พะเยาเดินหน้าเก็บน้ำต้นทุนด้วย 'ประตูระบายน้ำบ้านดอยอิสาน' หนุนเกษตรทั้งจังหวัดและชายแดนเชียงราย

โครงการเก็บกักน้ำเพื่อบริหารต้นทุนทางการเกษตร

โครงการ ประตูระบายน้ำบ้านดอยอิสาน ในตำบลอ่างทอง อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา ได้รับการออกแบบเพื่อเพิ่มการเก็บกักและบริหารจัดการน้ำจากลำน้ำอิง ทั้งเพื่อการเกษตร อุปโภคบริโภค และการรักษาระบบนิเวศท้ายลำน้ำ โดยโครงการประกอบด้วยประตูระบายน้ำชนิดรับน้ำสองทางจำนวน 6 ช่อง และมีความสามารถในการเก็บกักน้ำรวมประมาณ 1,000,000 ลูกบาศก์เมตร พร้อมระบบสถานีสูบน้ำและระบบส่งน้ำ

สภาพการใช้งานและพื้นที่รับประโยชน์

ระบบสูบน้ำของโครงการมีทั้ง สถานีสูบน้ำบ้านดอยอิสาน และ สถานีสูบน้ำบ้านป่าตึงงาม ทำงานควบคู่กับระบบส่งน้ำ เพื่อจ่ายน้ำเข้าสู่พื้นที่ชลประทานจำนวน 5,455 ไร่ และช่วยเหลือพื้นที่การเกษตรโดยรวมประมาณ 12,000 ไร่ ครอบคลุมพื้นที่รวม 8 หมู่บ้านใน 4 ตำบล และ 2 อำเภอของจังหวัดพะเยาและจังหวัดเชียงราย

• ที่ตั้งโครงการ: ตำบลอ่างทอง อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา
• จำนวนช่องประตูระบายน้ำ: 6 ช่อง
• ปริมาณเก็บกักน้ำ: 1,000,000 ลูกบาศก์เมตร
• สถานีสูบน้ำ: 2 แห่ง (บ้านดอยอิสาน, บ้านป่าตึงงาม)
• พื้นที่ชลประทานที่สามารถส่งน้ำถึง: 5,455 ไร่
• พื้นที่การเกษตรที่ได้รับความช่วยเหลือ: ประมาณ 12,000 ไร่

“เป้าหมายหลักของโครงการคือการเปลี่ยนน้ำให้กลายเป็น ต้นทุนสำคัญ ของภาคการเกษตร”

ผลกระทบต่อเกษตรกรและการจัดการน้ำในฤดูแล้ง

ปัญหาที่พบเป็นประจำในลุ่มน้ำอิงคือการเกิดน้ำท่วมในฤดูฝน ขณะที่หลายพื้นที่ขาดแคลนน้ำในฤดูแล้ง โครงการประตูระบายน้ำบ้านดอยอิสานตั้งใจแก้ไขจุดอ่อนนี้ด้วยการเก็บกักน้ำในช่วงน้ำเหนือและส่งต่อเมื่อน้ำขาดแคลน ทำให้เกษตรกรมีแหล่งน้ำต้นทุนที่สามารถบริหารจัดการได้มากขึ้น ซึ่งจะช่วยให้การเพาะปลูกต่อเนื่องในช่วงแล้งลดความเสี่ยงจากการขาดน้ำและช่วยลดข้อจำกัดด้านการเข้าถึงแหล่งน้ำของพื้นที่เพาะปลูก

การใช้ประโยชน์อื่น ๆ และการรักษานิเวศ

นอกเหนือจากการสนับสนุนการเกษตรแล้ว โครงการยังคำนึงถึงการใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและการรักษาสภาพนิเวศท้ายลำน้ำ การเก็บกักน้ำและการปล่อยน้ำอย่างเหมาะสมมีส่วนช่วยให้ระบบนิเวศน้ำคงสภาพ และสนับสนุนความต้องการของชุมชนตามช่วงเวลาและปริมาณที่จำเป็น

ข้อพิจารณาและบริบทท้องถิ่น

โครงการนี้ชี้ให้เห็นทิศทางการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของจังหวัดพะเยาและพื้นที่ใกล้เคียง โดยเฉพาะในพื้นที่ชายแดนติดจังหวัดเชียงราย ที่มีการใช้ประโยชน์จากลำน้ำอิงร่วมกัน การมีแหล่งเก็บกักและสถานีสูบน้ำที่เพียงพอสามารถเป็นเครื่องมือสำคัญในการวางแผนการเพาะปลูกตามฤดูกาลและลดผลกระทบจากภัยแล้งแต่ยังต้องติดตามการบริหารจัดการน้ำอย่างต่อเนื่องเพื่อให้การปล่อยน้ำไม่กระทบต่อผู้ใช้น้ำรายอื่นและระบบนิเวศท้ายลำน้ำ

ในภาพรวม โครงการประตูระบายน้ำบ้านดอยอิสานไม่ได้เป็นเพียงโครงการก่อสร้างเพื่อเก็บกักน้ำเท่านั้น แต่ยังเป็นความพยายามในการสร้าง ความมั่นคงด้านน้ำ ให้กับพื้นที่การเกษตรของจังหวัดพะเยาและจังหวัดเชียงราย โดยเฉพาะในบริบทที่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้รูปแบบน้ำฝนและความต้องการน้ำของชุมชนเปลี่ยนแปลงไป