เปิดเส้นทาง ‘ดอนปู่ตา’ เมืองงิ้ว แหล่งเสมาพันปีของอำนาจเจริญ เปิดเป็นจุดท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์

อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ กำลังเป็นที่สนใจของนักท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์หลังมีการเผยแพร่ข้อมูลแหล่งโบราณคดีที่เรียกกันว่า “เมืองงิ้ว” หรือที่รู้จักในชื่อดอนปู่ตา ซึ่งเป็นบริเวณที่พบ เสมาหินอายุหลายร้อยปี อยู่รวมกันและยังมีซากสถาปัตยกรรมเก่าแก่บางส่วน กระจายอยู่ภายในพื้นที่ประมาณ 69 ไร่ ในหมู่บ้านชาด ตำบลเค็งใหญ่

การเดินทางและสภาพพื้นที่

แหล่งเสมาพันปีแห่งนี้ตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองจังหวัดไปทางทิศใต้ ประมาณ 10 กิโลเมตร ตามถนนชยางกูร (อำนาจเจริญ–อุบลราชธานี) ก่อนเลี้ยวเข้าทางรองอีก 5 กิโลเมตร ผ่านบ้านชาดแล้วสังเกตป้าย “เสมาพันปี บึงโนนงิ้ว” จากปากทางลัดเลาะเข้าไปอีกราว 100 เมตร จะพบกลุ่มเสมาหินบางส่วนโผล่ขึ้นจากพื้นดินและบางส่วนถูกตั้งเพิ่มไว้ใต้เพิงมุงสังกะสีเพื่อป้องกันแดดฝน

ลักษณะโบราณวัตถุและความเชื่อท้องถิ่น

ภายในบริเวณพบกลุ่มเสมาหินที่มีเอกลักษณ์แตกต่างกันเป็นชุด รูปร่างบางชิ้นสลักลวดลายและรูปทรงเฉพาะ รวมทั้งพบสิ่งก่อสร้างที่เชื่อว่าเป็นซากวัดเก่า 2 หลัง บริเวณรอบดอนมีคลองน้ำล้อมรอบกว้างประมาณ 10 เมตร ซึ่งชาวบ้านเล่าต่อกันว่าเมืองงิ้วในอดีตมีการขุดคูคลองเพื่อเป็นแนวป้องกันการรุกรานจากศัตรู

ส่วนความเชื่อและประเพณีท้องถิ่น เกี่ยวข้องกับการยกย่องบรรพบุรุษผู้ปกปักษ์รักษาพื้นที่ ชาวบ้านเรียกวิญญาณอันเป็นที่เคารพว่า “ปู่ตา” และมีการจัดพิธีแฮกนาเพื่อเอาฤกษ์เอาชัยก่อนทำนารวมทั้งการทำบุญหลังเทศกาลสงกรานต์ ซึ่งปฏิบัติเป็นประจำทุกปี

รายละเอียดกลุ่มเสมาหิน

ผู้สังเกตพื้นที่ระบุว่าเสมาหินแบ่งออกเป็นกลุ่มย่อยที่มีเอกลักษณ์ดังนี้

• กลุ่มเสมาหินสลักลายบัวคว่ำบัวหงาย จำนวน 15 ใบ
• กลุ่มเสมาหินสลักเป็นรูปอาวุธโบราณ จำนวน 10 ใบ
• กลุ่มเสมาหินสลักรูปไข่ปลา จำนวน 20 ใบ
• กลุ่มเสมาหินที่มีลวดลายอื่นๆ กระจายอยู่จำนวนหนึ่ง

สถานะการอนุรักษ์และการท่องเที่ยว

ปัจจุบันบางชิ้นถูกตั้งอยู่บนพื้นดิน บางชิ้นมีเพิงครอบเพื่อกันแดดกันฝน และยังพบสิ่งของที่ถูกเก็บไว้ในลักษณะคล้ายตู้กระจกซึ่งมีสิ่งที่เชื่อว่าเป็นกระดูกมนุษย์โบราณที่ขุดพบจากบริเวณดอนเจ้าปู่ การจัดการดูแลยังขึ้นกับชุมชนท้องถิ่นและไม่มีการระบุถึงการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานจากหน่วยงานรัฐในเอกสารต้นทาง

ทั้งนี้การเปิดเผยข้อมูลและการนำสถานที่มาเป็นจุดท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์สร้างความสนใจให้แก่ผู้ที่ชื่นชอบประวัติศาสตร์ท้องถิ่น แต่ก็ต้องคำนึงถึงการปกป้องมรดกทางวัฒนธรรมและการให้เกียรติความเชื่อของชุมชน

ข้อมูลแนะนำสำหรับผู้สนใจเยี่ยมชม

• การเดินทาง: จากตัวเมืองอำนาจเจริญ ไปตามถนนชยางกูรถึงทางเลี้ยวเข้าทางรองไปบ้านชาด ระยะทางรวมประมาณ 15 กิโลเมตร
• สภาพพื้นที่: มีทางลัดเลาะและเพิงครอบบางจุด เตรียมรองเท้าและอุปกรณ์กันแดดกันฝนเมื่อสำรวจ
• สิ่งที่ควรให้ความเคารพ: พื้นที่มีความเชื่อท้องถิ่นและโบราณวัตถุ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของชุมชน ไม่ขุดหรือเคลื่อนย้ายวัตถุโบราณ

แหล่งแห่งนี้เป็นทั้งหลักฐานทางประวัติศาสตร์และศูนย์กลางความเชื่อของชุมชนในพื้นที่ การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์จะต้องเดินคู่กับการให้ความรู้และการดูแลอย่างมีความรับผิดชอบ เพื่อรักษามรดกไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาและชื่นชมต่อไป