คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยพะเยา ประกาศความสำเร็จของทีมพัฒนาโปรเจกต์ซอฟต์แวร์ที่ได้รับรางวัลระดับภูมิภาคในการแข่งขัน National Software Contest: NSC พ.ศ.2569 โดยผลงานชื่อ "SOS Boxes" ซึ่งออกแบบมาเพื่อเป็นอุปกรณ์และระบบแจ้งเหตุฉุกเฉินใช้งานได้ในพื้นที่ที่เครือข่ายโทรคมนาคมหลักไม่สามารถใช้งานได้
แนวคิดและการทำงานของระบบ
โครงการ SOS Boxes มุ่งแก้ปัญหาช่องว่างการสื่อสารเมื่อเกิดภัยพิบัติ เช่น น้ำท่วม ดินถล่ม หรือพายุ ที่มักทำให้สัญญาณโทรศัพท์และอินเทอร์เน็ตขัดข้อง โดยออกแบบเครือข่ายสื่อสารสำรองที่อาศัยเทคโนโลยี LoRa Mesh Network ซึ่งช่วยให้กล่องอุปกรณ์หลายตัวสามารถส่งต่อข้อมูลระยะไกลแบบพลังงานต่ำได้
เมื่อผู้ประสบภัยต้องการขอความช่วยเหลือ สามารถเชื่อมต่อสมาร์ตโฟนเข้ากับกล่อง SOS ผ่านเครือข่าย Wi‑Fi ที่กล่องสร้างขึ้นได้ทันที โดยไม่จำเป็นต้องติดตั้งแอปพลิเคชันเพิ่มเติมและไม่ต้องใช้การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตภายนอก ผู้ใช้งานเพียงเปิดเบราว์เซอร์และส่งข้อความผ่านเว็บแอปพลิเคชันของระบบ
การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการจัดการเหตุ
ระบบยังนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาใช้วิเคราะห์ข้อความภาษาไทยที่ได้รับ เพื่อแยกประเภทเหตุการณ์ สกัดข้อมูลหลัก และจัดลำดับความเร่งด่วนของผู้แจ้ง ตามหลักการประเมินความรุนแรงแบบสากลที่โครงการอ้างอิง
ผลลัพธ์จากการวิเคราะห์จะแสดงบน แดชบอร์ด สำหรับหน่วยงานรับแจ้ง ช่วยให้ผู้ปฏิบัติงานเห็นภาพเชิงพื้นที่ สถานะการแจ้งเหตุ และสถิติที่เกี่ยวข้อง เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจวางแผนและบริหารจัดการการช่วยเหลือต่อไป
กระบวนการทดสอบและการยอมรับ
ผลงานได้รับการนำเสนอในการแข่งขันระดับภูมิภาคและได้รับการคัดเลือกเข้าร่วมการแข่งขันระดับประเทศในหมวดโปรแกรมเพื่องานการพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คณบดีคณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารได้เข้าร่วมรับชมการนำเสนอและให้กำลังใจผู้พัฒนาและอาจารย์ที่ปรึกษา ซึ่งสะท้อนแนวทางการส่งเสริมนวัตกรรมของนิสิตอย่างต่อเนื่อง
"SOS Boxes: Resilient Emergency Reporting Devices for Communication‑Denied Disaster Zones"
ประโยชน์เชิงปฏิบัติและการนำไปใช้
ข้อดีสำคัญของระบบนี้คือการใช้งานง่าย ไม่ต้องพึ่งพาเครือข่ายภายนอก และออกแบบให้รองรับการใช้งานในพื้นที่ที่การสื่อสารถูกตัดขาด การเก็บและแสดงผลข้อมูลแบบรวมศูนย์บนแดชบอร์ดยังช่วยให้หน่วยงานสามารถประเมินสถานการณ์และจัดส่งทรัพยากรได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
- ไม่ต้องติดตั้งแอปพลิเคชันในโทรศัพท์
- เชื่อมต่อผ่าน Wi‑Fi ของกล่องโดยตรง
- ใช้ LoRa Mesh เป็นเครือข่ายสำรองเมื่อเครือข่ายหลักล้มเหลว
- วิเคราะห์ข้อความภาษาไทยและจัดลำดับความเร่งด่วนด้วย AI
- แสดงข้อมูลเชิงพื้นที่และสถิติบนแดชบอร์ดสำหรับหน่วยงาน
แนวทางพัฒนาต่อและข้อพิจารณา
แม้ระบบจะมีศักยภาพในการช่วยลดช่องว่างการสื่อสารในภาวะฉุกเฉิน แต่การนำไปใช้จริงยังต้องพิจารณาปัจจัยหลายด้าน เช่น การวางตำแหน่งและจำนวนกล่องให้ครอบคลุมพื้นที่เสี่ยง การฝึกอบรมเจ้าหน้าที่และชุมชนให้รู้จักการเชื่อมต่อและการส่งข้อมูล รวมถึงการบูรณาการข้อมูลกับหน่วยงานตอบโต้ภัยพิบัติในระดับท้องถิ่นและจังหวัด
| องค์ประกอบ | หน้าที่ |
|---|---|
| กล่อง SOS | สร้างเครือข่าย Wi‑Fi และเชื่อมต่อกับ LoRa Mesh |
| เว็บแอปพลิเคชัน | ช่องทางส่งข้อความโดยไม่ต้องติดตั้งแอป |
| AI Agent | วิเคราะห์ข้อความภาษาไทยและจัดลำดับความเร่งด่วน |
| แดชบอร์ด | แสดงข้อมูลเชิงพื้นที่และสถิติแก่หน่วยงาน |
ผลงานของนิสิต ม.พะเยา ชิ้นนี้จะได้เป็นตัวแทนไปแข่งขันในระดับประเทศต่อไป ซึ่งหากประสบความสำเร็จในขั้นนั้น ระบบอาจเป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับการเสริมความมั่นคงให้กับการสื่อสารในยามเกิดภัยพิบัติ ทั้งในพื้นที่ท้องถิ่นของจังหวัดพะเยาและพื้นที่ภูมิภาคอื่นๆ ที่มีความเสี่ยงทางธรรมชาติ
