่เผยแพร่ |
| PC | ภาชนะบางประเภทที่อาจมีสารตั้งต้นอย่าง BPA แต่ถูกควบคุมตามมาตรฐาน | การใช้และการควบคุมถูกกำกับโดยกฎหมาย |
ผลกระทบต่อประชาชนและข้อปฏิบัติที่ควรทราบ
แม้ว่าข้อมูลเรื่องมะเร็งจากการดื่มน้ำขวดที่ตากแดดจะได้รับการปฏิเสธจาก อย. แต่ข้อกังวลเรื่องรสชาติ กลิ่น หรือการเสื่อมคุณภาพทางกายภาพของน้ำและบรรจุภัณฑ์ยังมีเหตุผลที่ควรพิจารณา โดยเฉพาะในจังหวัดที่มีอุณหภูมิสูง เช่น จังหวัดตาก
ข้อแนะนำปฏิบัติสำหรับประชาชนมีดังนี้
- หลีกเลี่ยงการเก็บขวดน้ำไว้ในที่ที่ถูกแสงแดดโดยตรงเป็นเวลานาน
- หากขวดเกิดรอยแตกหรือมีการเปลี่ยนสี ควรหลีกเลี่ยงการบริโภคและเปลี่ยนขวดใหม่
- เลือกใช้ภาชนะบรรจุที่มีคุณภาพและได้รับการรับรองตามเกณฑ์ของ อย.
- หากมีข้อสงสัยสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมจากหน่วยงานสาธารณสุขหรือ อย.
บทสรุป
กรณีข่าวลือทางโซเชียลเกี่ยวกับความเสี่ยงมะเร็งจากการดื่มน้ำบรรจุขวดที่ตากแดด ถูกชี้แจงโดย อย. ว่าไม่สอดคล้องกับข้อมูลการผลิตและกฎหมายควบคุมภาชนะบรรจุอาหาร อย่างไรก็ตาม ประชาชนควรปฏิบัติตามแนวทางการเก็บรักษาและสังเกตสภาพภาชนะ เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาคุณภาพของน้ำดื่มที่อาจเกิดขึ้นจากปัจจัยทางกายภาพ เช่น ความร้อนหรือความเสียหายของบรรจุภัณฑ์
ในพื้นที่จังหวัดตากที่มีอากาศร้อน ชุมชนและผู้ประกอบการสถานีบริการน้ำมันรวมถึงจุดจำหน่ายน้ำดื่มสาธารณะ ควรพิจารณาการจัดเก็บที่เหมาะสม เช่น วางในที่ร่มหรือใช้ตู้เย็นเก็บชั่วคราว เพื่อคงคุณภาพและสร้างความมั่นใจให้ผู้บริโภค
