กระทรวงเกษตรผลักดันปูทะเลสู่สัตว์เศรษฐกิจมูลค่าสูง เพิ่มลูกพันธุ์-ใช้บ่อกุ้งเปล่าเสริมรายได้ชายฝั่ง

วันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2569 ที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง จังหวัดสมุทรสาคร คณะผู้บริหารของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์นำโดย นายสมศักดิ์ เทพสุทิน ในฐานะประธานกรรมการขับเคลื่อนนโยบายสำคัญ ลงพื้นที่ติดตามการส่งเสริมการเพาะเลี้ยงปูทะเล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายยกระดับสัตว์น้ำชายฝั่งให้เป็นสินค้ามูลค่าสูงที่ช่วยเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรในพื้นที่

เป้าหมายเชิงนโยบายและการใช้ทรัพยากรท้องถิ่น

การดำเนินงานมุ่งสร้างทางเลือกอาชีพจากการนำพื้นที่บ่อกุ้งที่หยุดพักการเลี้ยงกลับมาใช้ประโยชน์ โดยใช้ตลาดเป็นตัวนำการผลิตและพัฒนาศักยภาพให้สอดคล้องกับความต้องการผู้บริโภค เจ้าหน้าที่และผู้บริหารของกรมประมงชี้ว่าการขยายพื้นที่และเพิ่มปริมาณลูกพันธุ์เป็นปัจจัยสำคัญที่ต้องเสริม เพื่อให้เกษตรกรปรับเปลี่ยนการเพาะเลี้ยงไปสู่ผลผลิตที่มีมูลค่าสูงขึ้น

การพัฒนาต้นน้ำสู่ระบบการผลิตครบวงจร

ภายใต้กรอบการขับเคลื่อน กระทรวงเน้นการยกระดับตั้งแต่การผลิตลูกพันธุ์ การจัดหาและปรับใช้พื้นที่เลี้ยง การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ไปจนถึงการจัดการตลาดและการเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทาน โดยมีเป้าหมายให้ระบบการผลิตของปูทะเลเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายเพื่อสร้างรายได้อย่างยั่งยืนแก่ชุมชนชายฝั่ง

“ลูกพันธุ์–พื้นที่เลี้ยง–การผลิต–ตลาด”

คำกล่าวนี้สะท้อนแนวคิดการจัดระบบตลอดห่วงโซ่การผลิต ซึ่งกรมประมงมองว่าเป็นรากฐานสำคัญที่จะผลักดันปูทะเลให้เป็นสัตว์เศรษฐกิจที่แท้จริง

การพัฒนาเทคโนโลยีและการถ่ายทอดความรู้

การนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาใช้เป็นอีกหนึ่งแนวทางสำคัญ เพื่อเพิ่มอัตรารอด ลดต้นทุน และปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตสำหรับเกษตรกรรายย่อย โครงการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีหน้าที่เร่งถ่ายทอดเทคนิคการเลี้ยง การจัดการน้ำ และการป้องกันโรค เพื่อให้ผู้เลี้ยงสามารถผลิตปูทะเลที่ตรงกับมาตรฐานตลาดทั้งในและต่างประเทศ

ผู้มีส่วนร่วมและบทบาทในพื้นที่

การลงพื้นที่ครั้งนี้มีผู้แทนจากหลายภาคส่วนเข้าร่วม ได้แก่ รองผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสาคร นายดำรงศักดิ์ ยอดทองดี อธิบดีกรมประมง นางฐิติพร หลาวประเสริฐ ประมงจังหวัดสมุทรสาคร นายเผดิม รอดอินทร์ ผู้แทนศูนย์วิจัยและพัฒนา รวมทั้งเจ้าหน้าที่และเกษตรกรในพื้นที่ ซึ่งสะท้อนความร่วมมือระหว่างรัฐและภาคท้องถิ่นในการขับเคลื่อนนโยบาย

• การเพิ่มกำลังการผลิตลูกพันธุ์เพื่อรองรับความต้องการของเกษตรกร
• การปรับใช้พื้นที่บ่อกุ้งที่พักการเลี้ยงเป็นพื้นที่เพาะเลี้ยงปูทะเล
• การเชื่อมโยงระบบการผลิตกับตลาดเพื่อสร้างรายได้ที่มั่นคง

ผลกระทบต่อเศรษฐกิจฐานรากและความเสี่ยงที่ต้องบริหาร

แนวทางนี้อาจช่วยสร้างช่องทางรายได้ใหม่ให้กับชุมชนชายฝั่งและใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ให้เกิดคุณค่าเพิ่ม แต่องค์ประกอบที่ต้องติดตาม ได้แก่ ความสามารถในการผลิตลูกพันธุ์ในปริมาณเพียงพอ ความพร้อมของระบบการจัดการคุณภาพ และการควบคุมความเสี่ยงทางด้านสิ่งแวดล้อมและโรคระบาดในฟาร์ม ซึ่งหากไม่ได้รับการจัดการอย่างเหมาะสม อาจกระทบต่อผลตอบแทนและความยั่งยืนของอาชีพใหม่ที่เตรียมผลักดัน

สิ่งที่เกษตรกรควรพิจารณา

สำหรับเกษตรกรที่สนใจเปลี่ยนอาชีพหรือปรับเปลี่ยนการผลิต ควรพิจารณาประเด็นต่อไปนี้ก่อนเริ่มต้น:

• การเข้าถึงลูกพันธุ์ที่มีคุณภาพและมาตรฐาน
• เงื่อนไขการปรับปรุงบ่อและระบบน้ำให้เหมาะสมกับการเลี้ยงปูทะเล
• การวางแผนตลาดและหาช่องทางการจำหน่ายที่รับประกันราคาหรือความต่อเนื่องของอุปสงค์

การผลักดันปูทะเลให้เป็นสัตว์เศรษฐกิจมูลค่าสูงจึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มจำนวนฟาร์ม แต่เป็นกระบวนการสร้างระบบตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำที่ต้องอาศัยการประสานงานของหน่วยงานรัฐ ภาควิชาการ และเกษตรกรในพื้นที่ หากดำเนินการอย่างเป็นระบบและควบคุมความเสี่ยงได้ จังหวัดสมุทรสาครอาจกลายเป็นหนึ่งในฐานการผลิตปูทะเลที่สำคัญซึ่งช่วยยกระดับรายได้และความมั่นคงของชุมชนชายฝั่งอย่างเป็นรูปธรรม