เพชรบุรีจัดการปลาต่างถิ่น พลิกปัญหาเป็นรายได้ นำปลาหมอคางดำเป็นอาหารปลากะพงและน้ำหมัก

ระดมชุมชนกำจัดปลาต่างถิ่น ลดผลกระทบฟื้นฟูระบบนิเวศ

เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2569 จังหวัดเพชรบุรีดำเนินกิจกรรมแก้ไขการระบาดของปลาหมอคางดำในพื้นที่ตำบลปากทะเล อำเภอบ้านแหลม โดยมีการรวมกำลังของหน่วยงานรัฐ ผู้นำชุมชน และเกษตรกรร่วมกันจับปลาจากคลองหลายจุดเป็นการเร่งด่วน เป้าหมายหลักอยู่ที่การควบคุมการแพร่กระจายของปลาต่างถิ่นเพื่อฟื้นฟูความสมดุลของระบบนิเวศน้ำจืดในชุมชนชายฝั่ง

เปลี่ยนปลาปัญหาให้เป็นวัตถุดิบที่มีมูลค่า

สำนักงานประมงจังหวัดเพชรบุรีพัฒนากระบวนการนำปลาหมอคางดำที่จับได้มาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด แทนที่จะเป็นเพียงสิ่งที่ต้องกำจัด ได้มีการทดลองแปรรูปเป็น อาหารเลี้ยงปลากะพงขาว ซึ่งเป็นสินค้าสำคัญของพื้นที่ และนำไปผลิตเป็น น้ำหมักชีวภาพ เพื่อใช้ปรับปรุงคุณภาพน้ำ โดยขั้นตอนเหล่านี้ออกแบบมาเพื่อลดค่าใช้จ่ายด้านอาหารสัตว์น้ำและสร้างช่องทางรายได้เดิมให้แก่ชาวบ้าน

สนับสนุนเกษตรกรและการสร้างอาชีพ

ในโครงการยังมีการสนับสนุนการเลี้ยงปลากะพงขาวแก่เกษตรกรในพื้นที่จำนวน 30 ราย โดยมอบลูกพันธุ์รวมทั้งสิ้น 30,000 ตัว ให้กับผู้เข้าร่วม เพื่อเป็นฐานการผลิตที่สามารถสร้างรายได้และเพิ่มความมั่นคงด้านรายได้ของครัวเรือนในระยะยาว เจ้าหน้าที่ประมงชี้ว่าการใช้วัสดุท้องถิ่นเป็นส่วนผสมอาหารสัตว์น้ำจะช่วยลดต้นทุนการเลี้ยงและเพิ่มความยั่งยืนในการจัดการทรัพยากรน้ำ

กิจกรรมลงแขกลงคลองและการฟื้นฟูคุณภาพน้ำ

กิจกรรมที่จัดขึ้นรวมถึงการจับปลาหมอคางดำในคลอง D25 ของตำบลบางแก้ว อำเภอบ้านแหลม โดยปลาเหล่านี้จะถูกส่งต่อให้สถานีพัฒนาที่ดินจังหวัดเพชรบุรี นำไปเป็นวัตถุดิบการผลิตน้ำหมักชีวภาพ นอกจากนี้ ยังมีการสาธิตการทำ EM Ball จำนวน 1,200 ก้อน เพื่อช่วยฟื้นฟูคุณภาพน้ำและระบบนิเวศในแหล่งน้ำชุมชน

“โครงการเป็นตัวอย่างการเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาส ด้วยการนำสัตว์น้ำต่างถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศมาใช้ประโยชน์ สร้างมูลค่าและรายได้ให้กับชุมชน” — นางวันเพ็ญ มังศรี รองผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี

ผลคาดหวังและปัจจัยความสำเร็จ

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องคาดหวังว่าการดำเนินการเชิงรุกดังกล่าวจะช่วยลดแรงกดดันต่อแหล่งน้ำ ปรับปรุงสภาพแวดล้อมสำหรับสัตว์น้ำพื้นถิ่น และส่งเสริมเศรษฐกิจท้องถิ่นโดยการลดต้นทุนการเลี้ยงปลากะพงขาว ทั้งนี้ ความสำเร็จของโครงการขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายด้าน ได้แก่ ความร่วมมือของชุมชน การจัดการหลังการจับปลาให้เกิดมูลค่า และการติดตามผลด้านคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง

แนวทางที่ปฏิบัติได้สำหรับชาวบ้านและเกษตรกร

• ร่วมกิจกรรมกำจัดปลาต่างถิ่นในชุมชนเป็นระยะเพื่อลดการแพร่ขยาย
• เรียนรู้การแปรรูปปลาหมอคางดำเป็นอาหารสัตว์หรือน้ำหมักชีวภาพเพื่อสร้างมูลค่า
• ใช้ EM Ball และเทคนิคการจัดการน้ำที่เหมาะสมเพื่อลดปัญหาคุณภาพน้ำ
• ติดตามการสนับสนุนจากหน่วยงานรัฐด้านลูกพันธุ์และองค์ความรู้เรื่องการเลี้ยงปลากะพง

สรุปมาตรการและผลลัพธ์ที่คาดหวัง

โครงการของจังหวัดเพชรบุรีเป็นกรณีศึกษาที่เชื่อมโยงการจัดการสิ่งแวดล้อมกับการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก หากดำเนินการต่อเนื่องและมีการติดตามประเมินผลเชิงวิชาการย่อมเป็นแนวทางที่ชุมชนชายฝั่งอื่นสามารถนำไปปรับใช้ได้ แต่ความยั่งยืนต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของทุกฝ่าย ทั้งภาครัฐ ภาคประชาชน และภาควิชาการร่วมกัน